ବନ୍ୟା ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ କାହିଁକି ସଠିକ୍ ଭାବେ କୁହାଯାଇପାରେନି ଯେ କେଉଁଠି, କେତେ ପାଣି ଆସିବ ? ଆଉ ଯଦି ସୁନାମି ପାଇଁ ଚେତାବନୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି । ତାହେଲେ ବନ୍ୟା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏତେ ବଡ଼ ଅସୁବିଧା କାହିଁକି ? ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏତେ ଧନଜୀବନ ହାନି ପୂର୍ବରୁ ଆମେ କାହିଁକି ସତର୍କ ହୋଇପାରୁନାହୁଁ ? ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏହାର ସସପେନ୍ସ ଓ ବୈଜ୍ଞାନିକ କାରଣ !

ପ୍ରଥମେ ଜାଣିବା ବନ୍ୟାର ପୂର୍ବାନୁମାନ କିପରି ହୁଏ ? ବନ୍ୟା ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗ ଓ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଅନେକ ତଥ୍ୟ ଉପରେ ନଜର ରଖନ୍ତି । ରାଡାର୍, ସାଟେଲାଇଟ୍ ଏବଂ ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ ସେନ୍ସରରରୁ ମିଳୁଥିବା ରିୟଲ୍-ଟାଇମ୍ ଡାଟା ଆଧାରରେ ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ଯେ କେତେ ପାଣି ନଦୀକୁ ଆସିପାରେ । ମାଟିର ଆର୍ଦ୍ରତା, ବର୍ଷାର ତୀବ୍ରତା ଓ ନଦୀର ଜଳସ୍ତରକୁ ପ୍ରତି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମପାଯାଏ । ସାଧାରଣ ବନ୍ୟା ପାଇଁ ଏସବୁ କାମ କରେ, ମାତ୍ର ସବୁ ଗଣିତ ବିଗାଡ଼ିଦିଏ 'ଫ୍ଲାସ୍ ଫ୍ଲଡ୍' ଅର୍ଥାତ୍ ଅଚାନକ ଆସୁଥିବା ବନ୍ୟା । ମନେକରନ୍ତୁ କୌଣସି ପାହାଡ଼ିଆ କିମ୍ବା ସୀମିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ହଠାତ୍ ବାଦଲଫଟା ବର୍ଷା ହେଲା, ସେତେବେଳେ ଚେତାବନୀ ସିଷ୍ଟମ୍ ସକ୍ରିୟ ହେବାକୁ ଓ ଲୋକଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନକୁ ନେବାକୁ ସମୟ ମିଳେନାହିଁ । ଖାଲି ସେତିକି ନୁହେଁ, ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ୱାର୍ମିଂ ଯୋଗୁଁ ମୌସୁମୀର ପାରମ୍ପରିକ ଢାଞ୍ଚା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଦଳିଯାଇଛି । କେଉଁଠି କମ୍ ସମୟରେ ଅଧିକ ବର୍ଷା, କେଉଁଠି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଶୁଖିଲା ପାଗ । ଫଳରେ ପୁରୁଣା ମଡେଲ୍ କାମ କରୁନି । ତା' ସହିତ ନଦୀରେ ଜମୁଥିବା ପଟୁ ମଧ୍ୟ ବନ୍ୟାର ଗତିପଥ ବଦଳାଇପାରେ । ଫଳରେ ବନ୍ୟା ଜଳ କେଉଁ ଦିଗକୁ ମାଡ଼ିଯିବ ଏବଂ କେଉଁ ଗାଁ କି ସହରକୁ ବୁଡ଼ାଇବ, ତାହା ଆଗରୁ ଆକଳନ କରିବା ଅସମ୍ଭବ ହୋଇପଡ଼ୁଛି ।"

ସାଧାରଣତଃ ଲୋକେ ଭାବନ୍ତି ଯେ ସୁନାମୀର ପୂର୍ବାନୁମାନ ବନ୍ୟାଠାରୁ ସହଜ। କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବତା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ । ସୁନାମୀ ସମୁଦ୍ର ଭିତରେ ଆସୁଥିବା ଭୂକମ୍ପରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଭୂକମ୍ପ କେବେ ଆସିବ ତାହା କେହି ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ଥରେ ସମୁଦ୍ରରେ ସୁନାମୀ ଲହଡ଼ି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଗଲେ, ଖୋଲା ସମୁଦ୍ରରେ ଏହାର ଗତି ଓ ଉଚ୍ଚତା ମାପିବା ଗାଣିତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ସହଜ ହୋଇଥାଏ । ଅନ୍ୟପଟେ, ସ୍ଥଳଭାଗରେ ବୋହିଯାଉଥିବା ବନ୍ୟା ଜଳ ପାହାଡ଼, ଘାଟି, ମାଟିର ପାଣି ଶୋଷିବା କ୍ଷମତା ଏବଂ ମଣିଷ ତିଆରି କୋଠାବାଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୁଏ । ତେଣୁ ବନ୍ୟା ଆସିବ ବୋଲି ଜଣାପଡ଼ିଲେ ବି, ପାଣି କେଉଁ ପଏଣ୍ଟରେ କେତେ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେବ, ତାହାର ନିର୍ଭୁଲ୍ ଗଣନା କରିବା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ । ନେପାଳର ଏହି କରୁଣ ଚିତ୍ର ଆମକୁ ପୁଣି ଥରେ ପ୍ରକୃତିର ଶକ୍ତି ଓ ଆମର ପ୍ରଯୁକ୍ତିଗତ ସୀମାରେଖା ବିଷୟରେ ଚେତାଇ ଦେଇଛି । ବିଜ୍ଞାନ ଯେତେ ଆଗେଇଲେ ବି ପ୍ରକୃତିର ପ୍ରହାର ଆଗରେ ମଣିଷ ଆଜି ବି ଅସହାୟ ।