వేలాది మంది గల్లంతుకాగా, నీరు తగ్గిన తర్వాత బురద, శిథిలాల కింద నుంచి వందలాది మృతదేహాలు వెలికితీస్తున్నారు. ఆ మృతదేహాల్లో చాలా వరకు గుర్తుపట్టలేని స్థితిలో ఉన్నాయి. నీటిలో, బురదలో ఎక్కువసేపు ఉండటంతో శరీరాలు ఉబ్బిపోయి వేగంగా కుళ్లిపోతున్నాయి. దీంతో కుటుంబ సభ్యులు వచ్చి ప్రత్యక్షంగా గుర్తించడం కష్టంగా మారింది. ఒకేసారి పెద్ద సంఖ్యలో మృతదేహాలు లభించడంతో వాటిని ఎక్కువ కాలం భద్రపరచడం అధికారులకు భారీ సవాలుగా మారింది.

మార్చురీలు నిండిపోవడంతో సామూహిక ఖననం
నేపాల్‌లోని ఆసుపత్రుల మార్చురీలు, తాత్కాలిక మృతదేహాల నిల్వ కేంద్రాలు ఇప్పటికే నిండిపోయాయి. వందలాది మృతదేహాలను మరింతకాలం అక్కడ ఉంచడం సాధ్యం కాకపోవడంతో అధికారులు గుర్తుతెలియని మృతదేహాలను పూడ్చిపెట్టాలని నిర్ణయించారు. మృతదేహాలు కుళ్లిపోవడం వల్ల దుర్వాసనతో పాటు ప్రజారోగ్య సమస్యలు తలెత్తే ప్రమాదం ఉండటంతో ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు అధికారులు చెబుతున్నారు. అయితే మృతదేహాలను పూడ్చిపెట్టడం అంటే వాటి గుర్తింపును శాశ్వతంగా కోల్పోవడం కాదు. భవిష్యత్తులో కుటుంబ సభ్యులు తమ బంధువులను గుర్తించేందుకు వీలుగా ఖననం చేయడానికి ముందే ఫోరెన్సిక్ ఆధారాలను సేకరిస్తున్నారు.

DNA నమూనాలతో భవిష్యత్తులో గుర్తింపు
ప్రతి మృతదేహం నుంచి DNA నమూనాలను సేకరిస్తున్నారు. అలాగే ఫొటోలు, శారీరక వివరాలు, దుస్తులు, ఆభరణాలు, గుర్తింపు కార్డులు, ఇతర వస్తువులను నమోదు చేస్తున్నారు. ప్రతి మృతదేహానికి ప్రత్యేక గుర్తింపు లేదా రిఫరెన్స్ నంబర్ కేటాయించి ఆ వివరాలన్నింటినీ దానితో అనుసంధానం చేస్తున్నారు. తర్వాత గల్లంతైన వ్యక్తుల కుటుంబ సభ్యుల నుంచి సేకరించే DNA నమూనాలతో ఈ వివరాలను సరిపోల్చి మృతదేహాలను గుర్తించే అవకాశం ఉంటుంది. ఈ విధంగా ఖననం చేసిన తర్వాత కూడా ప్రతి మృతదేహానికి సంబంధించిన రికార్డులను అధికారులు భద్రపరచనున్నారు.

768 మృతదేహాలు వెలికితీత
శనివారం సాయంత్రానికి నేపాల్‌లోని వివిధ ప్రాంతాల నుంచి 768 మృతదేహాలను వెలికితీసినట్లు సమాచారం. అయితే వాటిలో కేవలం 20 మృతదేహాలను మాత్రమే కుటుంబ సభ్యులు గుర్తించినట్లు అధికారులు తెలిపారు. మరోవైపు ఆదివారం నాటికి వరదల కారణంగా మరణించిన వారి సంఖ్య 734గా నమోదైనట్లు సమాచారం. దాదాపు 2,500 మంది ఇప్పటికీ గల్లంతైనట్లు అధికారులు పేర్కొన్నారు. వెలికితీసిన మృతదేహాలు ఎనిమిది జిల్లాల్లో లభించాయి. చిత్వాన్‌లో అత్యధికంగా 259, నవల్పరాసి తూర్పులో 184, నవల్పరాసి పశ్చిమలో 82, గోర్ఖాలో 58, నువాకోట్‌లో 52, ధాడింగ్‌లో 50, తనాహున్‌లో 36, రసువాలో 13 మృతదేహాలు లభించినట్లు సమాచారం.

