AI Boom Danger: अफाट नफ्याच्या अत्यंत आशावादी कल्पनांनी प्रेरित होऊन कृत्रिम बुद्धिमत्ता म्हणजे AI च्या पुरवठा साखळीमध्ये अलीकडेच जगभर प्रचंड गुंतवणूक केली जात आहे. पण नफ्याचे सर्वच मार्ग सारखेच खात्रीशीर वाटत नाहीत.
रिझर्व्ह बँकेचे माजी गव्हर्नर रघुराम राजन यांनी 'AI संदर्भात जगभरात निर्माण झालेली प्रचंड क्रेझ कदाचित काही प्रमुख आर्थिक आणि राजकीय धोक्यांकडे दुर्लक्ष करत असू शकते,'असे म्हणत भविष्यातील संकटाबद्दल इशारा दिला आहे.
AI बद्दल रघुराम राजन नेमकं काय म्हणाले?
वाढत्या असुरक्षितता असूनही गुंतवणूकदार आणि धोरणकर्ते या क्षेत्राकडे अतिआशावादाने पाहत आहेत, असा युक्तिवाद त्यांनी केला आहे. "A Cold Shower for the AI Mania" या शीर्षकाच्या प्रोजेक्ट सिंडिकेटमधील अलीकडील कॉलममध्ये राजन म्हणाले की, प्रमुख संरचनात्मक आव्हाने अजूनही सुटलेली नसतानाही जनरेटिव्ह एआयच्या जलद वाढीने पूर्वीच्या तंत्रज्ञान तेजीप्रमाणेच बाजारात एक प्रकारचा उन्माद निर्माण केला आहे.याशिवाय उच्च श्रेणीच्या सेमीकंडक्टर आणि प्रोसेसिंग पॉवरच्या मागणीत मोठी वाढ झाल्यामुळे AI उद्योगाला संगणकीय क्षमतेच्या तुटवड्याचा सामना करावा लागू शकतो, असेही अर्थतज्ज्ञाने पुढे सांगितले. अशा अडथळ्यांमुळे अंमलबजावणीचा वेग मंदावू शकतो आणि आपले मॉडेल विस्तारण्यासाठी स्पर्धा करणाऱ्या कंपन्यांचा कार्यान्वयन खर्च वाढू शकतो, असे राजन यांनी म्हटले. तसेच राजन यांनी 'लार्ज लँग्वेज मॉडेल्स'मधील प्रगती एका टप्प्यावर येऊन स्थिर होण्याची शक्यता देखील अधोरेखित केली.
अलीकडच्या काही वर्षांमध्ये AI प्रणालींमध्ये झपाट्याने वाढली झाली असली तरीही राजन यांनी म्हटले की भविष्यात विकास करणे अधिक वाढवणे आणि फायदा होऊ शकतो. इतकेच नाही तर गुंतवणूक वित्तीय लागू अपेक्षित असताना तंत्रज्ञान मंदावली, तर बाजाराला तीव्र घसरणीचा सामना करावा लागेल असेही राजन यांनी प्रतिपादन केले.
AI मुळे खरंच नोकऱ्यांना धोका आहे का?
राजन यांनी, विशेषतः या तंत्रज्ञानामुळे मोठ्या प्रमाणावर नोकऱ्या गेल्या किंवा असमानता वाढली तर, एआयविरोधात होणाऱ्या राजकीय प्रतिक्रियेच्या धोक्याकडेही लक्ष वेधले. ऑटोमेशनच्या सामाजिक परिणामांबद्दल जनतेचा संताप वाढल्यास सरकारे अखेरीस अधिक कठोर नियम, कर किंवा निर्बंध लादून प्रतिसाद देऊ शकतात, असा त्यांनी युक्तिवाद केला.2008 च्या मंदीपूर्वी जागतिक वित्तीय व्यवस्थेतील त्रुटींविषयी सावध केल्यामुळे प्रसिद्धीझोतात आलेल्या राजन यांनी म्हटले की AI-driven वाढ अनिश्चित काळापर्यंत अशीच सुरू राहील, असे गृहीत धरण्याबाबत बाजारांनी अधिक सावधगिरी बाळगली पाहिजे.
तरीही 'जनरेटिव्ह एआयने आधीच लक्षणीय क्षमता दाखवल्या आहेत आणि विविध उद्योगांमधील उत्पादकतेत परिवर्तन घडवू शकते,' हेही मान्य केले. पण आशावादामुळे सध्याच्या तेजीला खीळ घालू शकणाऱ्या आर्थिक, तांत्रिक आणि राजकीय मर्यादांकडे दुर्लक्ष होता कामा नये, असा इशाराही पुढे दिला.