కానీ అదే తేదీ, ఒక వ్యక్తి నిర్ణయంతో మరోసారి ఆ ఆలోచనను ప్రశ్నార్థకం చేసింది. అడవుల్లో నిశ్శబ్దంగా ఉన్న ఒక గళం, ఇంకా ముగియలేదు అని వినిపించినట్లైంది. ఆ గళం.. ముప్పాల లక్ష్మణ్ రావు అలియాస్ గణపతి. ఇది కేవలం ఒక వ్యక్తి లొంగిపోలేదనే వార్త కాదు. ఇది ఒక సిద్ధాంతం ఇంకా శ్వాసిస్తోందని చెప్పే సంకేతం. ఒక గన్ ఇంకా నేలపై పడలేదనే నిజం. ఒక మనిషి తన నమ్మకాన్ని చివరి వరకు వదలకపోవడంలో ఉన్న మౌన గర్జన. గణపతి కథను మనం చదివితే, అది ఒక విప్లవ నాయకుడి చరిత్ర మాత్రమే కాదు.. ఒక గురువు మనసులో జరిగిన విరుద్ధాల సంగ్రామం. ఒకప్పుడు బ్లాక్‌బోర్డ్ ముందు నిలబడి జీవితాన్ని ఎలా నిర్మించుకోవాలి అని చెప్పిన వ్యక్తి, తర్వాత అడవిలో తుపాకీతో సమాజాన్ని ఎలా మార్చాలి అని నమ్మడం.. ఇది సాధారణ మార్పు కాదు. ఆ మార్పుకు కారణం కాలమే. 1970లలో గ్రామీణ తెలంగాణలో ఉన్న అన్యాయం, అసమానతలు, అణచివేత.. అవి ఒక ఉపాధ్యాయుడి హృదయంలో గాయాలుగా మిగిలాయి. పుస్తకాలలో చెప్పే న్యాయం, వాస్తవ జీవితంలో కనిపించకపోవడం ఆయనను కలచివేసింది. చివరకు, అక్షరాల మీదున్న విశ్వాసం ఆయుధాల మీదికి మళ్లింది. అక్కడే 'లక్ష్మణ్ రావు' చరిత్ర ముగిసింది.. 'గణపతి' యుగం ప్రారంభమైంది.

మావోయిస్టు ఉద్యమం ఒక శక్తిగా నిలబడటంలో గణపతి పాత్ర అసాధారణం. పీపుల్స్ వార్ గ్రూప్, ఎంసిసి విలీనంతో ఏర్పడిన సిపిఐ (మావోయిస్ట్) పార్టీకి ఆయన ఆత్మవిశ్వాసం, వ్యూహం, దిశ ఇచ్చారు. గెరిల్లా యుద్ధంలో ఆయన చూపిన పటిమ, అడవుల్లో ఆయన నిర్మించిన వ్యవస్థ, ఇవి కేవలం ఒక నాయకుడి ప్రతిభ కాదు, ఒక ఉద్యమానికి వెన్నెముక. కానీ ప్రతి శిఖరం తర్వాత పతనం తప్పదు. కాలం మారింది. ప్రభుత్వ వ్యూహాలు కఠినమయ్యాయి. అభివృద్ధి అడవుల్లోకి చేరింది. గన్స్ కంటే రోడ్లు, స్కూళ్లు, ఆసుపత్రులు ప్రజల జీవితాల్లో స్థానం సంపాదించాయి. మార్చి 31.. ప్రభుత్వం నిర్ణయించిన గడువు. ఆ తేదీతో చాలామంది ఆయుధాలు కిందపెట్టి కొత్త జీవితాన్ని ఎంచుకున్నారు. కొందరు మార్పును అంగీకరించారు, కాలంతో కలిసిపోయారు. కానీ గణపతి మాత్రం మౌనంగా నిలిచిపోయారు. ఆ మౌనం సాధారణ నిరాకరణ కాదు... అది ఒక లోతైన అంతర్గత సంఘర్షణ. ఒక వైపు జీవితం.. లొంగిపోతే ప్రాణం నిలుస్తుంది, కొత్త దారులు తెరుచుకుంటాయి. మరో వైపు సిద్ధాంతం.. లొంగిపోకపోతే ఆశయం నిలుస్తుంది, నమ్మకం బతుకుతుంది. ఈ రెండింటి మధ్య నిలబడి, తన గమ్యాన్ని తానే ఎంచుకోవాల్సిన ఆ క్షణం.. అదే గణపతి కథలో కీలక మలుపు. ఇది కేవలం ఒక నిర్ణయం కాదు.. ఒక మనిషి తన ఆత్మతో చేసుకున్న తీర్పు.

