తెలంగాణ ప్రజల దశాబ్దాల కలను సాకారం చేస్తూ, అప్పటి యూపీఏ (UPA) ప్రభుత్వం 'ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 2014' (తెలంగాణ బిల్లు) ను పార్లమెంట్‌లో ప్రవేశపెట్టింది.

ఈ బిల్లు ఆమోదం పొందడం దేశ చరిత్రలో ఒక కీలక ఘట్టం.

• ఫిబ్రవరి 13, 2014: తీవ్ర నిరసనల మధ్య లోక్‌సభలో అప్పటి స్పీకర్ మీరా కుమార్ ఈ బిల్లును ప్రవేశపెట్టారు. సీమాంధ్ర ఎంపీల ఆందోళనల నడుమ సభ దద్దరిల్లింది.
• ఫిబ్రవరి 18, 2014 (లోక్‌సభలో ఆమోదం): ప్రధాన ప్రతిపక్షమైన భారతీయ జనతా పార్టీ మద్దతుతో లోక్‌సభలో తెలంగాణ బిల్లు మూజువాణి ఓటుతో ఆమోదం పొందింది. ఈ సమయంలో సభ తలుపులు మూసివేయడం, ప్రత్యక్ష ప్రసారాలు నిలిపివేయడం దేశవ్యాప్తంగా తీవ్ర చర్చనీయాంశమైంది.
• ఫిబ్రవరి 20, 2014 (రాజ్యసభలో ఆమోదం): లోక్‌సభ ఆమోదం పొందిన రెండు రోజులకే, తీవ్ర ఉద్రిక్తతల నడుమ ఈ బిల్లు రాజ్యసభలో కూడా విజయవంతంగా ఆమోదం పొందింది.
• మార్చి 1, 2014: అప్పటి భారత రాష్ట్రపతి ప్రణబ్ ముఖర్జీ ఈ బిల్లుపై సంతకం చేసి అధికారిక ముద్ర వేశారు. దీంతో చట్టం అమలులోకి వచ్చింది.
• జూన్ 2, 2014 (అపాయింటెడ్ డే): అధికారికంగా తెలంగాణ రాష్ట్రం ఆవిర్భవించింది. కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్ రావు తెలంగాణ తొలి ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. చట్టం ప్రకారం హైదరాబాద్‌ను పదేళ్ల పాటు రెండు రాష్ట్రాలకు ఉమ్మడి రాజధానిగా ప్రకటించారు.

తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటు ఒక రాత్రిలో జరిగింది కాదు, దీని వెనుక ఆరు దశాబ్దాల సుదీర్ఘ చరిత్ర, ఎన్నో బలిదానాలు ఉన్నాయి.

• 1956 విలీనం: భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటులో భాగంగా, 1956 నవంబర్ 1న పెద్దమనుషుల ఒప్పందం ద్వారా తెలంగాణ ప్రాంతాన్ని ఆంధ్ర రాష్ట్రంతో కలిపి ఉమ్మడి 'ఆంధ్రప్రదేశ్'గా ఏర్పాటు చేశారు.
• 1969 జై తెలంగాణ ఉద్యమం: నీళ్లు, నిధులు, నియామకాల్లో తెలంగాణకు జరుగుతున్న అన్యాయానికి, వివక్షకు వ్యతిరేకంగా 1969లో తొలిసారి ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఉద్యమం రగిలింది. 'తెలంగాణ ప్రజా సమితి' ఆధ్వర్యంలో ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం వేదికగా జరిగిన ఈ ఉద్యమంలో సుమారు 369 మంది విద్యార్థులు ప్రాణాలు కోల్పోయారు.
• 2001లో టీఆర్ఎస్ ఆవిర్భావం: ప్రత్యేక తెలంగాణే ఏకైక ఎజెండాగా కె. చంద్రశేఖర్ రావు 2001 ఏప్రిల్ 27న తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి (TRS) పార్టీని స్థాపించారు. దీంతో మలిదశ ఉద్యమానికి బీజం పడింది.
• 2009 నవంబర్ 29 (నిరాహార దీక్ష): కేసీఆర్ చేపట్టిన ఆమరణ నిరాహార దీక్ష ఉద్యమాన్ని ఉవ్వెత్తున ఎగసిపడేలా చేసింది. విద్యార్థులు, ఉద్యోగులు, సకల జనులు రోడ్లపైకి వచ్చారు. దీని ఫలితంగా డిసెంబర్ 9, 2009న కేంద్ర ప్రభుత్వం తెలంగాణ ఏర్పాటు ప్రక్రియను ప్రారంభిస్తున్నట్లు తొలి ప్రకటన చేసింది.
• సకల జనుల సమ్మె (2011): శ్రీకృష్ణ కమిటీ నివేదిక అనంతరం, కేంద్రం కాలయాపన చేయడంతో 2011లో 'సకల జనుల సమ్మె' జరిగింది. సుమారు 42 రోజుల పాటు తెలంగాణ ప్రాంతం స్తంభించిపోయింది.
• చివరి అడుగు: ఎడతెగని ఆందోళనలు, మిలియన్ మార్చ్, సాగర హారం వంటి కార్యక్రమాలతో కేంద్రంపై తీవ్ర ఒత్తిడి పెరిగింది. చివరకు 2013 జూలై 30న కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ తెలంగాణ ఏర్పాటుకు ఏకగ్రీవ ఆమోదం తెలిపింది.

