अननस लागवड ही महाराष्ट्रात आणि विशेषतः कोकण किनारपट्टीच्या भागात कमी खर्चात चांगला नफा मिळवून देणारा एक उत्तम व्यवसाय आहे. अननसाला बाजारात वर्षभर मोठी मागणी असते. आज आपण अननस लागवडीविषयी सविस्तर माहिती पाहणार आहोत.
हवामान: अननस लागवडीसाठी उष्ण आणि दमट हवामान अत्यंत पोषक असते. १५°C ते ३५°C तापमान या पिकासाठी उत्तम मानले जाते.
जमीन: चांगला निचरा होणारी, सेंद्रिय पदार्थांनी समृद्ध असलेली हलकी ते मध्यम जमीन या पिकासाठी योग्य असते. जमिनीचा सामू (pH) ४.५ ते ५.५ च्या दरम्यान असावा.
प्रमुख जाती
जाएंट क्यू : ही जात प्रक्रियेसाठी आणि रसासाठी खूप प्रसिद्ध आहे. याचे फळ आकाराने मोठे असते.
क्वीन: ही जात थेट खाण्यासाठी खूप लोकप्रिय आहे. याचे फळ आकाराने मध्यम, गोड आणि आकर्षक पिवळ्या रंगाचे असते.
मॉरिशस: ही जात लवकर तयार होणारी आणि उत्तम चवीची आहे.
लागवडीची पद्धत आणि अंतर
लागवडीचा काळ: पावसाळ्याच्या सुरुवातीला म्हणजेच जून ते ऑगस्ट दरम्यान लागवड करणे सर्वात फायदेशीर ठरते.
रोप निवड: अननसाची लागवड पिल्ले, स्लिप्स किंवा फळाच्या वरील मुकुटाने केली जाते. ३०० ते ४०० ग्रॅम वजनाचे सक्स लागवडीसाठी वापरावेत.
लागवडीचे अंतर: दुहेरी ओळ पद्धतीचा वापर करावा.
दोन ओळींतील अंतर: ६० सेमी
दोन रोपांतील अंतर: ३० सेमी
दोन जोड ओळींतील अंतर: ९० सेमी
(या पद्धतीने एका एकरात साधारण १५,००० ते २०,००० रोपे बसतात.)
Perennial Agriculture : बहुवार्षिक शेती म्हणजे काय?
खत आणि पाणी व्यवस्थापनखत व्यवस्थापन: लागवडीच्या वेळी जमिनीत भरपूर शेणखत (FYM) मिसळावे. प्रति झाड साधारण १२ ग्रॅम नत्र (N), ४ ग्रॅम स्फुरद (P) आणि १२ ग्रॅम पालाश (K) तीन ते चार हप्त्यांमध्ये विभागून द्यावे.
पाणी व्यवस्थापन: पावसाळ्यात स्वतंत्र पाण्याची गरज नसते. मात्र, हिवाळ्यात आणि उन्हाळ्यात १० ते १५ दिवसांच्या अंतराने पाणी द्यावे. ठिबक सिंचन (Drip Irrigation) वापरल्यास पाण्याची मोठी बचत होते आणि फळांची वाढ छान होते.
अत्यंत फायदेशीर आणि खात्रीशीर उत्पन्न देणारा व्यवसाय; पेरूची शेती
काढणी आणि उत्पन्नकाढणीचा काळ: लागवडीनंतर साधारण १५ ते १८ महिन्यांत फळे तयार होतात. फळांचा रंग खालच्या बाजूने पिवळसर होऊ लागला की काढणी करावी.
उत्पन्न: योग्य व्यवस्थापन केल्यास एका एकरातून २० ते २५ टन इतके उत्पन्न सहज मिळू शकते.
टीप: अननसाची लागवड सुपारी, नारळ किंवा काजूच्या बागेमध्ये आंतरपीक म्हणूनही खूप यशस्वीरीत्या करता येते, ज्यामुळे मुख्य पिकांसोबतच अतिरिक्त उत्पन्न मिळते.
बारमाही उत्पन्न देणारे फळपीक; चिकू लागवड
Edited By- Dhanashri Naik