అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఇరాన్ అణు కార్యక్రమానికి వ్యతిరేకంగా గట్టిగా మాట్లాడుతున్నారు, ఫిబ్రవరి 28న టెహ్రాన్పై జరిగిన దాడికి కూడా ఇదే కారణమని ఆయన పేర్కొన్నారు.
మరి, భారత అణు కార్యక్రమం విషయంలో అమెరికా ఎప్పుడూ ఎందుకు దాడి చేయలేదు? అసలు భారత్ మరియు ఇరాన్ అణు కార్యక్రమాల మధ్య తేడా ఏంటి?
భారత అణు కార్యక్రమం అంటే ఏమిటి?
భారత అణు కార్యక్రమం అనేది స్వదేశీ పరిజ్ఞానంతో రూపొందించబడిన ఒక అధునాతన ప్రాజెక్ట్. ఇది మూడు దశల ప్రణాళికపై ఆధారపడి ఉంటుంది:
- మొదటి దశ (PHWR): సహజ యురేనియంను ఉపయోగించి విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేయడం. దీని ద్వారా వెలువడే 'ప్లుటోనియం-239' తదుపరి దశకు కీలకం.
- రెండవ దశ (FBR): ఏప్రిల్ 6, 2026న కల్పక్కంలోని 500 మెగావాట్ల ప్రోటోటైప్ ఫాస్ట్ బ్రీడర్ రియాక్టర్ (PFBR) క్లిష్ట దశను చేరుకోవడంతో భారత్ అధికారికంగా ఈ దశలోకి ప్రవేశించింది.
- మూడవ దశ (Thorium): భారత్లో సమృద్ధిగా ఉన్న 'థోరియం'ను ఉపయోగించి స్వయం సమృద్ధి సాధించడం దీని లక్ష్యం.
రక్షణ వ్యవస్థ: 2026 నాటికి భారత్ వద్ద సుమారు 190 అణు బాంబులు (warheads) ఉన్నాయని అంచనా. అగ్ని-V క్షిపణి, ఐఎన్ఎస్ అరిధామన్ (INS Aridhaman) సబ్ మెరైన్ మరియు మిరాజ్ 2000 విమానాల ద్వారా భారత్ భూమి, నీరు మరియు ఆకాశం నుండి అణు దాడులు చేయగల సామర్థ్యాన్ని కలిగి ఉంది.
భారత్పై అమెరికా దాడి చేయకపోవడానికి 5 కారణాలు
- నిఘా వైఫల్యం: 1974 (పోఖ్రాన్-I) మరియు 1998 (పోఖ్రాన్-II) పరీక్షల సమయంలో అమెరికా నిఘా సంస్థలు భారత్ ప్రయోగాన్ని పసిగట్టలేకపోయాయి. పరీక్షలు పూర్తయ్యాక విషయం తెలియడంతో, ముందస్తు దాడి (Pre-emptive strike) చేసే అవకాశం అమెరికాకు లేకుండా పోయింది.
- సైనిక శక్తి: భారత్ ఒక పెద్ద సైనిక శక్తి. అణు సామర్థ్యం ఉన్న దేశంపై దాడి చేయడం అమెరికాకు భారీ నష్టాన్ని కలిగిస్తుంది కాబట్టి వారు వెనకడుగు వేశారు.
- అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలు: భారత్ ఎప్పుడూ NPT (అణు వ్యాప్తి నిరోధక ఒప్పందం) లేదా CTBTపై సంతకం చేయలేదు. కాబట్టి సాంకేతికంగా భారత్ ఏ అంతర్జాతీయ నియమాన్ని ఉల్లంఘించలేదు.
- ప్రజాస్వామ్య విలువలు: ఇరాన్ లేదా ఉత్తర కొరియా లాంటి దేశాల వలె భారత్ ఒక "దుష్ట దేశం" (Rogue State) కాదు. భారత్ ఒక బాధ్యతాయుతమైన ప్రజాస్వామ్య దేశమని అమెరికా గుర్తించింది.
- వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం: ఆసియాలో చైనాను అడ్డుకోవడానికి భారత్ తో స్నేహం అవసరమని గుర్తించిన అమెరికా, ఆంక్షల నుంచి సహకారం (2005 సివిల్ న్యూక్లియర్ డీల్) వైపు మళ్ళింది.
ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం - ట్రంప్ అభ్యంతరం
ఇరాన్ తన అణు కార్యక్రమం కేవలం విద్యుత్ మరియు వైద్య అవసరాల కోసమేనని చెబుతున్నప్పటికీ, అది అణు బాంబు తయారీకి అవసరమైన 90% స్వచ్ఛతకు చేరువలో (60% వద్ద) ఉందని నివేదికలు చెబుతున్నాయి. 2015 నాటి ఒప్పందం (JCPOA) లోపభూయిష్టంగా ఉందని, అది ఇరాన్ అణు సామర్థ్యాన్ని శాశ్వతంగా అడ్డుకోలేదని ట్రంప్ వాదన. అందుకే 2026 ప్రారంభంలో అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ కలిసి ఇరాన్ అణు కేంద్రాలపై దాడులు చేశాయి.