• ఈ దినోత్సవం కేవలం భౌగోళికంగా ఒక కొత్త రాష్ట్రం ఏర్పడిన రోజు మాత్రమే కాదు. ఇది తెలంగాణ ప్రజల ఆత్మగౌరవం, అస్తిత్వం మరియు ప్రజాస్వామ్య పోరాట విజయానికి సజీవ సాక్ష్యం. ఉమ్మడి రాష్ట్రంలో నిర్లక్ష్యానికి గురైన తెలంగాణ సంస్కృతి, యాస, భాష, బతుకమ్మ, బోనాలు వంటి పండుగలకు మరియు స్థానిక జానపద కళలకు ఈ రోజు సముచిత స్థానాన్ని కల్పించింది.
• నాలుగు కోట్ల తెలంగాణ ప్రజల స్వయం పాలన కలను నిజం చేస్తూ, ప్రాణత్యాగం చేసిన అమరవీరులను స్మరించుకునే పవిత్ర దినం.

జూన్ 2వ తేదీన రాష్ట్రవ్యాప్తంగా పండుగ వాతావరణం నెలకొంటుంది. తెలంగాణ ప్రభుత్వం అధికారికంగా ఈ వేడుకలను అత్యంత ఘనంగా నిర్వహిస్తుంది.

• అమరవీరులకు నివాళులు: హైదరాబాద్‌లోని అసెంబ్లీ ఎదురుగా ఉన్న గన్‌పార్క్‌ మరియు అమరవీరుల స్మారక చిహ్నం వద్ద ముఖ్యమంత్రి, మంత్రులు, ఇతర నాయకులు పూలమాలలు వేసి నివాళులర్పిస్తారు.
• జాతీయ జెండా ఆవిష్కరణ: సికింద్రాబాద్ పెరేడ్ గ్రౌండ్స్ లేదా గోల్కొండ కోటలో ముఖ్యమంత్రి జాతీయ జెండాను ఎగురవేసి, పోలీసుల గౌరవ వందనం స్వీకరిస్తారు. రాష్ట్రంలోని అన్ని జిల్లాల కలెక్టరేట్లలో మంత్రులు, ప్రభుత్వ అధికారులు జెండా ఆవిష్కరిస్తారు.
• సాంస్కృతిక ప్రదర్శనలు: తెలంగాణ చరిత్ర, ఉద్యమ ఘట్టాలు, మరియు సంస్కృతిని ప్రతిబింబించేలా జానపద నృత్యాలు, ఒగ్గు కథలు, పాటలు, బతుకమ్మ ప్రదర్శనలు జరుగుతాయి. ప్రభుత్వ భవనాలను విద్యుద్దీపాలతో సుందరంగా అలంకరిస్తారు.
• అవార్డుల ప్రదానం: సాహిత్యం, కళలు, క్రీడలు, విద్యా మరియు సామాజిక సేవ తదితర రంగాల్లో విశేష కృషి చేసిన రాష్ట్ర ప్రముఖులకు ప్రభుత్వం అవార్డులు అందజేసి సత్కరిస్తుంది.