మార్కెట్ల నియంత్రణ సంస్థ సెబీ (SEBI) ఐదు లిస్టెడ్ కంపెనీల షేర్లలో భారీ ఎత్తున ‘పంప్ అండ్ డంప్’ (ధరలు కృత్రిమంగా పెంచి విక్రయించడం) మోసానికి పాల్పడిన 221 సంస్థలు/వ్యక్తులను సెక్యూరిటీల మార్కెట్ నుండి గరిష్టంగా ఏడేళ్ల పాటు నిషేధించింది.
మొత్తం ₹143.79 కోట్ల అక్రమ లాభాలను రికవరీ చేయాలని ఆదేశించడంతో పాటు, ఈ కుంభకోణానికి సూత్రధారి అయిన ప్రధాన నిందితుడు హనీఫ్ షేక్ (Hanif Shekh) పై ₹10 కోట్ల జరిమానా విధించింది.
ఈ భారీ స్కామ్కు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు:
ప్రభావితమైన 5 కంపెనీలు
ఈ నెట్వర్క్ ప్రధానంగా కింది ఐదు కంపెనీల షేర్ల ధరలను, ట్రేడింగ్ వాల్యూమ్ను కృత్రిమంగా మానిప్యులేట్ చేసింది: .
మౌరియా ఉద్యోగ్ లిమిటెడ్ (Mauria Udyog Ltd) .
7ఎన్ఆర్ రిటైల్ (7NR Retail) .
డార్జిలింగ్ రోప్వే కంపెనీ (Darjeeling Ropeway Company) .
జిబిఎల్ ఇండస్ట్రీస్ (GBL Industries) .
విశాల్ ఫ్యాబ్రిక్స్ లిమిటెడ్ (Vishal Fabrics Ltd) .
మోసం జరిగిన తీరు (Modus Operandi) .
సింక్రనైజ్డ్ ట్రేడింగ్: 2017 మరియు 2020 మధ్య కాలంలో, ఒకరితో ఒకరు ముందే కుమ్మక్కై షేర్లను క్రయవిక్రయాలు చేస్తూ మార్కెట్లో కృత్రిమ డిమాండ్ను సృష్టించారు.
మొత్తం ₹143.79 కోట్ల అక్రమ లాభాలను రికవరీ చేయాలని ఆదేశించడంతో పాటు, ఈ కుంభకోణానికి సూత్రధారి అయిన ప్రధాన నిందితుడు హనీఫ్ షేక్ (Hanif Shekh) పై ₹10 కోట్ల జరిమానా విధించింది.
ఈ భారీ స్కామ్కు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు:
ప్రభావితమైన 5 కంపెనీలు
ఈ నెట్వర్క్ ప్రధానంగా కింది ఐదు కంపెనీల షేర్ల ధరలను, ట్రేడింగ్ వాల్యూమ్ను కృత్రిమంగా మానిప్యులేట్ చేసింది: .
మౌరియా ఉద్యోగ్ లిమిటెడ్ (Mauria Udyog Ltd) .
7ఎన్ఆర్ రిటైల్ (7NR Retail) .
డార్జిలింగ్ రోప్వే కంపెనీ (Darjeeling Ropeway Company) .
జిబిఎల్ ఇండస్ట్రీస్ (GBL Industries) .
విశాల్ ఫ్యాబ్రిక్స్ లిమిటెడ్ (Vishal Fabrics Ltd) .
మోసం జరిగిన తీరు (Modus Operandi) .
సింక్రనైజ్డ్ ట్రేడింగ్: 2017 మరియు 2020 మధ్య కాలంలో, ఒకరితో ఒకరు ముందే కుమ్మక్కై షేర్లను క్రయవిక్రయాలు చేస్తూ మార్కెట్లో కృత్రిమ డిమాండ్ను సృష్టించారు.
బల్క్ ఎస్ఎమ్ఎస్ (Bulk SMS): షేర్ల ధరలను పెంచిన తర్వాత, అమాయక రిటైల్ ఇన్వెస్టర్లను ఆకర్షించడానికి ప్రముఖ బ్రోకరేజ్ సంస్థల పేర్లను పోలిన ఐడీలతో లక్షలాది మొబైల్ ఫోన్లకు "బయ్ (Buy)" సిఫార్సులతో కూడిన ఎస్ఎమ్ఎస్లను పంపారు.
డంపింగ్: ధరలు గరిష్ట స్థాయికి చేరగానే, ఈ నెట్వర్క్లోని అనుసంధాన సంస్థలు తమ వద్ద ఉన్న షేర్లను రిటైల్ ఇన్వెస్టర్లపైకి నెట్టేసి (Dump చేసి) భారీగా లాభపడ్డాయి.
సెబీ తీసుకున్న కఠిన చర్యలు
మార్కెట్ నిషేధం: మాస్టర్మైండ్ హనీఫ్ షేక్ను 7 ఏళ్ల పాటు, అతనికి సహకరించిన 5 ప్రధాన సంస్థలను 6 ఏళ్ల పాటు మరియు మిగిలిన భాగస్వాములను 5 ఏళ్ల వరకు మార్కెట్ నుండి నిషేధించారు.
భారీ పెనాల్టీలు: హనీఫ్ షేక్కు ₹10 కోట్లు, అతని అనుబంధ సంస్థలకు ₹2 కోట్ల చొప్పున మరియు ఇతర పాల్గొనేవారికి ₹5 లక్షల నుండి ₹1 కోటి వరకు జరిమానాలు విధించారు.
డబ్బు రికవరీ: అక్రమంగా సంపాదించిన ₹143.79 కోట్ల సొమ్మును అక్టోబర్ 2020 నుండి వర్తించే 12% వార్షిక వడ్డీతో కలిపి తిరిగి చెల్లించాలని (Disgorgement) సెబీ తన 394 పేజీల తుది ఉత్తర్వుల్లో ఆదేశించింది.
డిజిటల్ ఆధారాలతో పట్టుకున్న సెబీ
ఈ కేసును ఛేదించడానికి సెబీ సంప్రదాయ ట్రేడింగ్ డేటాతో పాటు అత్యాధునిక డిజిటల్ విచారణా విధానాలను ఉపయోగించింది. నిందితుల మధ్య ఉన్న సంబంధాలను నిరూపించడానికి వాట్సాప్ చాట్లు, విమాన టికెట్ల బుకింగ్లు, హోటల్ రిజర్వేషన్లు, ఫుడ్ డెలివరీ యాప్ ఆర్డర్లు మరియు వెబ్సైట్ డొమైన్ రిజిస్ట్రేషన్ డేటాను పక్కా ఆధారాలుగా సేకరించి ఈ "ఇండస్ట్రియల్-స్కేల్" మోసాన్ని బట్టబయలు చేసింది.

