నేడు ఏప్రిల్ 22, ప్రపంచ ధరిత్రి దినోత్సవం (Earth Day). పర్యావరణ పరిరక్షణ పట్ల అవగాహన కల్పించేందుకు, భూగోళాన్ని కాపాడుకోవాల్సిన బాధ్యతను గుర్తుచేసేందుకు ప్రతి ఏటా ఈ రోజును అంతర్జాతీయంగా నిర్వహిస్తారు.
పెరుగుతున్న కాలుష్యం, వాతావరణ మార్పులు మరియు జీవవైవిధ్యం దెబ్బతింటున్న తరుణంలో, మన గ్రహాన్ని కాపాడుకోవడానికి ప్రభుత్వాలతో పాటు ప్రతి వ్యక్తి తనవంతు పాత్ర పోషించాలని ధరిత్రి దినోత్సవం పిలుపునిస్తోంది. దీనికి సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు ఇక్కడ తెలుసుకుందాం.
1960వ దశకంలో పర్యావరణ ఉద్యమం ఊపందుకున్న సమయంలో, రేచెల్ కార్సన్ రాసిన 'సైలెంట్ స్ప్రింగ్' పుస్తకం పర్యావరణ విధ్వంసాన్ని ప్రపంచానికి చాటిచెప్పింది.
అమెరికాకు చెందిన గేలార్డ్ నెల్సన్ స్ఫూర్తితో ఏప్రిల్ 22, 1970న మొదటిసారిగా ధరిత్రి దినోత్సవాన్ని జరుపుకున్నారు. అప్పట్లో సుమారు 2 కోట్ల మంది ప్రజలు ఇందులో భాగస్వాములయ్యారు.
ఈ ఏడాది థీమ్: 'అవర్ పవర్, అవర్ ప్లానెట్' (Our Power, Our Planet).
అర్థం: వ్యక్తిగత, సామాజిక చర్యలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా పర్యావరణ మార్పులను తీసుకురాగలవని ఈ థీమ్ నొక్కి చెబుతోంది. పునరుత్పాదక ఇంధన వనరుల వినియోగం మరియు సుస్థిర జీవనశైలిని అవలంబించడమే దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
3R సూత్రం: రెడ్యూస్ (తగ్గించడం), రీయూజ్ (మళ్లీ వాడటం), రీసైకిల్ (పునరుద్ధరణ) పద్ధతులను పాటించడం.
ప్లాస్టిక్ నియంత్రణ: ప్లాస్టిక్ సంచుల బదులు బట్ట సంచులను వాడటం.
మొక్కలు నాటడం: గాలి నాణ్యతను మెరుగుపరిచేందుకు ప్రతి ఒక్కరూ కనీసం ఒక మొక్కను నాటడం.
ఇంధన పొదుపు: అనవసరంగా వెలిగే లైట్లు, ఫ్యాన్లను ఆపివేయడం.
ఆహార వృథా నివారణ: మిగిలిపోయిన ఆహారాన్ని కంపోస్ట్గా మార్చడం.
పర్యావరణ పరిరక్షణ కోసం భారత్ గ్లోబల్ లీడర్గా వ్యవహరిస్తోంది.
International Solar Alliance: సౌర శక్తి వినియోగాన్ని పెంచేందుకు భారత్ నేతృత్వంలోని కూటమి.
LiFE (Lifestyle for Environment): పర్యావరణ హితమైన జీవనశైలిని ప్రోత్సహించే ఉద్యమం.
Green India Mission: అటవీ విస్తీర్ణాన్ని పెంచే లక్ష్యంతో చేపట్టిన ప్రాజెక్ట్.
Swachh Bharat Mission: వ్యర్థాల నిర్వహణ మరియు పరిశుభ్రతపై ప్రత్యేక దృష్టి.
దినోత్సవం: ప్రపంచ ధరిత్రి దినోత్సవం (Earth Day).
తేదీ: ఏప్రిల్ 22.
2026 థీమ్: Our Power, Our Planet.
తొలిసారి నిర్వహించిన ఏడు: 1970.
