- ६५७ प्राचीन कलाकृती भारताला परत
- तस्करीचा पर्दाफाश
- कोहिनूरचा मुद्दा पुन्हा ऐरणीवर
US returns 657 antiquities India : आजचा काळ हा केवळ आर्थिक किंवा लष्करी प्रगतीचा नसून, आपल्या प्राचीन संस्कृती आणि वारशाचा सन्मान करण्याचा आहे.
अशाच एका ऐतिहासिक आणि अत्यंत आनंददायी क्षणी, अमेरिकेने (America) भारताच्या(६५७ प्राचीन कलाकृती आणि मूर्ती भारताकडे सुपूर्द केल्या आहेत. तब्बल १३३ कोटी रुपये (१४ दशलक्ष डॉलर्स) मूल्य असलेल्या या कलाकृती परत करण्याच्या प्रक्रियेमुळे भारतीय जनतेच्या मनात एक नवा उत्साह निर्माण झाला आहे. हा केवळ एका देशाकडून दुसऱ्या देशाला दिलेला सन्मान नाही, तर भारताच्या लुप्त झालेल्या ऐतिहासिक वैभवाची सातासमुद्रापारून झालेली घरवापसी आहे.
तस्करीचे जाळे आणि सुभाश कपूर-नैन्सी वीनर प्रकरण
या प्राचीन कलाकृती कशा प्रकारे अमेरिकेत पोहोचल्या आणि तिथे त्यांची कशी विक्री होत होती, याची कहाणी एखाद्या थ्रिलर चित्रपटापेक्षा कमी नाही. २०२० च्या सुमारास अमेरिकन अधिकाऱ्यांनी नैन्सी वीनर यांना अटक केली होती, ज्यानंतर या संपूर्ण तस्करी नेटवर्कचा पर्दाफाश झाला. नैन्सी आणि सुभाश कपूर यांनी मिळून एक मोठे आंतरराष्ट्रीय रॅकेट चालवले होते. हे रॅकेट भारतातील प्राचीन मंदिरे आणि पुरातत्व स्थळांवरून मूर्तींची चोरी करत असे आणि नंतर त्या कलाकृती अवाढव्य किमतीला पश्चिमेकडील देशांमध्ये विकल्या जात असत.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : W.H.Shooting: वॉशिंग्टन हिल्टनमध्ये त्या रात्री काय घडले? Trump वरील हल्ल्याचा थरार; 'या' CCTV फुटेजमुळे नेमके सत्य आले समोर
ही चोरीची प्रक्रिया अत्यंत पद्धतशीरपणे पार पाडली जायची:
- टेहळणी (Reconnaissance): पहिल्या टप्प्यात हे लोक देशातील कोणत्या मंदिरात किंवा ऐतिहासिक जागेवर मौल्यवान मूर्ती आहेत, याची रेकी करायचे.
- चोरी: त्यानंतर स्थानिक बिचौलिया किंवा चोरांच्या मदतीने अत्यंत काळजीपूर्वक मूर्तींची चोरी केली जायची.
- तस्करी: या चोरलेल्या कलाकृती तस्करीच्या विविध जाळ्यांचा वापर करून अमेरिकेत पाठवल्या जायच्या आणि तिथल्या प्रायव्हेट गॅलरी किंवा श्रीमंत व्यक्तींना विकल्या जायच्या.
महत्त्वाच्या कलाकृती आणि त्यांची वैशिष्ट्ये
या जप्त केलेल्या कलाकृतींमध्ये अनेक दुर्मिळ आणि ऐतिहासिक महत्त्व असलेल्या वस्तूंचा समावेश आहे. विशेषतः, यात लाल बलुआ दगडापासून बनवलेली भगवान बुद्धांची अभय मुद्रा दर्शवणारी मूर्ती आहे, जी उत्तर भारतातील आहे आणि तिची किंमत ६० कोटींपेक्षा जास्त आहे. तसेच, मध्य प्रदेशातील एका मंदिरातून २००० मध्ये चोरीला गेलेली नृत्य करणाऱ्या गणेशाची सुंदर मूर्तीही परत करण्यात आली आहे.
credit - social media and Twitter
याशिवाय, अवलोकितेश्वर (Avalokiteshvara) यांची १६ कोटींची कांस्यमूर्तीही यामध्ये समाविष्ट आहे, जी इ.स. १९८२ मध्ये भारतातून चोरीला गेली होती. मॅनहॅटन जिल्हा अभियोक्ता (District Attorney) कार्यालयाच्या पुढाकारामुळे हे सर्व शक्य झाले. नोव्हेंबर २०२४, जुलै २०२५ आणि एप्रिल २०२६ अशा तीन वेगवेगळ्या टप्प्यांत या कलाकृती भारताला परत करण्यात आल्या आहेत.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Nepal Accident: नेपाळमध्ये यात्रेकरूंनी भरलेली जीप 700 मीटर दरीत कोसळून 20 जणांचा मृत्यू; वैशाख पौर्णिमेच्या आनंदावर विरजण
कोहिनूर हिऱ्याची चर्चा आणि जागतिक दबाव
सध्याच्या घडीला ब्रिटनचे राजे किंग चार्ल्स तिसरे हे अमेरिका दौऱ्यावर आहेत. याच दरम्यान न्यूयॉर्कचे भारतीय वंशाचे मेयर जोहरान ममदानी यांनी एक अत्यंत धाडसी आणि स्पष्ट विधान केले. त्यांनी म्हटले की, जर त्यांना राजांना भेटण्याची संधी मिळाली, तर ते भारताचा कोहिनूर हिरा परत करण्याची मागणी करतील. कोहिनूर हिरा जो सध्या लंडनच्या टॉवरमध्ये ब्रिटिश राजघराण्याच्या मुकुटात शोभून दिसत आहे, तो १८४९ मध्ये महाराजा दलीप सिंग यांच्याकडून ब्रिटिशांनी घेतला होता. ममदानी यांच्या या वक्तव्यामुळे युरोप, अमेरिका आणि आशियामध्ये वसाहतवादी काळातील लुटीबद्दल एक नवी चर्चा सुरू झाली आहे.