नवी दिल्ली. Who Is Suvendu Adhikari: पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणुकीत (Bengal Politics) तृणमूल काँग्रेसचा अभेद्य किल्ला उद्ध्वस्त करून भाजपने ऐतिहासिक यश मिळवले आहे. याचे श्रेय मोठ्या प्रमाणावर शुभेंदु अधिकारी यांनाही जाते.पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणुकीत भाजपने दोनशेचा आकडा ओलांडून आपले वर्चस्व प्रस्थापित केले आहे.
असे मानले जाते की या राज्यात भाजप पहिल्यांदाच सरकार स्थापन करणार आहे.
आपल्या राजकीय सक्रियतेमुळे आणि आक्रमक वृत्तीमुळे पक्षाच्या केंद्रीय नेतृत्वाचे लाडके बनलेले शुभेंदू आता मुख्यमंत्रीपदाचे सर्वात मोठे दावेदार म्हणून पुढे आले आहेत. 2020 सालापर्यंत शुभेंदू यांना मुख्यमंत्री ममता बॅनर्जी यांच्यानंतर दुसऱ्या क्रमांकाचे नेते मानले जात होते. पण पक्षात अभिषेक बॅनर्जींचा वाढता प्रभाव त्यांना हळूहळू बाजूला सारत गेला. त्यानंतर, 2021 च्या निवडणुकांच्या अगदी आधी, त्यांनी भाजपमध्ये प्रवेश केला.
भाजपमध्ये सामील झाल्यानंतर सुमारे चार महिन्यांच्या आत झालेल्या त्या विधानसभा निवडणुकीत शुभेंदु अधिकारी यांनी पक्षाला तीनवरून ७७ जागांपर्यंत नेले होते. मात्र, पक्षाच्या केंद्रीय नेत्यांनी तेव्हा 'अबकी बार दो सौ पार' अशी घोषणा दिली होती. त्या वेळी ते स्वप्न साकार होऊ शकले नाही. पण तीनवरून 77 जागांपर्यंत पोहोचणे हे त्याच्यासाठी खूप मोठी कामगिरी होती.
आता, पाच वर्षांनंतर, पक्षाने बंगालमधील ममता बॅनर्जींच्या 15 वर्षांच्या सत्तेला सुरुंग लावला आहे. भाजपने बंगालमध्ये पहिल्यांदाच सत्ता मिळवली आहे.
मोठ्या विजयासाठी भाजप बंगालमध्ये एका खंबीर नेत्याच्या शोधात होता आणि ममता बॅनर्जींचे विश्वासू शुभेंदु अधिकारी यांना पक्षात सामील करून घेतल्याने ही उणीव भरून निघाली. टीएमसीची निवडणूक रणनीती उत्तमरीत्या जाणणाऱ्या शुभेंदू अधिकारी यांनी संदेशखाली, आर. जी. कार आणि उल्बेरिया-हावडा येथील दुर्गापूजेतील हिंसाचारासारख्या मुद्द्यांवरून ममता बॅनर्जींना घेरण्याची कोणतीही कसर सोडली नाही. त्यांनी अनेक दौऱ्यांच्या माध्यमातून संपूर्ण बंगाल पालथा घातला. काँग्रेसमधून आपल्या राजकीय कारकिर्दीला सुरुवात करणारे अधिकारी, 1998 मध्ये ममता बॅनर्जी यांच्यासोबत तृणमूल काँग्रेसमध्ये सामील झाले. शुभेंदू अधिकारी वयाच्या 55 व्या वर्षीही अविवाहित असून उत्कल ब्राह्मण समाजाचे आहेत. चला, त्यांचा निष्ठेपासून बंडखोरीपर्यंतचा प्रवास जाणून घेऊया.
हे ही वाचा- West Bengal Election Result: बंगालमधील 6 'M' फॅक्टरने केला खेला, भाजपच्या बंपर विजयाची Inside Story
राजकीय वारसा पुढे चालवला -
शुभेंदू अधिकारी यांचा जन्म 15 डिसेंबर 1970 रोजी कांठी, पूर्व मेदिनीपूर येथे एका श्रीमंत राजकीय कुटुंबात झाला. त्यांचे वडील शिशिर अधिकारी हे बंगालच्या राजकारणातील एक प्रतिष्ठित आणि प्रमुख नाव आहे. अधिकारी घराण्याचा मेदिनीपूरच्या संपूर्ण परिसरावर अनेक दशकांपासून प्रभाव राहिला आहे. शुभेंदूने त्याच्याकडून राजकारणातील प्राथमिक बारकावे शिकून घेतले. त्यांनी आपल्या राजकीय कारकिर्दीची सुरुवात 1989 मध्ये काँग्रेस विद्यार्थी परिषदेमधून केली. त्या काळात बंगालमध्ये डाव्या विचारसरणीच्या विद्यार्थी संघटनांचे वर्चस्व होते आणि एक विरोधी विद्यार्थी नेता म्हणून स्वतःला प्रस्थापित करण्यासाठी त्यांना संघर्ष करावा लागला. 1995 मध्ये कांथी नगरपालिकेतून नगरसेवक म्हणून निवडून आल्यावर त्यांनी आपल्या निवडणूक प्रवासाला औपचारिकपणे सुरुवात केली.