గణపతికి లొంగిపోవడం అంటే కేవలం తుపాకీని నేలన పడివేయడం కాదు.. అది తన జీవితాన్నే, తన ప్రయాణాన్నే ప్రశ్నించడం. దశాబ్దాలుగా తనను నమ్మి అడవుల్లో అడుగులు వేసిన, ప్రాణాలను పణంగా పెట్టిన వేలాది మంది కేడర్‌కు ఆయన ఏమి సమాధానం చెబుతారు? నేను తప్పు చేశాను అని ఒప్పుకోవడం ఆయనకు కేవలం మాట కాదు.. అది ఒక యుగాన్ని తిరస్కరించడమే. అక్కడే ఆయన ఆగిపోయాడు. ఆ ఆగిపోవడంలో మొండితనం కనిపించవచ్చు... కానీ అదే సమయంలో అది ఒక అచంచల నిబద్ధతగా కూడా కనిపిస్తుంది. అది తప్పు కావచ్చు... కానీ అదే సమయంలో అది ఒక త్యాగస్ఫూర్తి ప్రతిబింబం కూడా కావచ్చు. గణపతి వ్యక్తిత్వం లోపల నిజానికి రెండు ప్రపంచాలు సహజీవనం చేస్తున్నాయి. ఒకవైపు, పిల్లల భవిష్యత్తు కోసం కలలు కనే, అక్షరాలతో జీవితాలను వెలిగించాలని ఆశించిన ఉపాధ్యాయుడు. మరోవైపు, అసమానతలను చెరిపేయాలంటే ఆయుధమే మార్గమని నమ్మిన విప్లవకారుడు. నేడు ఆయన తీసుకున్న నిర్ణయం చూస్తే, ఆ విప్లవకారుడే పైచేయి సాధించినట్లు అనిపిస్తుంది. అయినా, ఆ గురువు ఆలోచించే మనసు ఆయనలో ఎక్కడో మౌనంగా ఇంకా జీవిస్తూనే ఉందనే భావన మనసును విడిచిపెట్టదు.

గణపతి గన్ వదలకపోవడం వల్ల ఉద్యమం మళ్లీ పూర్వవైభవం సంతరించుకుంటుందా అన్నది సందేహమే. కానీ ఆయన తీసుకున్న నిర్ణయం ఒక లోతైన సత్యాన్ని మన ముందుంచుతోంది.. సిద్ధాంతాలను శక్తితో అణచివేయవచ్చు, కానీ పూర్తిగా అంతమొందించలేం. ఒకవైపు ప్రభుత్వం అభివృద్ధి అనే ఆయుధంతో అడవిని, అక్కడి మనసులను గెలుచుకోవాలని ప్రయత్నిస్తోంది. మరోవైపు గణపతి తన అచంచల నమ్మకంతో, తన అస్తిత్వాన్ని నిలబెట్టుకునే ప్రయత్నంలో ఉన్నారు. ఈ రెండింటి మధ్య జరుగుతున్నది కేవలం ఒక పోరాటం కాదు.. ఒక దార్శనిక ఘర్షణ. ఒకటి మార్పును నిర్మించాలనుకునే శక్తి.. మరొకటి మార్పు కోసం పోరాడిన ఆత్మ. ఈ సంఘర్షణ ఇంకా ముగియలేదు.. అది ముగిసే వరకు, ఈ ప్రశ్న కూడా సమాధానం కోసం సమాజాన్ని వెంటాడుతూనే ఉంటుంది.

అడవిలో ఎక్కడో నిశ్శబ్దంగా నిలిచిన తుపాకీ, శబ్దం చేయకపోయినా ఒక అర్థాన్ని చెబుతోంది.. ఓటమి కాదు, ఇంకా ముగియని కథ. ఆ నిశ్శబ్దంలో వినిపిస్తున్నది గర్జనే.. అది ఒక వ్యక్తి మొండితనం కాదు, ఒక నమ్మకం చివరి శ్వాస వరకు నిలబడాలనే సంకల్పం. మార్పు అంటే ఏమిటి? అనే ప్రశ్న అక్కడ గాలిలో తేలుతోంది. అది లొంగిపోవడమా? లేక అంతిమ క్షణం వరకు ఆశయాన్ని గట్టిగా పట్టుకోవడమా? ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం గణపతి ఒక్కడి చేతుల్లో లేదు. అది సమాజం ఆలోచనల్లో ఉంది. అభివృద్ధి దారిలో నడుస్తున్న ప్రపంచం ఒక వైపు ఉంటే, అసమానతలతో పోరాడే ఆలోచన మరో వైపు నిలబడి ఉంది. చివరికి, గన్ మౌనంగా మారవచ్చు.. కానీ ఆలోచనలు ఎప్పటికీ మౌనమవ్వవు. అడవిలో వినిపిస్తున్న ఆ గర్జన.. మన సమాజం ఇంకా పూర్తి సమాధానాన్ని కనుగొనలేదని గుర్తు చేస్తూనే ఉంటుంది.

కాలగిరి శ్రీనివాస్ రెడ్డి