ప్రారంభించిన వారు: గేలార్డ్ నెల్సన్.
ముఖ్య ఉద్దేశ్యం: వాతావరణ మార్పులు, కాలుష్యంపై పోరాటం.
ఐక్యరాజ్యసమితికి చెందిన 'ఎకనామిక్ అండ్ సోషల్ కమిషన్ ఫర్ ఆసియా అండ్ ది పసిఫిక్' (ESCAP) విడుదల చేసిన తాజా నివేదిక ప్రకారం, భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ 2026లో 6.4% మరియు 2027లో 6.6% వృద్ధిని నమోదు చేయనుంది. బలమైన దేశీయ డిమాండ్, సేవల రంగం విస్తరణ మరియు ప్రభుత్వ విధానపరమైన మద్దతు ఈ వృద్ధికి ప్రధాన కారణాలని నివేదిక పేర్కొంది.
దేశీయ వినియోగం: ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పెరిగిన వినియోగం భారత ఆర్థిక పునాదులను బలోపేతం చేస్తోంది.
పన్ను సంస్కరణలు: జీఎస్టీ (GST) రేట్ల తగ్గింపు వంటి చర్యలు వినియోగదారుల వ్యయాన్ని మరియు డిమాండ్ను పెంచాయి.
సేవల రంగం (Services Sector): ఐటీ, ఫైనాన్స్ మరియు డిజిటల్ సేవలు భారతదేశానికి రక్షణ కవచంలా నిలిచి, గ్లోబల్ హెడ్విండ్స్ (ప్రతికూల పరిస్థితుల) నుండి కాపాడుతున్నాయి.
గ్రీన్ జాబ్స్: ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న 16.6 మిలియన్ల హరిత ఉద్యోగాల్లో భారత్ వాటా సుమారు 1.3 మిలియన్లుగా ఉంది. సోలార్, గ్రీన్ హైడ్రోజన్ రంగాల్లో పీఎల్ఐ (PLI) పథకం ద్వారా ఉపాధి అవకాశాలు పెరుగుతున్నాయి.
నివేదిక సానుకూల అంశాలతో పాటు కొన్ని సవాళ్లను కూడా ప్రస్తావించింది.
ఎగుమతుల తగ్గుదల: అమెరికా విధించిన 50% టారిఫ్ల కారణంగా, 2025 ద్వితీయార్థంలో అమెరికాకు భారత్ చేసే ఎగుమతులు 25% మేర తగ్గాయి.
రెమిటెన్స్ పన్ను: అమెరికా 2026 నుండి విదేశాలకు పంపే నగదుపై 1% పన్ను విధించనుంది. ప్రపంచంలోనే అత్యధికంగా రెమిటెన్స్లు ($137 బిలియన్లు - 2024) పొందే దేశం భారత్ కావడం వల్ల, ఈ నిర్ణయం కొంత ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది.
ఎఫ్డీఐ (FDI): ఆసియా-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో విదేశీ పెట్టుబడులు 2% తగ్గినప్పటికీ, భారత్ మాత్రం సుమారు $50 బిలియన్ల గ్రీన్ ఫీల్డ్ పెట్టుబడులను ఆకర్షించి అగ్రస్థానంలో నిలిచింది.
ఎఫ్డీఐ (FDI): ఆసియా-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో విదేశీ పెట్టుబడులు 2% తగ్గినప్పటికీ, భారత్ మాత్రం సుమారు $50 బిలియన్ల గ్రీన్ ఫీల్డ్ పెట్టుబడులను ఆకర్షించి అగ్రస్థానంలో నిలిచింది.
భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు మరో సానుకూల అంశం అదుపులో ఉన్న ద్రవ్యోల్బణం.
అంచనా: 2026లో ద్రవ్యోల్బణం 4.4% గా, 2027లో 4.3% గా ఉండొచ్చని ఐరాస అంచనా వేసింది. ఇది వినియోగదారుల కొనుగోలు శక్తిని కాపాడటంలో సహాయపడుతుంది.
