ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਮਾਨਸੂਨ 4 ਜੂਨ ਨੂੰ ਕੇਰਲ ਦੇ ਰਸਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਂਟਰ ਹੋਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸਟੇਟ ਲਈ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦਾ 'ਔਰੇਂਜ' ਅਤੇ 'ਯੈਲੋ' ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ (hilly areas) ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਦੀ ਸਾਇੰਟਿਸਟ ਨੀਤਾ ਕੇ. ਗੋਪਾਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ ਸਾਰੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਬਿਲਕੁਲ ਅਨੁਕੂਲ (favorable) ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ 4 ਜੂਨ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਤੋਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ। ਅਗਲੇ ਦੋ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਮਾਨਸੂਨ ਅਰਬ ਸਾਗਰ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ, ਲਕਸ਼ਦੀਪ ਅਤੇ ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਬੰਗਾਲ ਦੀ ਖਾੜੀ (Bay of Bengal) ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇਗਾ।

ਪਰ ਇਸ ਖੁਸ਼ਖਬਰੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰਾਉਣਾ ਸੱਚ ਵੀ ਛਿਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਆਈਐਮਡੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇ 26 ਮਈ ਨੂੰ ਆਉਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੀ ਸਪੀਡ (speed) ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਹੁਣ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਧੇ ਹੋਏ ਫੋਰਕਾਸਟ (revised forecast) ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਾਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਰਿਸ਼ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਸਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਔਸਤ ਯਾਨੀ Long Period Average (LPA) ਦਾ ਸਿਰਫ਼ 90 ਫੀਸਦੀ ਮੀਂਹ ਹੀ ਪਵੇਗਾ।

ਇੱਥੇ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਐਲਪੀਏ (LPA) ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐਲਪੀਏ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ 30 ਤੋਂ 50 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਡੇਟਾ (data) ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਕੱਢੀ ਗਈ ਔਸਤ ਬਾਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 1971 ਤੋਂ 2020 ਦੇ ਡੇਟਾ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਔਸਤ 87 ਸੈਂਟੀਮੀਟਰ ਤੈਅ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਸਾਲ ਮਾਨਸੂਨ ਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਇਸ ਔਸਤ ਦੇ 90 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਆਈਐਮਡੀ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ 'ਘਾਟ ਵਾਲਾ ਮਾਨਸੂਨ' (deficient monsoon) ਯਾਨੀ ਸੋਕੇ ਵਰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ ਬਾਰਿਸ਼ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ 'ਅਲ ਨੀਨੋ' (El Nino) ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਪੈਦਾ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਾਨਸੂਨ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੇਖਣਾ ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ 4 ਜੂਨ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਮਾਨਸੂਨ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਕਿੰਨੀ ਰਾਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ ਮੁਸੀਬਤ।

ਤਿਰੂਵਨੰਤਪੁਰਮ, 2 ਜੂਨ:

ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਲੋਕ ਜਿਸ ਪਲ ਦਾ ਬੜੀ ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਖ਼ਬਰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 1 ਜੂਨ ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਦਸਤਕ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਮਾਨਸੂਨ ਇਸ ਵਾਰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਲੇਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਣ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਪੱਕੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਰਿਪੋਰਟਸ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਮਾਨਸੂਨ 4 ਜੂਨ ਨੂੰ ਕੇਰਲ ਦੇ ਰਸਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਐਂਟਰ ਹੋਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਕੇਰਲ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸਟੇਟ ਲਈ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦਾ 'ਔਰੇਂਜ' ਅਤੇ 'ਯੈਲੋ' ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ (hilly areas) ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।