ਪਿੰਗ ਸ਼ੂਨ ਟੈਂਕਰ ਨੇ ਵਾਦੀਨਾਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਹੁਣ ਡੋਂਗਇੰਗ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਮੰਜ਼ਿਲ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਜੰਗ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਘਟਨਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਈਰਾਨੀ ਕੱਚਾ ਤੇਲ (Iranian Crude Oil) ਲੈ ਕੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਵਾਦੀਨਾਰ (Vadinar) ਵੱਲ ਆ ਰਿਹਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ਅਚਾਨਕ ਰਸਤਾ ਬਦਲ ਕੇ ਹੁਣ ਚੀਨ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ ਹੈ।
ਜਹਾਜ਼ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਕਪਲਰ (Kpler) ਅਨੁਸਾਰ, 'ਪਿੰਗ ਸ਼ੂਨ' (Ping Shun) ਨਾਮਕ ਇਸ ਅਫਰਾਮੈਕਸ ਟੈਂਕਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਹੁਣ ਚੀਨ ਦੇ ਡੋਂਗਇੰਗ (Dongying) ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਰੁਖ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਕੀ ਸੀ ਇਹ ਖੇਪ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਸੀ ਖ਼ਾਸ?
ਇਹ ਜਹਾਜ਼ ਲਗਭਗ 6,00,000 ਬੈਰਲ ਤੇਲ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 4 ਮਾਰਚ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਖੜਗ ਟਾਪੂ ਤੋਂ ਲੋਡ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਖੇਪ ਭਾਰਤ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਲ 2019 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਖਰੀਦ ਹੁੰਦੀ। ਯਾਦ ਰਹੇ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਲਈ ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਦੀ ਖਰੀਦ 'ਤੇ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਅਸਥਾਈ ਛੋਟ (Waiver) ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜੋ 19 ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਰਸਤਾ ਬਦਲਣ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?
ਰਿਫਾਇਨਿੰਗ ਮਾਡਲਿੰਗ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਸੁਮਿਤ ਰਿਟੋਲੀਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਭੁਗਤਾਨ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ (Payment Terms) ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਪੀਰੀਅਡ ਦਾ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣਾ: ਪਹਿਲਾਂ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ 30-60 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਤੁਰੰਤ ਭੁਗਤਾਨ (Immediate Payment) ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਵਿੱਤੀ ਜੋਖਮ: ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ SWIFT ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਡਰ: 'ਪਿੰਗ ਸ਼ੂਨ' ਟੈਂਕਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਮਰੀਕੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ (Sanctions) ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਭਾਰਤੀ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ਵਿੱਤੀ ਜੋਖਮ ਲੈਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕ ਰਹੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
[Image showing the maritime route map of the Ping Shun tanker changing direction from the Indian Ocean towards the South China Sea]
ਭਾਰਤ ਲਈ ਅੱਗੇ ਕੀ?
ਭਾਰਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਖਰੀਦਦਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ 2018-19 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਕੁੱਲ ਤੇਲ ਦਰਾਮਦ (Import) ਵਿੱਚ ਈਰਾਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ 11.5 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਤੇਲ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਦੀ ਖਰੀਦ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਪਾਰਕ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਭੁਗਤਾਨ ਸਬੰਧੀ ਮੁੱਦੇ ਹੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ਿਪਮੈਂਟਸ ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਜਾਰੀ ਜੰਗ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਘਟਨਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਈਰਾਨੀ ਕੱਚਾ ਤੇਲ (Iranian Crude Oil) ਲੈ ਕੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਵਾਦੀਨਾਰ (Vadinar) ਵੱਲ ਆ ਰਿਹਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇਲ ਟੈਂਕਰ ਅਚਾਨਕ ਰਸਤਾ ਬਦਲ ਕੇ ਹੁਣ ਚੀਨ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਹਾਜ਼ ਟ੍ਰੈਕਿੰਗ ਕੰਪਨੀ ਕਪਲਰ (Kpler) ਅਨੁਸਾਰ, 'ਪਿੰਗ ਸ਼ੂਨ' (Ping Shun) ਨਾਮਕ ਇਸ ਅਫਰਾਮੈਕਸ ਟੈਂਕਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਹੁਣ ਚੀਨ ਦੇ ਡੋਂਗਇੰਗ (Dongying) ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਰੁਖ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਕੀ ਸੀ ਇਹ ਖੇਪ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਸੀ ਖ਼ਾਸ?
ਰਸਤਾ ਬਦਲਣ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?
ਭਾਰਤ ਲਈ ਅੱਗੇ ਕੀ?