- ऐतिहासिक 'भगिनी' भेट
- संरक्षण आणि औषधनिर्माण क्षेत्रात मोठे करार
- इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रात मोठे फेरबदल
Japanese PM Sanae Takaichi India visit 2026 : भारत आणि जपान या दोन महासत्तांमधील राजनैतिक आणि सामरिक संबंधांनी आज एक अत्यंत रंजक, भावनिक आणि ऐतिहासिक वळण घेतले आहे.
जपानच्या इतिहासातील पहिल्या महिला पंतप्रधान सनाए ताकाइची (Sanae Takaichi) या त्यांच्या पहिल्या अधिकृत तीन दिवसीय भारत दौऱ्यावर नवी दिल्लीत दाखल झाल्या आहेत. राजधानी दिल्लीतील ऐतिहासिक राष्ट्रपती भवनाच्या प्रांगणात त्यांचे अत्यंत भव्य आणि औपचारिक स्वागत करण्यात आले, जिथे त्यांना लष्करी मानवंदना (Guard of Honour) देण्यात आली. त्यानंतर हैदराबाद हाऊस येथे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि पंतप्रधान ताकाइची यांच्यात १६ व्या भारत-जपान वार्षिक शिखर परिषदेची उच्चस्तरीय बैठक पार पडली.
या ऐतिहासिक भेटीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे दोन्ही नेत्यांमधील वैयक्तिक आणि भावनिक जवळीक ठरली. संयुक्त पत्रकार परिषदेला संबोधित करताना पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी आंतरराष्ट्रीय मुत्सद्देगिरीचे सर्व औपचारिक संकेत बाजूला ठेवत सनाए ताकाइची यांचा उल्लेख थेट आपली 'धाकटी बहीण' असा केला. पीएम मोदी म्हणाले, 'भारत-जपान वार्षिक शिखर परिषदेसाठी भारताच्या पहिल्या दौऱ्यावर आलेल्या माझ्या धाकट्या भगिनी, पंतप्रधान ताकाइची यांचे स्वागत करताना मला अत्यंत आनंद होत आहे.' पंतप्रधानांनी ताकाइची यांचे वर्णन एक अत्यंत दूरदर्शी नेत्या म्हणून केले आणि त्यांच्या नेतृत्वाखाली दोन्ही देशांमधील विशेष सामरिक भागीदारी आता एका नव्या आणि सुवर्ण पर्वात प्रवेश करत असल्याचा विश्वास व्यक्त केला.
संरक्षण ते औषधनिर्माण (Pharma) क्षेत्रापर्यंतचे मोठे करार
हैदराबाद हाऊसमध्ये झालेल्या या द्विपक्षीय बैठकीत दोन्ही देशांनी केवळ जुन्या करारांना पुढे नेले नाही, तर भविष्यातील आव्हाने लक्षात घेऊन अनेक नवीन सामंजस्य करारांवर (MoCs) स्वाक्षऱ्या केल्या. या अंतर्गत संरक्षण, औषधनिर्माण (Pharmaceuticals), प्रगत तंत्रज्ञान आणि गुंतवणुकीच्या क्षेत्रांना मोठी गती देण्यात आली आहे. दोन्ही देशांनी संयुक्तपणे लष्करी हार्डवेअर आणि प्रगत संरक्षण उपकरणांच्या सह-उत्पादनासाठी (Co-development of military hardware) एका मोठ्या संरक्षण करारावर स्वाक्षरी केली आहे. हा करार इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रातील शक्तीचे संतुलन राखण्यासाठी अत्यंत महत्त्वपूर्ण मानला जात आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : LSST Camera: Supernova चे स्फोट एकाच वेळी दोनदा दिसणार? आईनस्टाईनच्या 'त्या' सिद्धांताचा भारतीय शास्त्रज्ञांसह महाप्रयोग
याशिवाय, सेमीकंडक्टर (Semiconductor Supply Chain), कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), क्वांटम कॉम्प्युटिंग आणि प्रगत सामग्री (Advanced Materials) यांसारख्या उदयोन्मुख क्षेत्रांवर दोन्ही बाजूंच्या नेत्यांमध्ये सखोल चर्चा झाली. या शिखर परिषदेत आर्थिक सुरक्षेसाठी एक संयुक्त रोडमॅप तयार करण्यात आला आहे. औषधनिर्माण क्षेत्रातही दोन्ही देशांमधील सहकार्य वाढवण्यावर भर देण्यात आला आहे, ज्यामुळे भारताच्या फार्मा कंपन्यांना जपानच्या बाजारपेठेत मोठी संधी मिळणार आहे, तर जपानचे अत्याधुनिक वैद्यकीय तंत्रज्ञान भारताला उपलब्ध होणार आहे. जपानमधील सुमारे १०० हून अधिक मोठ्या उद्योगपतींचे शिष्टमंडळही या दौऱ्यात सामील झाले असून, दोन्ही देशांच्या कंपन्यांमध्ये अनेक व्यावसायिक करारांवर स्वाक्षऱ्या झाल्या आहेत.
