"నాన్నా, ఇంకో అరగంట ఆడుకుందాం ప్లీజ్!" "లేదు రాధా, చాలాసేపు ఆడుకున్నావు. ఇప్పుడు చదువుకోవాలి." ఈ మాటకు చిన్నారి రాధ ముఖం వాడిపోయింది.

ఆమె తాతగారు అక్కడికి వచ్చారు. "ఏమిటి విషయం?"అడిగారు నవ్వుతూ.
రాధ విషయం చెప్పింది. తాతగారు ఆమె చేయి పట్టుకుని, "రా తల్లీ.. నేను ఓ మజాగా ఉండే కథ చెప్తాను. ఆ కథలో ఓ పజిల్ ఉంటుంది. దాన్ని సాల్వ్ చేస్తే నీకో బహుమతి" అన్నారు.
అరగంటలో రాధ చాలా నేర్చుకుంది- కథ వినడం, తర్కం, ఓపిక…పుస్తకం కంటే ఎక్కువే!
ఇది కేవలం ఒక కుటుంబ కథ కాదు. ప్రతీ ఇంటా జరిగే సత్యం. సెలవులంటే పిల్లలకు సంబరం.. తల్లిదండ్రులకు సవాల్. కానీ ఈ సమయంలో మనకు చేదోడుగా నిలిచేవారు.. అమ్మమ్మ, నాన్నమ్మ, తాతయ్యలు!. ఇందుకు మానసిక వికాస నిపుణులు, చేస్తున్న కొన్ని సూచనలు.
​తాతల సహజ పాఠశాలలు..
​తాతలు అంటేనే ప్రేమకు పర్యాయపదం. కానీ వారి ప్రేమలో బోధన దాగి ఉంటుంది. చదువు, కెరీర్ పై తల్లిదండ్రులకు ఉన్న తీవ్రమైన దృష్టికి భిన్నంగా, తాతల వద్ద పిల్లలు నేర్చుకునేవి- సహనం, కరుణ, సృజనాత్మకత, సమస్యా పరిష్కారం. ఇవే నిజ జీవితంలో విజయానికి మూలస్తంభాలు.
అమ్మమ్మల ప్రయోగాలు..
"పాత చీరలతో ఆకాశంలో గబ్బిలం ఎలా ఎగురుతుందో నేర్పించారు అమ్మమ్మ " అంటుంది10 ఏళ్ల సంజన. "ఆ విషయం సైన్స్ పుస్తకంలో ఉంది, కానీ అమ్మమ్మ ప్రయోగంగా చేసి చూపించారు. ఇప్పటికీ గుర్తుంది!"
తరాల మధ్య సేతువు..
సెలవుల్లో తాతల ఇంటికి వెళ్లడం వల్ల పిల్లలకు రెండు లాభాలు. సంస్కృతి పరిచ యం అవుతుంది, మరోవైపు ఆధునిక విలువల బ్యాలెన్సింగ్ కూడా అవుతుంది. నేటి పోటీ ప్రపంచంలో తల్లిదండ్రులు కఠినంగా ఉండాల్సి వస్తోంది. కానీ తాతయ్యలు ఆ కఠినత్వాన్ని మృదువుగా మారుస్తారు.
"మా అబ్బాయికి మొబైల్ అంటే చాలా ఇష్టం. మేమెంత అరిచినా వదిలిపెట్టడు. సెలవుల్లో నాన్నగారింటికి పంపించాం.రెండు వారాల్లోనే ఎంత మార్పు! తాతగారు అతనికి చదరంగం నేర్పించారు, తోటలో మొక్కలు నాటించారు," అంటారు ఇద్దరి పిల్లల తల్లి సరోజ.
ఆచరణాత్మక సూచనలు
1. పాత కథలు,కొత్త బోధనలు..
తాతలు చెప్పే పంచతంత్ర కథలు, తెలుగు జానపద కథలు -వీటిలో నీతులు ఉంటాయి. పిల్లలతో ఆ కథలపై చర్చించండి. "ఈ కథలో తప్పు ఏమిటి?" "నువ్వయితే ఎలా చేసేదానివి?" అని ప్రశ్నలు వేయండి.
2. చేతివృత్తులు నేర్పడం..
తాతయ్యలు నేర్చుకున్న నేత, కుండల తయారీ, చిత్రలేఖనం వంటి నైపుణ్యాలు నేడు చాలా విలువైనవి. సెలవుల్లో వీటిని పిల్లలకు నేర్పించేలా ప్రోత్సహిం చండి. మొబైల్ స్క్రీన్ కు బదులు ఈ 'స్కిల్స్' పిల్లల మెదడు వికాసానికి దోహదప డతాయి.
