मोठी 'सुपर टँकर' जहाजे भारतीय रिफायनरींकडे रवाना
दक्षिण अमेरिकेतील तेलसमृद्ध देश व्हेनेझुएला आता पुन्हा मोठ्या प्रमाणावर आपले कच्चे तेल भारताकडे पाठवत आहे. काही वर्षांपूर्वी अमेरिकेने घातलेल्या निर्बंधांमुळे हा पुरवठा जवळपास थांबला होता.
मात्र आता निर्बंधांमध्ये काही प्रमाणात शिथिलता आल्यामुळे तेल निर्यात पुन्हा सुरू झाली आहे. विशेष म्हणजे यावेळी लहान जहाजांऐवजी अतिशय मोठ्या क्षमतेची 'व्हेरी लार्ज क्रूड कॅरिअर' (व्हीएलसीसी) म्हणजेच सुपर टँकर जहाजे वापरली जात आहेत. या प्रत्येक जहाजामध्ये सुमारे २० लाख बॅरल कच्चे तेल वाहून नेण्याची क्षमता आहे.
हे तेल व्हेनेझुएलाच्या जोसे टर्मिनल या प्रमुख बंदरातून पाठवले जात आहे. हे बंदर व्हेनेझुएलाची सरकारी तेल कंपनी पेट्रोलिओस दे व्हेनेझुएला (पीडीव्हीएसए) यांच्या नियंत्रणाखाली आहे. बंदरात साठवलेले मोठ्या प्रमाणातील तेल आता थेट भारताकडे रवाना केले जात आहे. मोठ्या जहाजांमुळे वाहतूक खर्च कमी होतो आणि एकाच वेळी मोठा साठा पाठवता येतो, त्यामुळे दोन्ही देशांसाठी हा व्यवहार फायदेशीर ठरू शकतो.
शेतकऱ्याने किडनी विकली; आरोपींवर मकोका लावण्याची मागणी
५९० कोटींच्या IDFC FIRST घोटाळाप्रकरणी चार जण अटकेत
भारतामध्ये हे तेल प्रमुख रिफायनरी कंपन्यांकडे येणार आहे. यामध्ये रिलायन्स इंडस्ट्रीज, इंडियन ऑइल कॉर्पोरेशन, भारत पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन आणि एचपीसीएल मित्तल एनर्जी यांसारख्या कंपन्यांचा समावेश आहे. या कंपन्यांना व्हेनेझुएलातील 'मेरेय' प्रकारचे जड (हेवी) कच्चे तेल परवडणाऱ्या दरात मिळते. भारतातील अत्याधुनिक रिफायनरी हे जड तेल प्रक्रिया करून पेट्रोल, डिझेल, एटीएफ (विमान इंधन) आणि इतर पेट्रोलियम उत्पादने तयार करू शकतात.
२०१९ मध्ये अमेरिकेने व्हेनेझुएलावर कठोर निर्बंध लादल्यानंतर भारताचा तेल आयात व्यवहार मोठ्या प्रमाणात कमी झाला होता. त्या काळात भारताने रशिया आणि इतर देशांकडून तेल आयात वाढवली होती. मात्र आता निर्बंध शिथिल झाल्यामुळे व्यापार पुन्हा सुरू होत आहे. काही प्रमाणात अमेरिकन कंपनी शेवरॉन यांच्यामार्फतही तेल व्यवहार होत असल्याची माहिती आहे.
भारतासाठी हा पुरवठा महत्त्वाचा मानला जात आहे, कारण देश आपल्या ऊर्जा स्रोतांमध्ये विविधता आणण्याचा प्रयत्न करत आहे. फक्त एका किंवा दोन देशांवर अवलंबून न राहता अनेक देशांकडून तेल आयात केल्यास जागतिक बाजारातील चढउतारांचा परिणाम कमी होतो. त्यामुळे व्हेनेझुएलाकडून सुरू झालेली ही मोठ्या प्रमाणातील निर्यात भारताच्या ऊर्जा सुरक्षेसाठी सकारात्मक पाऊल मानली जात आहे.
एकूणच, व्हेनेझुएलाचे तेल पुन्हा भारतीय रिफायनरींकडे मोठ्या सुपर टँकर जहाजांद्वारे येऊ लागल्यामुळे आंतरराष्ट्रीय तेल व्यापारात नवे समीकरण तयार होत असल्याचे चित्र दिसत आहे.