होर्मुझमध्ये इराणच्या संरक्षणाखाली एलपीजी जहाजाचा सुरक्षित प्रवास
पश्चिम आशियात सुरू असलेल्या युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेशी संबंधित एक महत्त्वाची घटना समोर आली आहे.
इराणच्या नौदलाने (Iranian Navy) भारताच्या एलपीजी (LPG) वाहतूक करणाऱ्या जहाजाला होर्मुझ सामुद्रधुनीतून सुरक्षित मार्गदर्शन केल्याची माहिती समोर आली आहे. ही घटना गेल्या आठवड्यात घडली असून, अमेरिका-इस्रायल आणि इराण यांच्यातील संघर्षामुळे पश्चिम आशियातील समुद्री मार्ग अत्यंत धोकादायक बनले आहेत. त्यामुळे जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यावरही मोठा परिणाम होत आहे. अशा परिस्थितीत भारतासाठी एलपीजी आणि कच्चे तेल वाहतूक सुरक्षित ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरते.
भारताने शोधला नवा मार्ग… आता होर्मुझवर अवलंबित्व नाही, इथून येत आहे तेलाचा साठा
दलाल स्ट्रीटवर परदेशी गुंतवणूकदारांचा मोठा 'एग्झिट'
पीसीबीच्या हस्तक्षेपाला कंटाळून गॅरी कर्स्टनचा राजीनामा
अहवालानुसार, संबंधित भारतीय एलपीजी टँकर सुमारे १० दिवस पर्शियन आखातात अडकून होता. त्यानंतर भारताने केलेल्या राजनैतिक प्रयत्नांनंतर या जहाजाला होर्मुझ सामुद्रधुनीतून जाण्याची परवानगी मिळाली.
यानंतर इराणी नौदलाने जहाजाची संपूर्ण पडताळणी केली. यात जहाजाचा ध्वज, मार्ग, गंतव्यस्थान आणि क्रूची माहिती तपासण्यात आली. सर्व तपशील योग्य असल्याची खात्री झाल्यानंतर इराणच्या नौदलाने या जहाजाला ठराविक मार्गाने सुरक्षितपणे पुढे नेले. प्रवासादरम्यान जहाज सतत इराणी नौदलाच्या संपर्कात होते.
ही घटना दाखवते की, सध्या होर्मुझ सामुद्रधुनीवर इराणचा मोठा प्रभाव आहे. अनेक जहाजांना थेट प्रवेश न देता त्यांना परवानगी आणि मार्गदर्शनाच्या प्रक्रियेतून जावे लागत आहे. त्यामुळे जागतिक पातळीवर तेल आणि गॅस वाहतुकीत अनिश्चितता निर्माण झाली आहे.
होर्मुझ सामुद्रधुनी ही जगातील सर्वात महत्त्वाच्या ऊर्जा मार्गांपैकी एक मानली जाते. जगातील मोठ्या प्रमाणावर तेल आणि गॅस वाहतूक याच मार्गाने होते. भारताच्या ऊर्जा आयातीतही या मार्गाचा मोठा वाटा आहे. त्यामुळे पश्चिम आशियातील कोणताही तणाव थेट भारतावर परिणाम करतो.
दरम्यान, पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे अनेक भारतीय जहाजे या भागात अडकून पडली आहेत, तर काही जहाजांना परतण्यासाठी सुरक्षित मार्गाची प्रतीक्षा करावी लागत आहे. या पार्श्वभूमीवर भारत सरकार आणि नौदल परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत.
एकूणच, इराणकडून भारतीय जहाजाला दिलेले मार्गदर्शन हे तात्पुरते दिलासा देणारे असले तरी, या घटनेतून जागतिक ऊर्जा पुरवठा किती नाजूक आणि भू-राजकीय परिस्थितीवर अवलंबून आहे, हे स्पष्ट होते. आगामी काळात भारताला ऊर्जा आयात मार्गांचे विविधीकरण करण्याची गरज अधिक तीव्रतेने जाणवू शकते.