तेहरान/बेरूत:मध्य पूर्वेतील युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर अत्यंत वेगाने घडामोडी घडत आहेत. अमेरिकेचे नवनिर्वाचित राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्याकडून विविध दावे केले जात असतानाच, दुसरीकडे इराणने अमेरिकेसोबतच्या संभाव्य शांतता कराराचा प्राथमिक मसुदा अंतिम केल्याचा मोठा दावा केला आहे.
मात्र, ठोस हमीशिवाय पुढे जाणार नाही, अशी भूमिकाही इराणने घेतली आहे. दरम्यान, लेबनानमध्ये इस्रायलचे हल्ले तीव्र झाले असून तेथील आरोग्य मंत्रालयाने या परिस्थितीचे वर्णन ‘नरसंहार’ असे केले आहे.
अमेरिका-इराण शांतता कराराचा प्राथमिक मसुदा तयार?
रॉयटर्सच्या वृत्तानुसार, इराणच्या सरकारी टीव्हीने अमेरिका-इराण कराराची चौकट स्पष्ट करणारा एक प्राथमिक, अनधिकृत दस्तऐवज मिळवल्याचा दावा केला आहे.
मसुद्यातील मुख्य अटी: या मसुद्यानुसार, अमेरिका इराणच्या आसपासची आपली लष्करी उपस्थिती मागे घेईल आणि नौदल नाकेबंदी संपवेल.
इराणचे पाऊल: याच्या बदल्यात, इराण ३० दिवसांच्या आत होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील व्यापारी जहाजांची वाहतूक युद्धापूर्वीच्या पातळीवर पूर्ववत करेल. (ही व्यवस्था अमेरिकेच्या लष्करी जहाजांना लागू होणार नाही). होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील जहाजांच्या वाहतुकीचे व्यवस्थापन इराण आणि ओमान संयुक्तपणे करतील.
इराणची भूमिका: कराराचा मसुदा अद्याप अंतिम झालेला नाही आणि ठोस हमीशिवाय इराण पुढे पाऊल टाकणार नाही. यावर अमेरिकेकडून अद्याप कोणतीही अधिकृत प्रतिक्रिया आलेली नाही.
गेल्या २४ तासांतील ४ प्रमुख घडामोडी
१. अमेरिकेचे ड्रोन पाडले: इराणने दावा केला आहे की त्यांच्या सैन्याने अमेरिकेच्या MQ-9B आणि RQ-4 ड्रोनना यशस्वीरित्या लक्ष्य केले. तसेच, इराणच्या हवाई हद्दीत घुसलेल्या एका F-35 लढाऊ विमानावरही गोळीबार करण्यात आला.
२. ८८ दिवसांनंतर इंटरनेट सेवा पूर्ववत: तब्बल ८८ दिवसांच्या प्रदीर्घ खंडानंतर इराणमध्ये इंटरनेट सेवा अंशतः पूर्ववत करण्यात आली आहे. ‘नेटब्लॉक्स’ने याला आधुनिक इतिहासातील सर्वात मोठा राष्ट्रीय इंटरनेट ब्लॅकआउट म्हटले आहे.
३. नेतन्याहू यांची आपत्कालीन बैठक: इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांनी संरक्षण अधिकाऱ्यांसोबत उच्चस्तरीय सुरक्षा बैठक घेतली. उत्तर सीमा आणि लेबनॉनमधील परिस्थितीवर यात चर्चा झाली.
४. इराणी बोटींवर हल्ला: शस्त्रसंधीच्या चर्चेदरम्यानच अमेरिकेने होर्मुझच्या सामुद्रधुनीजवळील बंदर अब्बास येथील सुरुंग पेरणाऱ्या बोटी आणि क्षेपणास्त्र तळांवर हल्ला केला. अमेरिकेच्या सेंटकॉमने (CENTCOM) याला आत्मसंरक्षणाची कृती म्हटले आहे.
लेबनानमध्ये इस्रायलचे थैमान; एका दिवसात १५० लक्ष्यांवर हल्ला
इस्रायली लष्कराने गेल्या २४ तासांत दक्षिण आणि पूर्व लेबनॉनमधील हिजबुल्लाहच्या १५० हून अधिक लक्ष्यांवर भीषण हल्ले केले आहेत. हे हल्ले प्रामुख्याने टायर, नबातीये आणि बेका खोऱ्यात झाले आहेत.
५० शहरांना विस्थापनाचा इशारा: इस्रायलने लेबनॉनमधील सुमारे ५० शहरांमधील आणि गावांमधील रहिवाशांना सक्तीने जागा रिकामी करण्याचा इशारा जारी केला आहे. यापूर्वी नबातीये येथील लोकांना झहरानी नदीच्या उत्तरेकडे तत्काळ जाण्यास सांगण्यात आले होते.
आरोग्य मंत्रालयाचा दावा: लेबनॉनच्या आरोग्य मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, गेल्या २४ तासांत झालेल्या इस्रायली हल्ल्यांमध्ये मोठ्या संख्येने निष्पाप नागरिक ठार आणि जखमी झाले आहेत. मंत्रालयाने या इस्रायली हल्ल्यांचे वर्णन ‘नरसंहार’ असे केले आहे.
युद्धाच्या या भीषण वातावरणात एकीकडे पडद्यामागे शांततेच्या कराराची चर्चा आणि दुसरीकडे प्रत्यक्ष युद्धभूमीवरील वाढता हिंसाचार यामुळे मध्य पूर्वेतील परिस्थिती अत्यंत गंभीर बनली आहे.