भारतीय रायफल नेमबाज आशा चौकसे सध्या आगामी आयची-नागोया एशियन गेम्स २०२६ची जोरदार तयारी करत आहे. वयाच्या अवघ्या २४व्या वर्षी दुसऱ्यांदा एशियन गेम्समध्ये सहभागी होणाऱ्या आशाचे यावेळी एकच लक्ष्य आहे—सुवर्णपदक!
आशाने २०२२च्या एशियन गेम्समध्ये (२०२३मध्ये आयोजित) भारतासाठी २ रौप्य आणि १ कांस्यपदक जिंकले होते. महिलांच्या १० मीटर एअर रायफल सांघिक आणि ५० मीटर रायफल ३ पोझिशन सांघिक प्रकारात तिने रौप्यपदक पटकावले. तर ५० मीटर रायफल ३ पोझिशन वैयक्तिक प्रकारात कांस्यपदक मिळवले.
या अनुभवामुळे आगामी स्पर्धेसाठी तिचा आत्मविश्वास वाढला असून, यावेळी स्पष्ट ध्येय घेऊन जपानला जाणार असल्याचे आशाने सांगितले.
आपल्या पहिल्या आणि दुसऱ्या एशियन गेम्समधील फरक सांगताना आशा म्हणाली, 'एशियन गेम्स ही ऑलिम्पिकनंतरची सर्वात मोठी बहुविध क्रीडा स्पर्धांपैकी एक आहे. मी याआधी या व्यासपीठावर खेळले आहे आणि तिथे कामगिरीही केली आहे. तीन पदके जिंकल्यानंतर या स्तरावर स्पर्धा करण्याचा मला चांगला अनुभव मिळाला आहे. त्यामुळे यावेळी मी जपानमध्ये स्पष्ट विचार आणि ध्येय घेऊन जाणार आहे.'
एशियन गेम्सपूर्वी भारतीय नेमबाजी संघाने भोपाळमध्ये १० दिवसांचा विशेष प्रशिक्षण कॅम्प घेतला. या कॅम्पमध्ये अनेक सामने आणि फायनल सिम्युलेशनसह दीर्घकाळ शूटिंगचे सराव सत्र घेण्यात आले.
आशाने सांगितले की, १० दिवसांत ३-४ सामने आणि ३-४ फायनल खेळवण्यात आल्या. एवढेच नव्हे तर खेळाडूंची सहनशक्ती आणि सातत्य तपासण्यासाठी १२० शॉट्सचा सामनाही घेण्यात आला.
भारतीय नेमबाजी संघाने खेळाडूंच्या मानसिक तयारीसाठी स्पोर्ट्स सायकोलॉजिस्टसोबत काम केले. तसेच शूटिंगदरम्यान श्वासोच्छ्वास आणि शरीराच्या प्रतिक्रियांचा अभ्यास करण्यासाठी बायोफीडबॅक तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यात आला.
आशाच्या मते, या तंत्रामुळे स्वतःला अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यास मदत झाली. झोपण्यापूर्वी आणि सकाळी उठल्यानंतर काही विशेष व्यायाम करण्याचाही सल्ला देण्यात आला असून, त्याचा शूटिंगमध्ये फायदा होत असल्याचे तिने सांगितले.
आशा म्हणाली, 'छोट्या-छोट्या गोष्टी खूप महत्त्वाच्या असतात. आपल्याला काय करायचे आहे आणि कसे शूट करायचे आहे, हे माहीत असते. मात्र, काही छोट्या गोष्टींकडे दुर्लक्ष होते. त्या योग्य पद्धतीने आणि परिपूर्ण केल्या, तर मला वाटते की आपल्याला कोणीही रोखू शकणार नाही.'
एशियन गेम्सच्या दबावाचा याआधी अनुभव घेतल्याने यावेळी शांतपणे खेळण्याचा आत्मविश्वास असल्याचेही तिने सांगितले.
'मी उत्साहित आहे आणि हे उत्साहाचे रूपांतर सुवर्णपदकात करण्यासाठी पूर्णपणे समर्पित आहे. मला खरोखरच हे करायचे आहे,' असे आशाने स्पष्ट केले.
आशा चीनच्या मजबूत नेमबाजी संघाविरुद्धच्या आव्हानासाठीही उत्सुक आहे. २०२३च्या एशियन गेम्समध्ये महिलांच्या ५० मीटर रायफल ३ पोझिशन प्रकारात भारताने सुवर्ण आणि कांस्यपदक जिंकले होते, तर चीनला रौप्यपदकावर समाधान मानावे लागले होते.
यावेळी चीनचे खेळाडू अधिक तयारीनिशी येतील, असे सांगताना आशा हसत म्हणाली, 'कदाचित त्यांना अजूनही त्याचा राग असेल आणि ते आमच्याविरुद्ध बदला घेण्याचा विचार करत असतील. चीनचा संघ खूप मजबूत आहे; पण त्यांच्याविरुद्ध खेळण्यासाठी मी खरोखर उत्सुक आहे.'
आशाचा नेमबाजीतील प्रवासही तितकाच प्रेरणादायी आहे. २०१८मध्ये एनसीसी कॅम्पदरम्यान तिने पहिल्यांदा रायफल हातात घेतली. हा अनुभव आवडल्याने तिने व्यावसायिक पातळीवर नेमबाजी करण्याचा निर्णय घेतला. त्यानंतर तिची राज्य नेमबाजी अकादमीत निवड झाली आणि पुढे तिचा आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील प्रवास सुरू झाला.
आता एशियन गेम्स २०२६मध्ये सुवर्णपदक जिंकण्याचे स्वप्न घेऊन आशा चौकसे मैदानात उतरणार आहे.

