मुंबई: एके काळी रस्त्यांवरील आणि कोपऱ्यावरील दुकानांपुरते मर्यादित असलेले पान आता कॅफे संस्कृतीचा एक भाग बनले आहे. पारंपरिक दुकानांच्या पलीकडे जाऊन, हा व्यवसाय आता आधुनिक आउटलेट्स, सुधारित सादरीकरण आणि ब्रँडेड अनुभवासह एक नवीन ओळख निर्माण करत आहे.

या परिवर्तनामागे पी. एन. ठाकूर हे एक नाव आहे. शेतकरी कुटुंबातून आलेल्या पी. एन. ठाकूर यांना पानांच्या असंघटित क्षेत्रात एक मोठी संधी दिसली. लहानपणापासूनच त्यांनी पानांची दुकाने जवळून पाहिली होती, पण त्यांच्यात स्वच्छतेचा आणि ब्रँड मूल्याचा अभाव होता. त्यांच्या एमबीएच्या अभ्यासाने आणि कामाच्या अनुभवाने त्यांची खात्री पटली की योग्य रणनीतीने एका साध्या उत्पादनाचे मोठ्या व्यवसायात रूपांतर करता येते.

ठाकूर यांनी 2016 मध्ये 2 लाख रुपयांमध्ये 'मस्त बनारसी पान' सुरू केले. त्यांच्या पत्नी, माया कुमारी यांनी नोकरी सोडून आपली बचत या व्यवसायात गुंतवली. मर्यादित संसाधने असूनही, त्या दोघांनी आत्मविश्वासाने आणि कठोर परिश्रमाने पुढे जाण्याचा निर्णय घेतला. आज हा व्यवसाय 7 कोटी रुपयांच्या पुढे गेला आहे. ठाकूर यांनी कोणत्याही बाह्य निधीशिवाय ही कामगिरी केली. त्यांनी एका असंघटित क्षेत्राचे ब्रँडेड व्यवसायात रूपांतर केले.

पी. एन. ठाकूर सांगतात की, ते एका शेतकरी कुटुंबातील आहेत. त्यांच्या कुटुंबात व्यवसायाचे वातावरण नव्हते; तिथे फक्त नोकरी आणि शेती हेच चालत असे. बिहारमधील बक्सरचे रहिवासी असलेले ठाकूर सांगतात की, त्यांनी बनारस हिंदू विद्यापीठातून (बीएचयू) एमबीएची पदवी मिळवली. त्यानंतर त्यांनी काही काळ नोकरी केली, पण त्यांना त्यात रस वाटत नव्हता आणि काहीतरी वेगळे करण्याची इच्छा होती.

यामुळेच त्यांना नोकरी सोडून पानाचा व्यवसाय सुरू करण्याची कल्पना सुचली. ठाकूर सांगतात की, त्यांनी वडिलांना नोकरी सोडून पानाचा व्यवसाय सुरू करणार असल्याचे सांगितल्याबरोबरच त्यांची प्रकृती खालावली. पानाच्या व्यवसायात उतरण्यासाठी त्यांना खूप धाडस लागले. त्यानंतर त्यांच्या पत्नीने आपल्या बचतीतील काही रक्कम देऊन आणि नोकरी सोडून त्यांच्या व्यवसायाला हातभार लावला. मग त्यांनी 'मस्त बनारसी पान' हा व्यवसाय सुरू केला.

पी.एन. ठाकूर पुढे सांगतात की, त्यांनी आपला पहिला पानाचा व्यवसाय उत्तर प्रदेशातील मोरादाबाद येथे सुरू केला. त्यांनी केवळ एका वर्षात आपली सुरुवातीची गुंतवणूक वसूल केली. आज, 'मस्त बनारसी पान' या ब्रँडअंतर्गत कंपनी 70-80 प्रकारचे पान विकते. या सर्व पानांमध्ये तंबाखू नसतो, म्हणजेच ते तंबाखूमुक्त असतात. कंपनी चॉकलेट पान, मँगो पान, ड्राय फ्रूट पान, सिल्व्हर पान, गोल्ड पान आणि आईस्क्रीम पान यांसारख्या विविध नावांनीही पान तयार करते. ग्राहकांच्या सोयीनुसार पान दिले जाते.

आज कंपनीची 400 हून अधिक दुकाने आहेत. तिचे कार्यक्षेत्र भारतातील 300 हून अधिक शहरांमध्ये पसरलेले आहे, ज्यामध्ये मोहाली, बंगळूर, दिल्ली, पुणे, विजयवाडा, मथुरा, जालंधर, श्रीनगर, जयपूर, रांची, जमशेदपूर, पाटणा, वडोदरा आणि हैदराबाद यांचा समावेश आहे.