Brain Health | రోజువారీ జీవితంలో ఉదయం లేచినప్పటి నుంచి రాత్రి పడుకునే వరకు ఎన్నో నిర్ణయాలు తీసుకుంటుంటారు. ఏం తినాలి, ఏం ధరించాలి, ఎప్పుడు ఏ పని చేయాలి, ఎవరికి మెసేజ్ చేయాలి, పనిలో ఏ నిర్ణయం తీసుకోవాలి వంటి చిన్నా పెద్ద ఎంపికలు నిరంతరం కొనసాగుతూనే ఉంటాయి.
అయితే ఇలా వరుసగా నిర్ణయాలు తీసుకోవడం వల్ల మెదడుపై మానసిక భారం పెరిగి, కొంతసేపటికి అలసటకు దారితీసే అవకాశం ఉంటుంది. దీనినే డెసిషన్ ఫటీగ్ లేదా నిర్ణయాల వల్ల కలిగే మానసిక అలసటగా పిలుస్తారు. ఇది ఏకాగ్రత, ఆలోచనా సామర్థ్యం, తదుపరి నిర్ణయాలు తీసుకునే విధానాన్ని కూడా ప్రభావితం చేస్తుంది. ఒకే రోజులో పదుల సంఖ్యలో నిర్ణయాలు తీసుకోవాల్సి రావడం సాధారణమే. వాటిలో కొన్ని చాలా చిన్నవిగా అనిపించినప్పటికీ, ప్రతి ఎంపికను పరిశీలించడం, వివిధ అవకాశాలను బేరీజు వేయడం, నిర్ణయం సరైనదేనా కాదా అని ఆలోచించడం మెదడుకు మానసిక శ్రమను కలిగిస్తుంది. ముఖ్యంగా అనిశ్చితి ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు, అనేక ఎంపికల మధ్య నిర్ణయం తీసుకోవాల్సి వచ్చినప్పుడు లేదా తీసుకున్న నిర్ణయానికి బాధ్యత వహించాల్సి వచ్చినప్పుడు ఈ మానసిక భారం మరింత పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. మానసిక అలసటపై జరిగిన పరిశోధనలు ఇది ఏకాగ్రత తగ్గడం, ఆలోచించే వేగం మందగించడం, తప్పులు పెరగడం, నిర్ణయాలు తీసుకోవడంలో ఇబ్బందులు వంటి సమస్యలతో సంబంధం కలిగి ఉంటుందని సూచిస్తున్నాయి.
ఏకాగ్రత తగ్గే అవకాశం..
మానసిక అలసటకు లోనైనప్పుడు దాని ప్రభావం ఏకాగ్రతపై స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ముఖ్యమైన పని పూర్తి చేయడానికి కూర్చున్నప్పటికీ పదేపదే ఫోన్ చూడటం, ఒకే పేరాగ్రాఫ్ను మళ్లీ మళ్లీ చదవడం లేదా పని ఎక్కడి నుంచి ప్రారంభించాలో అర్థం కాకపోవడం వంటివి జరుగుతాయి. దీంతో తమ ఏకాగ్రత సామర్థ్యం తగ్గిపోయిందని చాలా మంది భావిస్తారు. అయితే ప్రతిసారీ సమస్య నేరుగా ఏకాగ్రత లోపం కావాల్సిన అవసరం లేదు. రోజంతా వరుసగా ఎన్నో ఎంపికలు చేయడం వల్ల మెదడు ముందుగానే అలసిపోయి ఉంటుంది. దాంతో తర్వాత చేయాల్సిన పనులపై దృష్టి పెట్టడం మరింత కష్టంగా మారుతుంది. అయితే ఎన్ని నిర్ణయాలు తీసుకున్నామన్నది మాత్రమే ముఖ్యం కాదు. ఎలాంటి నిర్ణయాలు తీసుకోవాల్సి వచ్చిందన్నది కూడా మానసిక అలసటపై ప్రభావం చూపుతుంది. అనేక ఎంపికల మధ్య ఒకదాన్ని ఎంచుకోవడం, పరిస్థితి స్పష్టంగా లేకపోవడం లేదా నిర్ణయం వల్ల గణనీయమైన పరిణామాలు ఏర్పడే అవకాశం ఉన్నప్పుడు ఎక్కువ మానసిక శ్రమ అవసరం అవుతుంది. ముఖ్యంగా ఉద్యోగానికి సంబంధించిన నిర్ణయాలు తీసుకున్న తర్వాత కూడా వాటి గురించి ఆలోచిస్తూ ఉండటం వల్ల మానసిక అలసట మరుసటి రోజుకూ కొనసాగే అవకాశం ఉంటుంది.
అలసిపోయినప్పుడు నిర్ణయాలు వద్దు..
