इराणने या सागरी मार्गावर आपले वर्चस्व गाजवण्यासाठी एक नवीन आणि वादग्रस्त शक्कल लढवली आहे, जिला अमेरिकेने 'टोलबूथ' (Tollbooth) प्रणाली असे नाव दिले आहे. हा केवळ कर नसून, समुद्राच्या मध्यभागी सुरू असलेली एक प्रकारची खंडणी असल्याचे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. या नवीन संकटामुळे जागतिक तेल आणि वायू पुरवठ्यावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.

काय आहे ही इराणची 'टोलबूथ' प्रणाली?

२८ फेब्रुवारी रोजी अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर केलेल्या हल्ल्यानंतर इराणने प्रतिशोध म्हणून होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद केली होती. मात्र, आता इराणने जहाजांना आपल्या किनारपट्टीजवळून जाण्यासाठी 'पर्यायी मार्ग' देऊ केले आहेत. अट फक्त एकच - या सुरक्षित मार्गासाठी जहाजांना इराण सरकारला मोठा 'टोल' किंवा शुल्क द्यावे लागेल. अमेरिकेच्या परकीय मालमत्ता नियंत्रण कार्यालयाने (OFAC) यालाच 'टोलबूथ प्रणाली' म्हटले आहे. इराण केवळ रोख रक्कमच नाही, तर डिजिटल करन्सी, वस्तूंच्या स्वरूपातील देवाणघेवाण, किंवा इराणी दूतावासांमार्फत देणग्यांच्या स्वरूपात हे पैसे वसूल करण्याचा प्रयत्न करत आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : US Politics: 'शुभ रात्री, दादा, चला झोपूया', एक वादग्रस्त विधान, अनेक पडसाद; Trump-Omar वादामुळे अमेरिकन राजकारण पेटले

अमेरिकेचा 'OFAC' इशारा आणि निर्बंधांची टांगती तलवार

वॉशिंग्टनने या प्रकरणाची गंभीर दखल घेतली आहे. OFAC ने जारी केलेल्या सूचनेनुसार, जर कोणत्याही अमेरिकन किंवा गैर-अमेरिकन कंपनीने इराणला हा टोल दिला, तर त्यांच्यावर तात्काळ आंतरराष्ट्रीय निर्बंध लादले जातील. सुरक्षित प्रवासाची हमी मिळवण्यासाठी इराणशी कोणताही आर्थिक व्यवहार करणे हा गुन्हा मानला जाईल. यामुळे आता जहाज वाहतूक कंपन्या मोठ्या पेचात पडल्या आहेत - एकीकडे इराणचे हल्ले आणि दुसरीकडे अमेरिकेचे कडक निर्बंध!