१. सोया आणि सोया आधारित पदार्थ
सोयाबीन, टोफू, आणि सोया मिल्क यांसारख्या पदार्थांमध्ये फायटोइस्ट्रोजेन्स नावाचे घटक असतात. हे वनस्पतींमधील इस्ट्रोजेन (स्त्री संप्रेरक) सारखे काम करतात.
विज्ञान काय सांगते: संशोधनानुसार, सोया उत्पादनांचे जास्त प्रमाणात सेवन केल्याने शरीरात इस्ट्रोजेनचे प्रमाण वाढू शकते, ज्यामुळे टेस्टोस्टेरॉनची पातळी कमी होण्याची शक्यता असते.
२. पुदिना
पुदिना पचनासाठी आणि तोंडाच्या दुर्गंधीसाठी चांगला मानला जात असला, तरी पुरुषांनी याचे अतिसेवन करणे टाळले पाहिजे.
विज्ञान काय सांगते: पुदिन्यामध्ये असणारे 'मेन्थॉल' हे घटक टेस्टोस्टेरॉनच्या पातळीवर थेट परिणाम करतात. प्राण्यांवर आणि मानवांवर झालेल्या काही अभ्यासांत असे दिसून आले आहे की, पुदिन्याचा चहा किंवा मेन्थॉलचे जास्त सेवन केल्याने टेस्टोस्टेरॉनची पातळी खालावते.
३. मद्यपान आणि बिअर
नियमित किंवा जास्त प्रमाणात दारू पिणे पुरुषांच्या आरोग्यासाठी अत्यंत घातक ठरू शकते.
विज्ञान काय सांगते: अल्कोहोलमुळे शरीरातील टेस्टोस्टेरॉन तयार करण्याची प्रक्रिया मंदावते. विशेषतः बिअरमध्ये 'फायटोइस्ट्रोजेन' आणि 'प्रोलॅक्टिन' असतात, जे पुरुष संप्रेरकांना दाबतात आणि स्त्री संप्रेरकांना वाढवतात. यामुळे पुरुषांमध्ये वजन वाढणे आणि 'मॅन बूब्ज' ची समस्या उद्भवू शकते.
४. बेक केलेले आणि मैद्याचे पदार्थ
केक, कुकीज, बिस्किटे, डोनट्स आणि फास्ट फूडमध्ये ट्रान्स फॅट्स मोठ्या प्रमाणात असतात.
विज्ञान काय सांगते: अभ्यासानुसार, जे पुरुष ट्रान्स फॅट्सचे जास्त सेवन करतात, त्यांच्यामध्ये टेस्टोस्टेरॉनची पातळी सामान्य पुरुषांपेक्षा १५ टक्क्यांपर्यंत कमी असू शकते. हे फॅट्स अंडकोषांच्या कार्यक्षमतेवर विपरीत परिणाम करतात.
५. साखर आणि गोड पदार्थ
जास्त साखर, कोल्ड्रिंक्स, मिठाई किंवा पांढरा भात आणि मैदा यांसारखे रिफाइंड कर्बोदके शरीरातील इन्सुलिनची पातळी अचानक वाढवतात.
विज्ञान काय सांगते: अमेरिकेतील 'द एंडोक्राइन सोसायटी'च्या संशोधनानुसार, साखरेचे अतिसेवन केल्यास रक्तातील टेस्टोस्टेरॉनची पातळी तात्काळ २५ टक्क्यांपर्यंत कमी होऊ शकते. तसेच यामुळे लठ्ठपणा वाढतो, जो टेस्टोस्टेरॉन कमी होण्याचे मुख्य कारण आहे.
महत्त्वाची टीप: हे पदार्थ मर्यादित प्रमाणात खाल्ल्यास लगेच मोठा फरक पडत नाही, परंतु जर यांचे रोज आणि अतिप्रमाणात सेवन केले जात असेल, तर पुरुषांमध्ये टेस्टोस्टेरॉनची कमतरता निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे संतुलित आहार आणि नियमित व्यायाम करणे हाच टेस्टोस्टेरॉन वाढवण्याचा सर्वोत्तम उपाय आहे.
अस्वीकरण (Disclaimer) : या लेखात दिलेली माहिती आणि उपाय सामान्य माहितीवर आधारित आहे. या माहितीची पूर्णता, विश्वासार्हता आणि अचूकता याबाबत वेबदुनिया कोणतीही हमी देत नाही. अधिक माहितीसाठी संबंधित तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.