ମହାନଦୀ ଜଳ ବିବାଦକୁ ନେଇ ଓଡ଼ିଶା ଓ ଛତିଶଗଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ୮ ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଥିବା ବିବାଦ ଏବେ ବି ସମାଧାନ ହୋଇନାହିଁ। ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ତତ୍କାଳୀନ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲେ ଯେ ଛତିଶଗଡ଼ ମହାନଦୀ ଅବବାହିକାରେ ଶିଳ୍ପ ପାଇଁ ବ୍ୟାରେଜ୍ ନିର୍ମାଣ କରି ଓଡ଼ିଶାକୁ ଆସୁଥିବା ଜଳ ପ୍ରବାହକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି। ପରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପରେ ୨୦୧୮ ମସିହାରେ ମହାନଦୀ ୱାଟର ଡିସ୍ପ୍ୟୁଟ୍ସ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ (MWDT) ଗଠନ ହୋଇଥିଲା।
ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ରେ ପ୍ରାୟ ୬୦ଟି ଶୁଣାଣି ଓ ୨୦ଟି ବୈଷୟିକ କମିଟି ବୈଠକ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବିବାଦର ମୂଳ ସମାଧାନ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାହାରିନାହିଁ।
ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ର ଗତ ଜୁଲାଇ ୨୩, ୨୦୨୬ର ଶୁଣାଣିରେ ମଧ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଜଳ ଆୟୋଗ (CWC) ଓ ଜଳଶକ୍ତି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଉଭୟ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା କରି ସମାଧାନର ରାସ୍ତା ବାହାର କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଥିଲା। ଏହାକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି ଯେ, ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଧାନର ଉଦ୍ୟମ ହେଉଥିଲେ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ର ଆବଶ୍ୟକତା କେତେ? ୨୦୨୪ରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ସରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ପରେ ଆଡଭୋକେଟ୍ ଜେନେରାଲ୍ ପିତାମ୍ବର ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଛତିଶଗଡ଼ ସହ ସିଧାସଳଖ ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ବିବାଦର ସମାଧାନ ନେଇ ମତ ଦେଇଆସୁଛନ୍ତି। ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ଚରଣ ମାଝୀ ମଧ୍ୟ ଦୀପାବଳି ସୁଦ୍ଧା ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଧାନର ଆଶା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଏପଟେ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ବାରମ୍ବାର ବଢ଼ାଯାଉଥିବାରୁ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତାକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ଜୋର ଧରିଛି।
ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସରକାରୀ ଅର୍ଥ ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଯାଇଛି। ଲେଖାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ୨୦୨୬ରେ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ର ଓଡ଼ିଶା ଗସ୍ତ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୨.୪୧ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥିଲା। କେବଳ ହୀରାକୁଦ ଡ୍ୟାମ୍ ଗସ୍ତରେ ପ୍ରାୟ ୧.୪୬ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥିବା ଦାବି କରାଯାଇଛି। ଏହାପୂର୍ବରୁ ୨୦୨୩ରେ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ର ଦଶଦିନିଆ ଗସ୍ତ ପାଇଁ ୫ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥିବା ଲେଖାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। ତେଣୁ ମହାନଦୀ ଜଳ ବିବାଦରେ ଶୀଘ୍ର ଆଇନଗତ ସମାଧାନ ଆବଶ୍ୟକ କିମ୍ବା ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଧାନ ହିଁ ଉପଯୁକ୍ତ ରାସ୍ତା, ତାହା ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜାରି ରହିଛି।