भारतातील आघाडीची ऑटोमोबाईल कंपनी ‘मारुती सुझुकी’ने हरियाणातील खारखोडा येथे आपला अत्यंत आधुनिक आणि भव्य वाहन निर्मिती प्रकल्प उभारला आहे. जुलै २०२६ मध्ये भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि जपानच्या पंतप्रधान सानाए ताकाईची यांच्या हस्ते या प्लांटचे अधिकृत उद्घाटन करण्यात आले.
‘मेक इन इंडिया’ आणि भारत-जपान आर्थिक भागीदारीचे हे एक उत्तम उदाहरण आहे.
भव्य विस्तार आणि गुंतवणूक
८०० एकर क्षेत्रात पसरलेल्या या मेगा प्रकल्पासाठी मारुती सुझुकीने सुमारे ३५,००० कोटी रुपयांची अवाढव्य गुंतवणूक केली आहे. हा कंपनीचा भारतातील चौथा मोठा उत्पादन प्रकल्प आहे. सध्या या प्लांटची वार्षिक उत्पादन क्षमता ५ लाख वाहने आहे, जी भविष्यात १० लाख (१ दशलक्ष) युनिट्सपर्यंत वाढवली जाईल. पूर्ण क्षमतेने सुरू झाल्यानंतर, हा जगातील सर्वात मोठ्या कार निर्मिती प्रकल्पांपैकी एक ठरेल. या प्रकल्पामुळे २१,००० पेक्षा जास्त लोकांना थेट रोजगार उपलब्ध होत आहे.
इंडस्ट्री ५.० आणि अत्याधुनिक तंत्रज्ञान
खारखोडा प्लांट हा सुझुकीच्या ‘स्मार्ट फॅक्टरी’ संकल्पनेवर आधारित आहे. येथे उत्पादनाची अचूकता, सुरक्षितता आणि वेग वाढवण्यासाठी ‘इंडस्ट्री ५.०’ तंत्रज्ञानाचा वापर केला गेला आहे. या प्लांटमध्ये एआय-चालित आणि मानवांसोबत काम करणारे विशेष रोबोट्स म्हणजेच ‘कोबॉट्स’ तैनात करण्यात आले आहेत, जे कर्मचाऱ्यांच्या मदतीने असेंब्ली लाईनवर काम करतात. फेब्रुवारी २०२५ मध्ये या प्लांटमधून ‘मारुती ब्रेझा’ या लोकप्रिय कारचे व्यावसायिक उत्पादन यशस्वीरित्या सुरू करण्यात आले होते.
पर्यावरणपूरक आणि शाश्वत विकास
हा प्रकल्प पर्यावरण संवर्धनाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा पाऊल आहे.१००% नूतनीकरणक्षम ऊर्जा: या प्लांटची संपूर्ण विजेची गरज सौर ऊर्जा आणि हरित ऊर्जेद्वारे पूर्ण केली जाते. सध्या येथे २० मेगावॉटचा सौर ऊर्जा प्रकल्प असून, २०३० पर्यंत तो ७० मेगावॉटपर्यंत वाढवला जाईल.
झिरो लिक्विड डिस्चार्ज (ZLD): प्लांटमधून पाण्याचा एकही थेंब बाहेर वाया जात नाही. सांडपाण्यावर १००% प्रक्रिया करून त्याचा पुनर्वापर केला जातो. तसेच पावसाचे पाणी साठवण्याची उत्तम सोय येथे आहे.
बायोगॅस प्लांट: कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी येथे दररोज १० टन क्षमतेचा बायोगॅस प्लांट देखील उभारला जात आहे.
याशिवाय, वाहनांच्या वाहतुकीसाठी थेट प्लांटच्या आत रेल्वे सायडिंग तयार केली जात आहे, ज्यामुळे रस्त्यावरील वाहतूक कोंडी आणि इंधनाचा वापर कमी होईल. २०३०-३१ पर्यंत वर्षाला ४० लाख वाहने तयार करण्याचे मारुती सुझुकीचे लक्ष्य असून, खारखोडा प्लांट त्यामध्ये सर्वात महत्त्वाची भूमिका बजावणार आहे.