credit - social media and Twitter
इंडो-पॅसिफिक प्रदेश आणि जागतिक समीकरणांवर होणारे बदल
सध्या पश्चिम आशियामध्ये, विशेषतः पर्शियन आखात आणि इराण युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर निर्माण झालेल्या अस्थिरतेमुळे जागतिक पुरवठा साखळी विस्कळीत झाली आहे. हॉरमुझच्या आखातातील (Strait of Hormuz) नाकेबंदीमुळे निर्माण झालेल्या ऊर्जा संकटाचा सामना करण्यासाठी भारत आणि जपानने यावेळी 'ऊर्जा लवचिकता करार' (Energy Resilience Pact) केला आहे. या अंतर्गत भविष्यात उद्भवणाऱ्या इंधन संकटांना तोंड देण्यासाठी ऊर्जा स्त्रोतांचे वैविध्यीकरण करणे आणि आपत्कालीन ऊर्जा साठे तयार करण्यावर दोन्ही देशांनी भर दिला आहे. तसेच, शाश्वत ऊर्जेला चालना देण्यासाठी भारताच्या ग्रामीण भागात तब्बल १,००० बायोगॅस आणि सेंद्रिय खत प्रकल्प (India-Japan Bio-Gas Initiative) उभारण्याचा मोठा निर्णय घेण्यात आला आहे.
पंतप्रधान मोदींनी आपल्या भाषणात स्पष्ट केले की, जागतिक अस्थिरतेच्या या काळात भारत आणि जपानमधील 'अतुट परस्पर विश्वास' हीच सर्वात मोठी सामरिक शक्ती आहे. जपानच्या पंतप्रधान ताकाइची यांनी देखील भारताला एक अपरिहार्य भागीदार मानत, कायद्यावर आधारित मुक्त आणि खुल्या इंडो-पॅसिफिक (Free and Open Indo-Pacific - FOIP) धोरणाचा पुनरुच्चार केला. विशेष म्हणजे, चीनच्या वाढत्या सागरी आक्रमकतेला वेसण घालण्यासाठी पश्चिम पॅसिफिक भागात भारत आणि जपानचे हे नौदल आणि सामरिक सहकार्य अत्यंत निर्णायक ठरणार आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Khamenei Funeral: 69 वर्षांची प्रतीक्षा… खामेनींचा मृतदेह दफन करण्यापूर्वी का नेला जाणार कर्बला आणि नजफला?
सामायिक बौद्ध वारसा आणि जुनी मैत्री
या बैठकीत केवळ आधुनिक तंत्रज्ञानावरच चर्चा झाली नाही, तर दोन्ही देशांमधील प्राचीन सांस्कृतिक संबंधांनाही उजाळा देण्यात आला. पंतप्रधान मोदींनी सनाए ताकाइची यांचे मूळ गाव असलेल्या जपानमधील 'नारा' (Nara) शहराचा विशेष उल्लेख केला. 'नारा' हे शहर भारत आणि जपानच्या सामायिक बौद्ध वारशाचे (Buddhist Heritage) एक प्रमुख जागतिक केंद्र आहे. गेल्या अनेक दशकांपासून जपानने ऑटोमोबाईल (मारुती सुझुकी) पासून ते इलेक्ट्रॉनिक्स आणि बुलेट ट्रेन प्रकल्पापर्यंत भारताच्या आर्थिक विकासात एका अत्यंत विश्वासार्ह मित्राची भूमिका बजावली आहे, याची आठवण पीएम मोदींनी करून दिली.