नंदिग्राममधून जननेत्याचा उदय-
जेव्हा 1998 मध्ये ममता बॅनर्जी यांनी तृणमूल काँग्रेसची (टीएमसी) पायाभरणी केली, तेव्हा शुभेंदु अधिकारी आणि त्यांचे कुटुंब ममता यांच्यासोबत सामील झाले. पण शुभेंदूच्या आयुष्यातील सर्वात महत्त्वाचा टर्निंग पॉइंट 2007 साली आला, जेव्हा डाव्या सरकारने नंदिग्राममध्ये केमिकल हब उभारण्यासाठी शेतकऱ्यांची जमीन ताब्यात घेण्याचा निर्णय घेतला, त्यावेळी डावे सरकार इतके शक्तिशाली होते की त्यांच्या विरोधात आवाज उठवण्याचे धाडस कोणालाही होत नव्हते. पण इथेच शुभेंदू अधिकारी यांनी असे काही केले की, ते एका सामान्य नेत्यावरून 'जननेत्या'मध्ये रूपांतरित झाले. ममता बॅनर्जी निःसंशयपणे या संपूर्ण चळवळीचा सर्वात मोठा चेहरा होत्या. ममता कोलकातापासून दिल्लीपर्यंत माध्यमांमध्ये नंदिग्रामचा आवाज उठवत होत्या, पण कॅमेऱ्यांपासून दूर, खरी लढाई नंदिग्रामच्या अरुंद वाटा आणि शेतांमध्ये लढली जात होती.
नंदिग्राम आंदोलनाचे खरे नायक-
शुभेंदू अधिकारी हे एक जनआंदोलन उभारण्यासाठी, लोकांना धैर्य देण्यासाठी आणि डाव्यांच्या बलाढ्य कार्यकर्त्यांना थेट टक्कर देण्यासाठी कार्यरत होते. त्यांनी गावकऱ्यांना एकत्र करून 'भूमी उच्छेद प्रतिकार समिती' (BUPC) स्थापन केली. शुभेंदूची काम करण्याची पद्धत इतर नेत्यांपेक्षा पूर्णपणे वेगळी होती. ते केवळ सभांमध्ये भाषणे देऊन कोलकात्याला परतणारे नेते नव्हते. ते नंदिग्रामच्या गावांमध्ये रात्रभर मुक्काम करायचे, लोकांशी त्यांच्या खास स्थानिक भाषेत बोलायचे आणि त्यांच्या मनातील भीती दूर करायचे. डावे सरकार पोलीस आणि आपल्या कार्यकर्त्यांच्या मदतीने लोकांना घाबरवत असताना, शुभेंदू शेतकऱ्यांसाठी एक खंबीर ढाल बनून उभे राहिले. या ग्राउंड कनेक्शनमुळे गावकऱ्यांनी त्याच्यावर डोळे बंद करून विश्वास ठेवायला सुरुवात केली. 14 मार्च 2007 रोजी झालेल्या पोलीस गोळीबारानंतर, जेव्हा संपूर्ण राज्यात भीतीचे वातावरण होते, तेव्हा माघार घेण्याऐवजी, शुभेंदूने जखमींना रुग्णालयात नेले आणि घाबरलेल्या कुटुंबांना आधार दिला. राजकीय तज्ज्ञांच्या मते, नंदिग्रामची खरी किल्ली सुवेंदूच्या हातात होती, ज्यामुळे 2011 मध्ये 34 वर्षे जुन्या डाव्या सरकारचे पतन निश्चित झाले.
मोदी लाटेतही लोकसभा निवडणुका जिंकल्या
2011 मधील तृणमूल काँग्रेसच्या प्रचंड विजयाने हे सिद्ध केले की शुभेंदु अधिकारी हे आता केवळ आमदार राहिले नसून बंगालच्या राजकारणाचा एक आधारस्तंभ बनले होते. त्यांनी 2009 ची लोकसभा निवडणूक तमलुक मतदारसंघातून लढवली आणि ज्येष्ठ डावे नेते लक्ष्मण सेठ यांचा 1 लाखांहून अधिक मतांनी पराभव करून आपली ताकद दाखवून दिली. 2014 च्या लोकसभा निवडणुकीत मोदी लाट असूनही त्यांनी आपली जागा कायम राखली.
