ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ వేగంగా డిజిటలైజేషన్ వైపు దూసుకుపోతున్న ఈ కాలంలో, భారతదేశం ఒక విశేషమైన మార్పుకు నాంది పలికింది. కొన్ని సంవత్సరాల క్రితం వరకు నగదు ఆధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థగా ఉన్న భారత్, నేడు ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థలలో ఒకటిగా ఎదగడం విశేషం.
యూపీఐ చెల్లింపులు, డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్, ఆధార్, డిజిలాకర్, కోవిన్ వంటి ప్రజా సాంకేతిక వేదికలు ప్రపంచ దేశాలకు ఆదర్శంగా నిలుస్తున్నాయి. ఈ మహత్తర డిజిటల్ ప్రయాణంలో తెలంగాణ రాష్ట్రం కీలక వృద్ధి ఇంజిన్గా అవతరించడం గమనార్హం.
డిజిటల్ ఇండియా కార్యక్రమం ప్రారంభమైన తరువాత దేశవ్యాప్తంగా సాంకేతిక మౌలిక సదుపాయాల విస్తరణ వేగవంతమైంది. బ్యాంకింగ్, విద్య, వైద్యం, పాలన, వ్యవసాయం, రవాణా, వ్యాపారం-ప్రతి రంగంలో డిజిటల్ సేవలు సామాన్య ప్రజల దైనందిన జీవితంలో భాగమయ్యాయి. యూపీఐ ఆధారిత చెల్లింపులు చిన్న వ్యాపారుల నుంచి పెద్ద సంస్థల వరకు నగదు రహిత లావాదేవీలకు మార్గం సుగమం చేశాయి. భారతదేశం ప్రతినెలా ప్రపంచంలోనే అత్యధిక డిజిటల్ లావాదేవీలు నమోదు చేస్తుండటం దేశ డిజిటల్ సామర్థ్యానికి నిదర్శనం.
ఈ నేపథ్యంలో తెలంగాణ ప్రత్యేకంగా నిలుస్తోంది. ముఖ్యంగా హైదరాబాద్ నగరం దేశ ఐటీ రంగానికి ప్రధాన కేంద్రంగా మారింది. గచ్చిబౌలి, హైటెక్ సిటీ, ఫైనాన్షియల్ డిస్ట్రిక్ట్ వంటి ప్రాంతాలు అంతర్జాతీయ సాంకేతిక సంస్థల ప్రధాన కార్యాచరణ కేంద్రాలుగా అభివృద్ధి చెందాయి. గూగుల్, మైక్రోసాఫ్ట్, అమెజాన్, మెటా, ఆపిల్ వంటి దిగ్గజ సంస్థలు తెలంగాణలో భారీ పెట్టుబడులు పెట్టడం రాష్ట్ర సాంకేతిక సామర్థ్యానికి అంతర్జాతీయ గుర్తింపు.
తెలంగాణ ప్రభుత్వం కూడా డిజిటల్ రంగాన్ని వ్యూహాత్మకంగా ప్రోత్సహిస్తోంది. టీఎస్ఐపాస్, టి-హబ్, వి-హబ్, వీ-హబ్, టాస్క్ వంటి కార్యక్రమాల ద్వారా స్టార్టప్లకు, యువ పారిశ్రామికవేత్తలకు, టెక్నాలజీ సంస్థలకు ప్రోత్సాహం అందిస్తోంది. ముఖ్యంగా టి-హబ్ దేశంలోనే అతిపెద్ద స్టార్టప్ ఇంక్యూబేషన్ కేంద్రంగా ఎదిగి అనేక సాంకేతిక ఆవిష్కరణలకు వేదికగా నిలిచింది. యువతలో స్టార్టప్ సంస్కృతిని పెంపొందించడంలో తెలంగాణ ముందంజలో ఉంది.
డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ రంగంలో కూడా తెలంగాణ ప్రయోగాలు ప్రశంసనీయమైనవి. ప్రభుత్వ సేవలను ఆన్లైన్ ద్వారా ప్రజలకు అందించే విధానాలు పాలనను మరింత పారదర్శకంగా మార్చాయి. మీ సేవా కేంద్రాలు, భూభరతి పోర్టల్, ఆన్లైన్ మున్సిపల్ సేవలు, డిజిటల్ హెల్త్ రికార్డులు వంటి సేవలు ప్రజల సమయాన్ని, ఖర్చును ఆదా చేస్తున్నాయి. సాంకేతికతను ప్రజల అవసరాలకు అనుసంధానం చేయడంలో తెలంగాణ ప్రభుత్వ యంత్రాంగం కొంతవరకు విజయవంతమైంది.
అయితే డిజిటల్ వృద్ధి అనేది కేవలం నగరాలకే పరిమితం కాకూడదు. గ్రామీణ ప్రాంతాలకు కూడా సమానంగా డిజిటల్ మౌలిక వసతులు చేరాల్సిన అవసరం ఉంది. ఇప్పటికీ అనేక గ్రామాల్లో స్థిరమైన ఇంటర్నెట్ కనెక్టివిటీ, డిజిటల్ అవగాహన, సైబర్ భద్రతపై సరైన అవగాహన లోపిస్తున్నాయి. డిజిటల్ సేవలు అందుబాటులో ఉన్నా వాటిని వినియోగించగల సామర్థ్యం అందరికీ ఉండటం లేదు. డిజిటల్ అసమానతలు పెరిగితే సామాజిక, ఆర్థిక వ్యత్యాసాలు మరింత తీవ్రమయ్యే ప్రమాదం ఉంది.
ఇంకొక ముఖ్యమైన అంశం డేటా భద్రత మరియు గోప్యత. డిజిటల్ సేవల విస్తరణతో వ్యక్తిగత సమాచారం భారీగా ఆన్లైన్లో నిల్వవుతోంది. సైబర్ నేరాలు, డేటా లీకులు, ఆన్లైన్ మోసాలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో డిజిటల్ భద్రతపై ప్రభుత్వాలు మరింత దృష్టి పెట్టాలి. సాంకేతిక పురోగతి ప్రజల విశ్వాసాన్ని కోల్పోకుండా ఉండాలంటే బలమైన డేటా పరిరక్షణ చట్టాలు, అవగాహన కార్యక్రమాలు అత్యవసరం.
భవిష్యత్తులో కృత్రిమ మేధస్సు, సెమీకండక్టర్లు, డేటా సెంటర్లు, క్లౌడ్ కంప్యూటింగ్, సైబర్ సెక్యూరిటీ వంటి రంగాలు భారత ఆర్థిక వ్యవస్థను మరింత ప్రభావితం చేయనున్నాయి. ఈ రంగాల్లో తెలంగాణ ఇప్పటికే బలమైన పునాది వేసుకుంది. విద్యాసంస్థలు, పరిశ్రమలు, ప్రభుత్వ విధానాలు సమన్వయంతో పనిచేస్తే తెలంగాణ దేశ డిజిటల్ రాజధానిగా మరింత బలపడే అవకాశముంది.
భారతదేశం ప్రపంచ డిజిటల్ శక్తిగా ఎదుగుతున్న ఈ దశలో తెలంగాణ పాత్ర సాధారణం కాదు-వ్యూహాత్మకమైనది. సాంకేతికతను కేవలం వ్యాపార వృద్ధికే కాకుండా సామాజిక న్యాయం, సమాన అవకాశాలు, పారదర్శక పాలన కోసం వినియోగించగలిగితేనే ఈ డిజిటల్ విప్లవం నిజమైన అర్థాన్ని సంతరించుకుంటుంది. తెలంగాణ ఆ దిశగా ముందుకు సాగుతున్నప్పటికీ, సమగ్రత, సమానత్వం, భద్రత అనే మూడు మూల సూత్రాలను మరువకూడదు.