वृत्तसंस्था
नवी दिल्ली : Stock Market भारतीय शेअर बाजारासाठी २०२६ हे वर्ष मोठ्या आव्हानांचे ठरत आहे. एकीकडे परदेशी गुंतवणूकदार सातत्याने पैसा काढून घेत आहेत, तर दुसरीकडे रुपयाची घसरण, आर्थिक वाढीचा मंदावलेला वेग आणि जागतिक अस्थिरता यामुळे बाजारावरील दबाव वाढला आहे.
याचा थेट परिणाम मुंबई शेअर बाजार आणि राष्ट्रीय शेअर बाजाराच्या प्रमुख निर्देशांकांवर दिसून येत असून अनेक क्षेत्रांतील समभागांमध्ये मोठी घसरण झाली आहे.Stock Market
यंदाच विक्रमी भांडवली पलायन
२०२६ मध्ये परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी भारतीय बाजारातून विक्रमी प्रमाणात गुंतवणूक काढून घेतली आहे. केवळ मे महिन्यातच त्यांनी सुमारे ३३ हजार कोटी रुपयांचे समभाग विकले. वर्षाच्या सुरुवातीपासून आतापर्यंतची एकूण माघार मागील वर्षातील विक्रमापेक्षाही अधिक झाली आहे.Stock Market
बाजार तज्ज्ञांच्या मते, भारतातील कंपन्यांच्या नफावाढीचा वेग कमी झाला आहे. त्याचवेळी अमेरिका, जपान, दक्षिण कोरिया आणि तैवानसारख्या देशांतील कंपन्या अधिक चांगली कामगिरी करत असल्याने जागतिक निधी त्या बाजारांकडे वळत आहे.
रुपयाची घसरण ठरतेय डोकेदुखी
परदेशी गुंतवणूकदारांच्या माघारीमागे रुपयाची कमजोरी हे एक मोठे कारण मानले जात आहे. यंदा रुपया डॉलरच्या तुलनेत सुमारे ६ टक्क्यांनी घसरला असून गेल्या वर्षभरात त्याची घसरण जवळपास १० टक्क्यांपर्यंत पोहोचली आहे. रुपयाचे अवमूल्यन झाल्यास परदेशी गुंतवणूकदारांना त्यांच्या गुंतवणुकीवरील प्रत्यक्ष परतावा कमी मिळतो. त्यामुळे ते भारतीय बाजारातून पैसा काढण्यास प्राधान्य देत आहेत.
रिझर्व्ह बँकेच्या हस्तक्षेपामुळे रुपयातील घसरण काही प्रमाणात नियंत्रित झाली असली तरी चलनावरचा दबाव अद्याप कायम आहे. अलीकडे रुपया डॉलरच्या तुलनेत ९५ च्या आसपास व्यवहार करत आहे.
भारताची आर्थिक वाढ मंदावण्याची भीती
अर्थतज्ज्ञांच्या अंदाजानुसार, जानेवारी ते मार्च २०२६ या तिमाहीत देशाचा आर्थिक वाढीचा दर मागील तिमाहीतील ७.८ टक्क्यांवरून ७.२ टक्क्यांपर्यंत खाली आला असावा. निर्यात मागणीतील कमकुवतपणा आणि औद्योगिक क्षेत्रातील संथ गती यामुळे ही घसरण झाल्याचे मानले जात आहे.
येत्या तिमाहीत वाढीचा वेग आणखी कमी होऊन ६.५ टक्क्यांपर्यंत जाण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे गुंतवणूकदार अधिक सावध झाले आहेत.
महागडे भारतीय समभागही अडचणीत
गेल्या काही वर्षांतील तेजीनंतर भारतीय शेअर बाजारातील अनेक समभाग महाग झाले आहेत. अनेक जागतिक बाजारांच्या तुलनेत भारतीय समभागांचे मूल्यांकन जास्त असल्याने परदेशी गुंतवणूकदार नफा वसूल करत आहेत. दुसरीकडे चीनसारख्या देशांमध्ये तुलनेने स्वस्त मूल्यांकन आणि सरकारी प्रोत्साहन धोरणे उपलब्ध असल्याने जागतिक निधी तिकडे वळत आहे.
पश्चिम आशियातील तणावामुळे वाढली चिंता
अमेरिका-इराण तणाव आणि पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे कच्च्या तेलाच्या किमती झपाट्याने वाढल्या आहेत. भारत आपल्या गरजेपैकी ८० टक्क्यांहून अधिक कच्चे तेल आयात करतो. त्यामुळे तेल महागल्यास आयात खर्च वाढतो, चालू खात्यातील तूट वाढते आणि रुपयावर आणखी दबाव निर्माण होतो.
याच कारणामुळे शेअर बाजारात विक्रीचा दबाव वाढला असून गेल्या काही सत्रांत सेन्सेक्स आणि निफ्टीमध्ये मोठी घसरण झाली आहे.
भारतीय गुंतवणूकदारांनी बाजार सावरला
परदेशी गुंतवणूकदार सातत्याने विक्री करत असले तरी देशांतर्गत गुंतवणूकदारांनी मोठ्या प्रमाणात गुंतवणूक सुरू ठेवली आहे. नियमित गुंतवणूक योजनांमधून येणारा पैसा आणि देशांतर्गत निधी संस्थांची खरेदी यामुळे बाजारातील घसरण अधिक खोल जाण्यापासून रोखली गेली आहे.
पुढे काय?
तज्ज्ञांच्या मते, परदेशी गुंतवणूक पुन्हा भारताकडे वळण्यासाठी रुपयात स्थिरता, कंपन्यांच्या नफ्यात सुधारणा आणि जागतिक तणावात घट होणे आवश्यक आहे. तोपर्यंत भारतीय बाजारात चढ-उतार कायम राहण्याची शक्यता आहे. मात्र दीर्घकालीन दृष्टीने भारताची मजबूत अर्थव्यवस्था, मोठी ग्राहक बाजारपेठ आणि पायाभूत सुविधांवरील गुंतवणूक हे सकारात्मक घटक असल्याने भारताची वाढीची कहाणी अद्याप संपलेली नाही, असेही तज्ज्ञांचे मत आहे.