शुभेंदू बनले ममताचा उजवा हात -
बंगालची प्रशासकीय रचना आणि संघटन अधिक सुस्पष्ट करण्यासाठी शुभेंदूची गरज आहे, असे ममता बॅनर्जी यांना वाटत होते. त्यांना राज्य राजकारणात बोलावण्यात आले आणि परिवहन व सिंचन यांसारखी महत्त्वाची मंत्रालये देण्यात आली. या विभागांच्या माध्यमातून शुभेंदूचे शासकीय यंत्रणेवरील आणि तळागाळातील रचनेवरील नियंत्रण अधिकच मजबूत झाले. या काळात त्यांनी मुर्शिदाबाद, मालदा आणि जंगल महल यांसारख्या पूर्वी विरोधी पक्षांच्या ताब्यात असलेल्या भागांमध्येही टीएमसीला मजबूत केले. ते संपूर्ण बंगालमधील प्रत्येक कार्यकर्त्यासाठी 'दादा' बनले होते.
पक्षात असंतोष
2016 नंतर काही वादांमुळे शुभेंदू अधिकारी यांच्या प्रतिमेला धक्का बसला होता, पण खरा भूकंप 2019 च्या लोकसभा निवडणुकांनंतर झाला. भाजपच्या उत्कृष्ट कामगिरीमुळे ममता बॅनर्जी अडचणीत आल्या, त्यानंतर निवडणूक रणनीतिकार प्रशांत किशोर यांनी प्रवेश केला. ममता यांचे भाचे अभिषेक बॅनर्जी यांचे पक्षात वर्चस्व झपाट्याने वाढले. शुभेंदूंसारख्या 'ग्राउंड लीडर्स'ना असे वाटू लागले की, पक्षात कॉर्पोरेट पद्धतीच्या हस्तक्षेपामुळे त्यांच्यासारख्या जुन्या कार्यकर्त्यांकडे दुर्लक्ष होत आहे. हा असंतोष अनेक महिने धुमसत होता आणि अखेरीस नोव्हेंबर 2020 मध्ये मंत्रिपदाचा राजीनामा देत पक्षाला सोडचिट्टी दिली. टीएमसीमध्ये गोंधळ माजला होता आणि पक्षाच्या वरिष्ठ नेतृत्वाच्या लक्षात आले होते की एक खूप मोठा नेता त्यांच्या हातून निसटत आहे. तृणमूल काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते सौगता रॉय आणि प्रशांत किशोर यांनी स्वत: शुभेंदूचे मन वळवण्याचा खूप प्रयत्न केला, पण शुभेंदू आपल्या निर्णयावर ठाम राहिले.
बंडखोरी आणि भाजपमध्ये सामील होणे
शुभेंदू अधिकारी यांनी डिसेंबर 2020 मध्ये तृणमूल काँग्रेस आणि आमदार पदाचा राजीनामा दिला. हे एका 20 वर्षांच्या नात्याचा शेवट होता. 19 डिसेंबर 2020 रोजी त्यांनी मेदिनीपूरमधील अमित शाह यांच्या सभेत भगवे वस्त्र परिधान केले होते. टीएमसीसाठी हा एक मोठा धक्का होता, तर भाजपसाठी बंगालमध्ये सत्तेचे दरवाजे उघडण्यासारखे होते. टीएमसीने त्यांच्यावर ईडी आणि सीबीआयला घाबरत असल्याचा आरोप केला, तर शुभेंदू यांनी पक्षाला 'प्रायव्हेट लिमिटेड कंपनी' संबोधून आपली नाराजी व्यक्त केली.
नंदिग्राममध्ये गुरूला केले पराभूत -
ममता बॅनर्जी यांनी 2021 च्या निवडणुकीत आपली सुरक्षित जागा भवानीपूर सोडून सुवेंदू यांच्या बालेकिल्ला असलेल्या नंदीग्राममधून निवडणूक लढवण्याचा निर्णय घेतला आहे. ही आता निवडणुकीची लढत न राहता, विश्वासार्हता आणि अहंकाराची लढाई बनली होती. शुभेंदूने नंदीग्राममध्ये ममता बॅनर्जी यांचा 15 हजारांहून अधिक मतांनी पराभव करून संपूर्ण देशाला चकित केले.
शुभेंदु अधिकारी मुख्यमंत्री होतील का?
वाद असूनही, ते बंगालमधील भाजपचा सर्वात बोलका चेहरा आहेत. शुभेंदू आणि ममता यांच्यातील ही राजकीय स्पर्धा या गोष्टीचे उत्तम उदाहरण आहे की राजकारणात खरा मित्र किंवा खरा शत्रू कोणीही नसतो. डाव्यांना खाली खेचून नंतर 'दीदीं'ना आव्हान देणारा नंदीग्रामचा हा नायक येत्या काळात बंगालमधील सत्तेचे समीकरण कसे बदलेल, याकडे आता सर्वांच्या नजरा लागल्या आहेत.