బహిరంగ భూములను మతపరమైన ప్రార్థనలకు లేదా పెద్ద ఎత్తున సభలు నిర్వహించడానికి "హక్కు"గా ఉపయోగించుకోలేమని అలహాబాద్ హైకోర్టు కీలక తీర్పునిచ్చింది.

మత స్వేచ్ఛ అనేది రాజ్యాంగం కల్పించిన హక్కే అయినప్పటికీ, అది ప్రజా ప్రయోజనాలు మరియు ఇతరుల ప్రయోజనాలకు లోబడి ఉంటుందని న్యాయస్థానం స్పష్టం చేసింది.

కేసు నేపథ్యం ఏమిటి?

ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని సంభల్ జిల్లాకు చెందిన ఇకోనా అనే గ్రామంలో ఈ వివాదం మొదలైంది. ఆసీన్ అనే వ్యక్తి హైకోర్టును ఆశ్రయించి, తనకు చెందిన ప్రైవేట్ స్థలంలో నమాజ్ చేయకుండా అధికారులు అడ్డుకుంటున్నారని, ఇది తన మతపరమైన హక్కును ఉల్లంఘించడమేనని పిటిషన్ వేశారు. 2023లో తనకు కానుకగా వచ్చిన ఈ స్థలంలో ప్రార్థనలు చేసుకునేందుకు భద్రత కల్పించాలని ఆయన కోరారు.

ప్రభుత్వం వాదన:

అయితే, ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఈ పిటిషన్‌ను బలంగా వ్యతిరేకించింది. రెవెన్యూ రికార్డుల ప్రకారం, ఆసీన్ చెబుతున్న స్థలం వ్యక్తిగత ఆస్తి కాదని, అది 'అబాదీ భూమి' (జనవాస లేదా ప్రజా వినియోగ స్థలం) అని పేర్కొంది. అంతేకాకుండా, పిటిషనర్ సమర్పించిన పత్రాల్లో భూమి సరిహద్దుల గురించి స్పష్టత లేదని అధికారులు కోర్టుకు తెలిపారు.

అధికారుల ప్రకారం, ఇక్కడ ఏడాదికి ఒకసారి ఈద్ సమయంలో నమాజ్ చేసుకునేందుకు మొదటి నుండి అవకాశం ఉంది. కానీ ఇప్పుడు పిటిషనర్ బయటి వ్యక్తులను తీసుకువచ్చి పెద్ద ఎత్తున సామూహిక ప్రార్థనలు నిర్వహించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారని, దీనివల్ల గ్రామంలో శాంతిభద్రతలకు మరియు సామాజిక సామరస్యానికి భంగం కలిగే అవకాశం ఉందని ప్రభుత్వం వాదించింది.

హైకోర్టు ఏం చెప్పింది?

జస్టిస్ సరళ్ శ్రీవాస్తవ మరియు జస్టిస్ గరిమా ప్రసాద్‌లతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ కేసును నిశితంగా పరిశీలించి కొన్ని కీలక అంశాలను వెల్లడించింది:

1. ప్రజా ప్రయోజనాలే ముఖ్యం: రాజ్యాంగం ప్రతి ఒక్కరికీ మత స్వేచ్ఛను ఇచ్చింది. అయితే అది ప్రజా శాంతి, నైతికత మరియు ప్రజల ఆరోగ్యానికి విరుద్ధంగా ఉండకూడదు.
2. ప్రజా భూమి అందరి కోసం: ప్రజా ప్రదేశాలు ప్రజల రాకపోకలకు మరియు సాధారణ వినియోగానికి ఉంటాయి. అటువంటి స్థలాన్ని పదే పదే మతపరమైన కార్యకలాపాల కోసం కేటాయించాలని హక్కుగా కోరలేము.
3. వ్యక్తిగత Vs సామూహిక ప్రార్థన: ఇంట్లో లేదా ప్రైవేట్ స్థలంలో ఒకరు ప్రార్థన చేసుకోవడం వారి వ్యక్తిగత విషయం. కానీ, ఎప్పుడైతే బయటి వ్యక్తులను చేర్చి పెద్ద ఎత్తున సభ నిర్వహిస్తారో, అది 'బహిరంగ స్వభావాన్ని' సంతరించుకుంటుంది. అటువంటప్పుడు ప్రభుత్వ నిబంధనలను పాటించడం తప్పనిసరి.
4. ముందస్తు జాగ్రత్త అవసరం: శాంతి భంగం జరిగిన తర్వాత చర్యలు తీసుకోవడం కంటే, అవాంఛనీయ సంఘటనలు జరగకుండా అడ్డుకునే హక్కు మరియు బాధ్యత ప్రభుత్వ అధికారులపై ఉంటుందని కోర్టు తెలిపింది.