उत्पादन घटीची शक्यता आणि वाढती महागाई लक्षात घेऊन घेतला निर्णय
देशात साखरेचे दर वाढू नयेत आणि सर्वसामान्य नागरिकांना महागाईचा फटका बसू नये, यासाठी केंद्र सरकारने साखर निर्यातीवर तात्काळ बंदी घालण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे.
कच्ची, रिफाइंड आणि पांढरी अशा सर्व प्रकारच्या साखरेच्या निर्यातीवर ३० सप्टेंबर २०२६ पर्यंत किंवा पुढील आदेश येईपर्यंत निर्बंध लागू करण्यात आले आहेत. या निर्णयामागे मुख्य उद्देश म्हणजे देशांतर्गत बाजारात साखरेचा पुरेसा साठा उपलब्ध ठेवणे आणि दर नियंत्रणात ठेवणे हा आहे.
गेल्या काही महिन्यांपासून देशात साखरेच्या किमती वाढण्याची शक्यता व्यक्त होत होती. त्यातच यंदा 'अल निनो'च्या प्रभावामुळे पावसावर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. जर पाऊस कमी झाला, तर ऊस उत्पादन घटू शकते आणि त्याचा थेट परिणाम साखर उत्पादनावर होऊ शकतो. त्यामुळे भविष्यात तुटवडा निर्माण होण्याचा धोका लक्षात घेऊन सरकारने आधीच हा निर्णय घेतला आहे.
'मिनाब १६८' विमानाने इराणचे परराष्ट्र मंत्री दिल्लीत; 'मिनाब १६८' काय आहे?
चीन दौऱ्यावर डोनाल्ड ट्रम्प, पण स्वागताला शी जिनपिंग नाहीत
याआधी सरकारने साखर निर्यातीसाठी मर्यादित कोटा मंजूर केला होता. मात्र, परिस्थिती बदलत असल्याचे लक्षात येताच आता निर्यात थांबवण्यात आली आहे. या निर्णयामुळे अनेक निर्यातदार आणि साखर उद्योगांना फटका बसणार असला, तरी देशातील ग्राहकांच्या हिताला प्राधान्य देण्यात आले आहे. काही अपवाद मात्र ठेवण्यात आले आहेत. ज्या साखरेचे लोडिंग आधीच सुरू झाले आहे किंवा जी जहाजे बंदरांवर पोहोचली आहेत, त्यांना निर्यात करण्याची परवानगी दिली जाईल.
भारत हा जगातील दुसरा सर्वात मोठा साखर उत्पादक देश आहे. त्यामुळे भारताने निर्यात थांबवल्याने आंतरराष्ट्रीय बाजारावरही परिणाम होणार आहे. अनेक देश भारतीय साखरेवर अवलंबून असल्यामुळे आता त्यांना इतर देशांकडून साखर घ्यावी लागणार आहे. त्यामुळे जागतिक बाजारात साखरेचे दर वाढण्याची शक्यता आहे.
देशात साखरेचा वापर मोठ्या प्रमाणावर होत असल्याने तिच्या किमती वाढल्या तर त्याचा थेट परिणाम घरगुती बजेटवर होतो. त्यामुळे सरकारने हा निर्णय घेतल्याचे स्पष्ट होत आहे. महाराष्ट्र, कर्नाटक आणि उत्तर प्रदेश ही ऊस उत्पादनाची प्रमुख राज्ये आहेत. काही भागांमध्ये उत्पादनावर हवामानाचा परिणाम दिसत असल्याने सरकार अधिक सावध झाले आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, हा निर्णय तात्पुरता दिलासा देणारा असला तरी भविष्यात साखर उद्योग आणि शेतकऱ्यांवर त्याचे काही परिणाम होऊ शकतात. तरीही सध्या महागाई नियंत्रणात ठेवणे आणि देशातील पुरवठा सुरळीत राखणे हेच सरकारचे प्रमुख लक्ष्य असल्याचे या निर्णयातून दिसून येते.