3. ఇంటి చరిత్ర తెలుసుకోవడం..
పిల్లలు తమ మూలాలను తెలుసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. తాతలు చెప్పే పూర్వీకుల కథలు, కుటుంబ సంబంధాలు, సంస్కృతి ఆత్మీయతను పెంచుతాయి. "మీ తాతగారు చిన్నప్పుడు ఎలా ఉండేవారు?" అనే ప్రశ్నే ఒక గంటసేపు సంభాషణకు దారి తీస్తుంది.
తల్లిదండ్రుల పాత్ర..
​తాతలు పిల్లలతో ఉన్నప్పుడు తల్లిదం డ్రులుగా మన బాధ్యత తగ్గిపోదు. కానీ మన దృక్పథం మారాలి. కొన్ని విషయాల్లో తాతల నిర్ణయాలు మనకు నచ్చకపోవచ్చు -ఉదాహ రణకు, వారు ఎక్కువ స్వీట్లివ్వడం, రాత్రిపూట ఆలస్యంగా నిద్రపోవడం. కానీ మధ్యేమార్గం ఎంచుకోండి.
"తాతల ప్రేమలో చెడు ఉద్దేశ్యాలు ఏమీ ఉండవు. వారి పద్ధతులు పాతవి అని మనం నిర్లక్ష్యం చేస్తే, పిల్లలు రెండు తరాల మధ్య చిక్కుకుంటారు. అలాకాకుండా, ఆరోగ్య

కరమైన సంభాషణతో సమతుల్యత తీసుకురావచ్చు." అనేది మనస్తత్వ నిపుణుల మాట.
టెక్నాలజీ వర్సెస్…
​ఈ డిజిటల్ యుగంలో తాతలు టెక్నాలజీకి దూరంగా ఉండవచ్చు. కానీ ఆ దూరమే వారి బలం! స్క్రీన్ తెరవెనుక దాగిన వర్చువల్ వరల్డ్ నుండి పిల్లల్ని నిజమైన ప్రపంచంలోకి తీసుకువచ్చేది తాతలే. 'కోడింగ్'కంటే'కూర్చోడింగ్' ( అందరూ కలిసి కూర్చోవడం, మాట్లాడకోవడం వంటి) విలువ నేర్పేది తాతలే. "నేను డిజైన్ ఇంజనీర్ ను. కానీ నేర్చుకున్న అతి పెద్ద పాఠం నాన్నమ్మ దగ్గర నుంచి-ఎప్పుడూ నిజాయితీగా ఉండాలని, సృజనాత్మకంగా ఆలోచించాలని. ఆమె పాత బట్టలతో చేసిన బొంత నేటికీ నా డిజైన్లకు స్ఫూర్తి," అంటాడు యువ డిజైనర్ కార్తీక్.
​వారసత్వం చేతులు మారిన క్షణం
సెలవులు ముగిసిపోతాయి.. పిల్లలు తమ స్వంత ఇంటికి తిరిగొస్తారు. కానీ వారి వెంట వచ్చేది సూట్కేసులోని బట్టలు మాత్రమే కాదు -తాత, అమ్మమ్మ, నానమ్మ మాటలు, నేర్పిన నైపుణ్యాలు, చెప్పిన కథలు -ఇవన్నీ మనసులో నిక్షిప్తమైపోతాయి.
​తాతలు పిల్లలకు గతాన్ని బహుమతిగా ఇస్తారు.. భవిష్యత్తుకు మార్గం చూపిస్తారు. పేరెంటింగ్ అనేది పోటీ కాదు, సహకారం. అమ్మమ్మ, నాన్నమ్మల అనుభవం, తల్లి దండ్రుల ఆధునిక దృక్పథం - ఈ రెండూ కలిస్తేనే పిల్లలు సంపూర్ణంగా ఎదుగుతారు. ​మరి ఈ సారి సెలవుల్లో పిల్లల్ని తాతల ఇంటికి పంపించండి. వారి చేతిలో పిల్లలు మేలిముత్యాలుగా మారతారు.
​"తాతా, అమ్మమ్మలు లేని బాల్యం,చెట్టు లేని తోట" - ఈ తెలుగు సామెతను గుర్తుంచుకుందాం. ఆ చెట్టు నీడనే మన పిల్లల భవిష్యత్తు అని మరచిపోవద్దు.​