మానసికంగా అలసిపోయినప్పుడు నిర్ణయాలు తీసుకోవడం పట్ల ఆసక్తి తగ్గుతుంది. కొందరు నిర్ణయాలను వాయిదా వేయడం, అందుబాటులో ఉన్న సులభమైన ఎంపికను ఎంచుకోవడం లేదా ఒకే విషయంపై స్థిరమైన నిర్ణయం తీసుకోలేకపోవడం వంటివి జరుగుతాయి. ఇలా ఒక సమస్య మరో సమస్యకు దారితీసే పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. ఎక్కువ నిర్ణయాలు మానసిక అలసటను పెంచుతాయి. ఆ అలసట వల్ల తర్వాతి నిర్ణయాలు తీసుకోవడం మరింత కష్టమవుతుంది. దీంతో ఒత్తిడి, అయోమయం మరింత పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. అయితే ఏకాగ్రత లోపించిన ప్రతిసారీ దానికి నిర్ణయాల అలసటే కారణమని భావించకూడదు. తగినంత నిద్ర లేకపోవడం, ఆందోళన, డిప్రెషన్, శ్రద్ధకు సంబంధించిన సమస్యలు, పోషకాహార లోపాలు, థైరాయిడ్ సమస్యలు, ఇతర ఆరోగ్య పరిస్థితులు కూడా ఏకాగ్రతను ప్రభావితం చేస్తాయి. అందువల్ల ఏకాగ్రత సమస్యలు నిరంతరం కొనసాగితే లేదా పని, చదువు, సంబంధాలు, ఇంటి బాధ్యతలపై ప్రభావం చూపిస్తే వైద్య లేదా మానసిక ఆరోగ్య నిపుణులను సంప్రదించడం మంచిది. డెసిషన్ ఫటీగ్ను తగ్గించుకోవడానికి రోజులోని ప్రతి నిర్ణయాన్ని తొలగించాల్సిన అవసరం లేదు. అవసరం లేని చిన్న చిన్న ఎంపికలను తగ్గించడం ద్వారా మానసిక శక్తిని ఆదా చేసుకోవచ్చు. ప్రతిరోజూ చేసే పనులకు కొన్ని సులభమైన రొటీన్లను ఏర్పాటు చేసుకోవడం ఇందుకు ఉపయోగపడుతుంది. ఉదాహరణకు భోజనం, పని లేదా ఇతర రోజువారీ కార్యకలాపాలను ముందుగానే ప్లాన్ చేసుకోవడం వల్ల ప్రతిసారీ కొత్తగా నిర్ణయం తీసుకోవాల్సిన అవసరం తగ్గుతుంది.
మెదడు తాజాగా ఉన్న సమయంలోనే..
ముఖ్యమైన లేదా క్లిష్టమైన నిర్ణయాలను మెదడు తాజాగా ఉన్న సమయంలో తీసుకోవడం మంచిది. రోజంతా అనేక పనులు, నిర్ణయాలతో అలసిపోయిన తర్వాత కీలకమైన విషయాలపై ఆలోచించడం కంటే, మానసికంగా ప్రశాంతంగా ఉన్న సమయంలో వాటిని పూర్తి చేయడం మంచిది. అలాగే అవసరం లేని ఎంపికలను తగ్గించడం, పనులను ముందుగానే క్రమబద్ధీకరించుకోవడం ద్వారా మానసిక గందరగోళాన్ని తగ్గించుకునే వీలు ఉంటుంది. స్క్రీన్లు, పని, నిరంతర నోటిఫికేషన్లకు కొంతసేపు దూరంగా ఉండటం కూడా మెదడుకు విశ్రాంతి కల్పిస్తుంది. అలాగే ఇంట్లో లేదా పని ప్రదేశంలో ప్రతి చిన్న నిర్ణయాన్ని మనమే తీసుకోవాల్సిన అవసరం లేకుండా బాధ్యతలను ఇతరులతో పంచుకోవడం ద్వారా మానసిక భారాన్ని తగ్గించుకోవచ్చు. కష్టమైన రోజు తర్వాత అప్పుడప్పుడు మానసికంగా అలసిపోవడం సాధారణమే. అయితే ఏకాగ్రత సమస్యలు నిరంతరం కొనసాగడం, రోజువారీ పనులకు ఆటంకం కలిగించడం లేదా నిద్ర, మూడ్, ఆకలి, ప్రవర్తనలో గణనీయమైన మార్పులతో కలిసి కనిపించడం వంటివి ఉంటే దాన్ని కేవలం డెసిషన్ ఫటీగ్గా భావించి నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. తగిన విశ్రాంతి, రోజువారీ అలవాట్లలో మార్పులు చేసినప్పటికీ సమస్య కొనసాగితే, దాని వెనుక ఉన్న కారణాన్ని గుర్తించడానికి నిపుణుల సలహా తీసుకోవడం అవసరం. నిరంతరం నిర్ణయాలు తీసుకోవడం నిజంగానే మానసికంగా శ్రమతో కూడుకున్న ప్రక్రియ. దీనివల్ల కలిగే అలసట కొన్నిసార్లు సాధారణ ఏకాగ్రత సమస్యలను మరింత తీవ్రంగా అనిపించేలా చేస్తుంది. అందుకే ప్రతిసారీ మరింతగా ప్రయత్నించి ఏకాగ్రత పెంచుకోవాలని భావించడం కంటే, అవసరం లేని నిర్ణయాలను తగ్గించడం, రోజువారీ జీవితంలో సులభమైన రొటీన్లను ఏర్పాటు చేసుకోవడం, పనుల మధ్య మెదడుకు తగినంత విశ్రాంతి ఇవ్వడం కూడా ముఖ్యమేనని నిపుణులు చెబుతున్నారు.