କାଲିଫର୍ଣ୍ଣିଆ / ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ: ଭାରତର ବେସରକାରୀ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ ସ୍ଥିତ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ 'ଗାଲାକ୍ସଆଇ' (GalaxEye) ପକ୍ଷରୁ ନିର୍ମିତ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଥମ ଅପ୍ଟୋସାର୍ (OptoSAR) ସାଟେଲାଇଟ୍ 'ଦୃଷ୍ଟି' (Drishti) ରବିବାର (୩ ମଇ, ୨୦୨୬) ସଫଳତାର ସହ ମହାକାଶକୁ ଉତକ୍ଷେପଣ କରାଯାଇଛି।

ଆମେରିକାର କାଲିଫର୍ଣ୍ଣିଆରୁ ଏଲନ୍ ମସ୍କଙ୍କ କମ୍ପାନୀ SpaceX ର ଫାଲକନ୍-୯ (Falcon 9) ରକେଟ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ଏହି ଐତିହାସିକ ମିଶନ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। କ’ଣ ଏହି 'ମିଶନ ଦୃଷ୍ଟି' ଏବଂ ଏହାର ବିଶେଷତ୍ୱ? ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଥମ OptoSAR ଟେକ୍ନୋଲୋଜି: 'ଦୃଷ୍ଟି' ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଥମ ଉପଗ୍ରହ ଯେଉଁଥିରେ ଅପ୍ଟିକାଲ୍ ଇମେଜିଙ୍ଗ୍ (Multispectral Camera) ଏବଂ ସିନ୍ଥେଟିକ୍ ଆପର୍ଚର ରାଡାର୍ (SAR) ଏକାଠି ରହିଛି। ଏହାଫଳରେ ସାଟେଲାଇଟ୍ଟି ଦିନ ହେଉ ବା ରାତି, କିମ୍ବା ଆକାଶରେ ଯେତେ ଘନ ବାଦଲ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଫଟୋ ଉତ୍ତୋଳନ କରିପାରିବ।

ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ଭାରୀ ଘରୋଇ ସାଟେଲାଇଟ୍: ପ୍ରାୟ ୧୯୦ କିଲୋଗ୍ରାମ ଓଜନ ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ସାଟେଲାଇଟ୍ ଭାରତର କୌଣସି ବେସରକାରୀ ସଂସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଉପଗ୍ରହ। ଉଚ୍ଚ ସଂକଳ୍ପ (High Resolution): ଏହା ୧.୫ ମିଟର ରେଜୋଲ୍ୟୁସନ୍ର ଫଟୋ ପ୍ରଦାନ କରିବ, ଯାହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ୦.୩ ମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି କରାଯିବ। ଭାରତ ପାଇଁ ଏହା କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ? ଭାରତ ଏକ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଦେଶ ହୋଇଥିବାରୁ ଏଠାରେ ବର୍ଷର ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ବାଦଲ ଘେରି ରହିଥାଏ।

ସାଧାରଣ ଅପ୍ଟିକାଲ୍ ସାଟେଲାଇଟ୍ ବାଦଲ ଭେଦ କରି ଫଟୋ ଉଠାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ 'ଦୃଷ୍ଟି' ବାଦଲ ଏବଂ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଭେଦ କରି ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିପାରିବ। ରଣନୈତିକ ସୁରକ୍ଷା: ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଜରୁରୀକାଳୀନ ସ୍ଥିତିରେ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ବାଣିଜ୍ୟିକ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଉପରେ ନିର୍ଭର ନକରି ଭାରତ ନିଜସ୍ୱ ତଥ୍ୟ ପାଇପାରିବ। ଉପଯୋଗ: ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା, କୃଷି, ଭିତ୍ତିଭୂମି ନିରୀକ୍ଷଣ ଏବଂ ସୀମା ସୁରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବ।

IIT ମାଡ୍ରାସରୁ ମହାକାଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାତ୍ରା ଗାଲାକ୍ସଆଇ (GalaxEye) ହେଉଛି IIT ମାଡ୍ରାସରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏକ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍। ଏହି ସଫଳତାକୁ ନେଇ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଏବଂ ଇସ୍ରୋ (ISRO) ର ପୂର୍ବତନ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଡକ୍ଟର ଏସ୍. ସୋମନାଥ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି। ସୋମନାଥ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଭାରତର ଯୁବପିଢ଼ି ଏବେ ମହାକାଶ ବିଜ୍ଞାନରେ ନିଜର ଦକ୍ଷତା ପ୍ରମାଣିତ କରୁଛନ୍ତି। କମ୍ପାନୀର ସିଇଓ ସୁୟଶ ସିଂହଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଏହା କେବଳ ଆରମ୍ଭ। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏଭଳି ୯ଟି ସାଟେଲାଇଟର ଏକ ଗ୍ରୁପ୍ (Constellation) ମହାକାଶକୁ ପଠାଯିବାର ଯୋଜନା ରହିଛି।