40 మంది వైద్య నిపుణుల బృందం
మృతదేహాలను గుర్తించేందుకు ఏడుగురు ఫోరెన్సిక్ పాథాలజిస్టులు, ఏడుగురు డెంటల్ సర్జన్లతో కలిపి సుమారు 40 మంది సభ్యులతో కూడిన వైద్య బృందం పనిచేస్తోంది. తాత్కాలిక మృతదేహాల నిల్వ కేంద్రాల్లో ఉన్న మృతదేహాల నుంచి ఇప్పటికే DNA నమూనాలు సేకరించినట్లు అధికారులు తెలిపారు. మృతదేహాల నిర్వహణ చిత్వాన్‌కే పరిమితం కాలేదు. నవల్పరాసి తూర్పు నుంచి కొన్ని మృతదేహాలను పోఖారా, పాల్పా, రూపందేహి, కపిల్వస్తు ప్రాంతాల్లోని ఆసుపత్రులు, ఇతర కేంద్రాలకు తరలించాల్సి వచ్చింది.

దేవ్‌ఘాట్‌లో ఖననం
చిత్వాన్‌లో 200కు పైగా మృతదేహాలను వెలికితీయగా, వాటిలో కేవలం నాలుగు మాత్రమే గుర్తించబడినట్లు సమాచారం. మిగిలిన మృతదేహాలను మార్చురీలు, తాత్కాలిక కేంద్రాల్లో ఉంచడం కష్టంగా మారడంతో ఖననం చేయాలని నిర్ణయించారు. నేపాల్‌లోని గుర్తుతెలియని, వారసుల్లేని మృతదేహాల నిర్వహణకు సంబంధించిన 2026 ఆదేశాల ప్రకారం, చిత్వాన్ జిల్లా భద్రతా కమిటీ గుర్తుతెలియని మృతదేహాలను భరత్‌పూర్ మెట్రోపాలిటన్ పరిధిలోని దేవ్‌ఘాట్‌లో ఖననం చేయాలని నిర్ణయించినట్లు సమాచారం. ప్రధానమంత్రి బాలేంద్ర షా కూడా ప్రభుత్వం ఈ మృతదేహాలకు సంబంధించిన రికార్డులను భద్రపరుస్తుందని, భవిష్యత్తులో కుటుంబ సభ్యులు గుర్తించినప్పుడు అవశేషాలను వారికి అప్పగించేలా చర్యలు తీసుకుంటామని తెలిపారు.

ఖననం చేసిన తర్వాత ఎలా గుర్తిస్తారు?
ప్రతి మృతదేహానికి కేటాయించిన రిఫరెన్స్ నంబర్ ఆధారంగా DNA ప్రొఫైల్, ఫొటోలు, శవపరీక్ష వివరాలు, శారీరక లక్షణాలు, దుస్తులు, వ్యక్తిగత వస్తువులు, ఖననం చేసిన తేదీ, సమాధి ఉన్న ఖచ్చితమైన ప్రదేశం వంటి వివరాలను అధికారులు నమోదు చేస్తున్నారు. తర్వాత గల్లంతైన వారి కుటుంబ సభ్యుల నుంచి సేకరించిన DNA నమూనాలతో ఈ రికార్డులను సరిపోల్చుతారు. DNA సరిపోలినప్పుడు ఖననం చేసిన వ్యక్తి ఎవరనే విషయాన్ని నిర్ధారించి, అవసరమైన తదుపరి ప్రక్రియను చేపట్టే అవకాశం ఉంటుంది. అంటే, నేపాల్‌లో గుర్తుతెలియని మృతదేహాలను పూడ్చిపెట్టడం గుర్తింపును వదిలేయడం కోసం కాదు. కుళ్లిపోతున్న మృతదేహాలను ఎక్కువకాలం నిల్వ చేయడం వల్ల ఏర్పడే ప్రజారోగ్య సమస్యను నివారించడంతో పాటు, భవిష్యత్తులో కుటుంబాలకు తమ బంధువుల అవశేషాలను గుర్తించే అవకాశం ఉండేలా ఫోరెన్సిక్ ఆధారాలను భద్రపరచడమే ప్రధాన ఉద్దేశం.