గృహ వినియోగ సిలిండర్ల ధరలు ఇంత తక్కువగా, వాణిజ్య సిలిండర్లు ఇంత ఖరీదైనవిగా ఎందుకు ఉంటాయి అనే ప్రశ్న జనరల్గా వినిపిస్తుంది. దీనిని మనం సరళంగా అర్థం చేసుకుందాం.

దిగుమతి చేసుకున్న ఎల్పీజీపై రూపాయి విలువ ఎంత పెరుగుతుంది?

భారత్ తన ఎల్పిజి అవసరాలలో దాదాపు సగాన్ని ఇతర దేశాల నుంచి కొనుగోలు చేస్తుంది. మన దేశంలో గ్యాస్ ప్రాథమిక ధర దిగుమతి ధర ద్వారా నిర్ణయమవుతుంది. ఇది ప్రధానంగా సౌదీ అరేబియా ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోని చమురు సంస్థ నుంచి వచ్చే అంతర్జాతీయ ధరలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. విదేశీ మార్కెట్లో గ్యాస్ను డాలర్లలో కొనుగోలు చేసిన తర్వాత, రవాణా ఖర్చులు, బీమా, కస్టమ్స్ సుంకం, పోర్ట్ ఛార్జీలు వంటి అంశాలను కలుపుతారు. మొత్తం లావాదేవీ డాలర్లలోనే జరుగుతుంది కాబట్టి, మీ సిలిండర్ ధరను నిర్ణయించడంలో భారత రూపాయికి వ్యతిరేకంగా డాలర్ బలం లేదా బలహీనత కూడా ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తుంది.

సిలిండర్ ధరలను ఎలా నిర్ణయిస్తారు?

విదేశాల నుంచి భారత్కు గ్యాస్ వచ్చిన తర్వాత, ప్రభుత్వ రంగ భారతీయ గ్యాస్ కంపెనీలు దానిని దేశంలోని ప్రతి మూలకు పంపిణీ చేస్తాయి. ఈ దశలో, ఎల్పిజి ధరలో దేశీయ రవాణా ఖర్చులు, సిలిండర్లను నింపే ఖర్చు, కంపెనీల సొంత మార్కెటింగ్ ఖర్చులు, గ్యాస్ ఏజెన్సీ డీలర్ల నుంచి వచ్చే కమీషన్లు కలిసి ఉంటాయి. అంతేకాకుండా, రాష్ట్రాలు, నగరాల వారీగా వేర్వేరుగా ఉండే స్థానిక పన్నులు, రవాణా ఖర్చుల కారణంగా, ఒకే సిలిండర్ ధర దేశవ్యాప్తంగా మారుతూ ఉంటుంది.

గృహ - వాణిజ్య సిలిండర్ల ధరలలో వ్యత్యాసం ఎందుకు ఉంది?

గృహ -వాణిజ్య సిలిండర్ల ధరలలో ఎందుకు వ్యత్యాసం ఉంది? దీనికి సులభమైన కారణం ఏమిటంటే, వాణిజ్య సిలిండర్లను వ్యాపార లాభం కోసం ఉపయోగిస్తారు, కాబట్టి ప్రభుత్వం వాటిపై ఎలాంటి సబ్సిడీలు లేదా ఉపశమనం అందించదు. చమురు కంపెనీలు కూడా వాటిని పూర్తిగా స్వేచ్ఛా విపణి నిబంధనల ప్రకారం అమ్మి, గణనీయమైన లాభాలను ఆర్జిస్తాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా గ్యాస్ కొరత ఏర్పడినప్పుడల్లా, అన్నింటికన్నా ముందుగా వాణిజ్య సిలిండర్లే ప్రభావితమవుతాయి.

సిలిండర్లపై పన్ను ,సబ్సిడీ

ప్రభుత్వానికి అత్యధిక ఆదాయం గృహ వినియోగ సిలిండర్ల నుంచి కాకుండా వాణిజ్య సిలిండర్ల నుంచే వస్తుంది. ఈ రెండింటి మధ్య పన్నులో గణనీయమైన వ్యత్యాసం ఉంది. ప్రజల బడ్జెట్ను దృష్టిలో ఉంచుకుని, ప్రభుత్వం ఇళ్లలో ఉపయోగించే 14.2 కేజీల సిలిండర్లపై కేవలం 5% జీఎస్టీని విధిస్తుంది. అంతేకాకుండా, ఉజ్వల యోజన వంటి పథకాల కింద ప్రభుత్వ ఖజానాకు నేరుగా సబ్సిడీలను కూడా అందిస్తుంది, దీని ద్వారా ప్రభుత్వానికి నికర ఆదాయం సమకూరుతుంది. వాణిజ్య సిలిండర్లపై ప్రభుత్వం 18% భారీ జీఎస్టీ రేటును విధిస్తుంది. ఎలాంటి సబ్సిడీ లేనందున, ప్రతి వాణిజ్య సిలిండర్ అమ్మకం ద్వారా ప్రభుత్వ ఖజానాకు ప్రత్యక్షంగా, గణనీయమైన లాభం చేకూరుతుంది.

చమురు ధరలపై ప్రభుత్వ నియంత్రణ

గ్యాస్ కంపెనీలు అంతర్జాతీయ మార్కెట్ల ఆధారంగా ధరలను నిర్ణయించినప్పటికీ, ద్రవ్యోల్బణం ప్రభావం నుంచి సాధారణ ప్రజలను కాపాడటం ప్రభుత్వ బాధ్యత. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ఉన్న పరిస్థితుల వల్ల గ్యాస్ ధరలు భరించలేని స్థాయికి చేరినప్పుడల్లా ప్రభుత్వం జోక్యం చేసుకుంటుంది. అటువంటి సందర్భాల్లో, అది చమురు కంపెనీలను నష్టాలను భరించమని కోరడం గానీ, లేదా పన్ను రేట్లను స్వల్పంగా సర్దుబాటు చేయడం ద్వారా దేశీయ వినియోగదారులకు ప్రత్యక్ష ఉపశమనం కల్పించడం గానీ చేస్తుంది.

Author : Khagesh