वृत्तसंस्था
नवी दिल्ली : Hormuz अमेरिका आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या युद्धविराम चर्चेत होर्मुझ सामुद्रधुनीचा मुद्दा सर्वात मोठा अडथळा ठरत असल्याचे समोर आले आहे. जगातील सर्वात महत्त्वाच्या तेलवाहतूक मार्गांपैकी एक असलेल्या या सामुद्रधुनीवर नियंत्रण कोणाचे राहणार, यावरून दोन्ही देशांमध्ये तीव्र मतभेद निर्माण झाले आहेत.Hormuz
माध्यमांच्या अहवालानुसार, अमेरिका आणि इराणमध्ये 60 दिवसांच्या युद्धविराम विस्तारासंदर्भात प्राथमिक सहमती तयार होत आहे. या प्रस्तावात होर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा जहाजवाहतुकीसाठी खुली करणे, इराणवरील काही निर्बंध शिथिल करणे आणि आण्विक कार्यक्रमावर पुढील चर्चा करणे यांचा समावेश आहे. मात्र सामुद्रधुनीवरील नियंत्रण आणि जहाजांकडून शुल्क आकारण्याच्या मुद्द्यावर अजूनही अंतिम तोडगा निघालेला नाही.Hormuz
इराणने यापूर्वी होर्मुझ सामुद्रधुनीवरील जहाजवाहतुकीसाठी स्वतंत्र नियंत्रण यंत्रणा उभारण्याचा प्रयत्न केला होता. अमेरिकेने त्याला तीव्र विरोध करत नव्या निर्बंधांची घोषणा केली. अमेरिकेचे म्हणणे आहे की, या मार्गावर कोणत्याही एका देशाचे नियंत्रण स्वीकारले जाणार नाही आणि आंतरराष्ट्रीय जहाजवाहतूक मुक्त राहिली पाहिजे.
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष Donald Trump यांनीदेखील "होर्मुझ सामुद्रधुनीवर कोणाचाही ताबा राहणार नाही" असे स्पष्ट केले आहे. दुसरीकडे, इराणने या मार्गावरील स्वतःचे अधिकार कायम ठेवण्याचा दावा केला आहे. त्यामुळे युद्धविराम चर्चेला वेग आला असला तरी अंतिम कराराबाबत अजूनही अनिश्चितता कायम आहे.
होर्मुझ सामुद्रधुनी ही जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. जगातील सुमारे 20 ते 25 टक्के तेल आणि मोठ्या प्रमाणातील LNG वाहतूक या मार्गातून होते. गेल्या काही महिन्यांत येथे निर्माण झालेल्या संघर्षामुळे आंतरराष्ट्रीय तेलबाजारात मोठी अस्थिरता निर्माण झाली आहे. अनेक जहाज कंपन्यांनी या मार्गावरील वाहतूक तात्पुरती थांबवली होती.
दरम्यान, युद्धविराम कराराचा मसुदा तयार झाल्याच्या बातम्या समोर येत असतानाच अमेरिकेने इराणच्या तेलविक्री नेटवर्कवर नवीन निर्बंध लादले आहेत. त्यामुळे दोन्ही देशांमधील विश्वासाचे वातावरण अजूनही कमकुवत असल्याचे दिसून येत आहे.