నివేదిక విడుదల చేసిన సంస్థ: ఐక్యరాజ్యసమితి (UN ESCAP).
2026 భారత GDP అంచనా: 6.4%.
2027 భారత GDP అంచనా: 6.6%.
2025 లో వృద్ధి: 7.4% (భారత్ సాధించిన వృద్ధి).
ద్రవ్యోల్బణం అంచనా (2026): 4.4%.
గ్రీన్ జాబ్స్ సంఖ్య: భారత్ లో సుమారు 1.3 మిలియన్లు.
రెమిటెన్స్ (2024): $137 బిలియన్లతో భారత్ ప్రపంచంలోనే ప్రథమ స్థానం.
ముఖ్య పథకం: దేశీయ తయారీని పెంచే 'ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్' (PLI) స్కీమ్.
చక్కెర పరిశ్రమలో సమతుల్యతను కాపాడటానికి, వనరుల పంపిణీని మెరుగుపరచడానికి మరియు రైతుల ప్రయోజనాలను రక్షించడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం షుగర్కేన్ కంట్రోల్ ఆర్డర్ 2026 ముసాయిదాను సిద్ధం చేసింది. దీని ప్రకారం, కొత్తగా ఏర్పాటు చేసే చక్కెర మిల్లుల మధ్య కనీస దూరాన్ని ప్రస్తుతమున్న 15 కిలోమీటర్ల నుండి 25 కిలోమీటర్లకు పెంచాలని ప్రతిపాదించింది.
దూర పరిమితి: ఇకపై ఇప్పటికే ఉన్న లేదా ప్రతిపాదిత చక్కెర మిల్లుకు 25 కిలోమీటర్ల పరిధిలో కొత్త ఫ్యాక్టరీని ఏర్పాటు చేయడానికి అనుమతి ఉండదు.
రాష్ట్రాల అధికారం: ప్రాంతీయ అవసరాలను బట్టి రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కేంద్రం అనుమతితో ఈ కనీస దూరాన్ని మరింత పెంచవచ్చు.
క్షేత్రస్థాయి పరిశీలన: మిల్లుల విస్తరణకు అనుమతి ఇచ్చే ముందు ఆ ప్రాంతంలో చెరకు లభ్యత, సాగు విస్తీర్ణం, సగటు దిగుబడి మరియు పొరుగున ఉన్న మిల్లులపై పడే ప్రభావాన్ని అధికారులు క్షుణ్ణంగా పరిశీలిస్తారు.
తగ్గుతున్న చక్కెర వినియోగం: 2025-26 సంవత్సరానికి భారతదేశ చక్కెర వినియోగం సుమారు 280 లక్షల టన్నులుగా అంచనా వేయబడింది. ఇది గత ఏడాదితో పోలిస్తే స్వల్పంగా తగ్గింది.
ఆరోగ్య స్పృహ: ప్రజల్లో పెరుగుతున్న ఆరోగ్య అవగాహన కారణంగా చక్కెర వాడకం తగ్గి, ప్రత్యామ్నాయాల వైపు మొగ్గు చూపుతున్నారు.
మిల్లుల క్లస్టరింగ్ నివారణ: ఒకే ప్రాంతంలో ఎక్కువ మిల్లులు ఉంటే చెరకు కోసం పోటీ పెరిగి, సరఫరా గొలుసు దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది. దీనిని నివారించడమే ఈ కొత్త నిబంధన ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.
బెల్లం ప్రాధాన్యత: వినియోగదారులు చక్కెర కంటే ఆరోగ్యకరమైన బెల్లం వైపు మళ్లుతుండటంతో చక్కెర పరిశ్రమలో మార్పులు అనివార్యమయ్యాయి.
ఖండసారీ యూనిట్లు: సంప్రదాయ చక్కెర తయారీ యూనిట్లైన 'ఖండసారీ'లను కూడా ప్రభుత్వం నియంత్రణ పరిధిలోకి తెచ్చింది. రోజుకు 500 టన్నుల కంటే ఎక్కువ సామర్థ్యం గల యూనిట్లు ఇకపై చక్కెర మిల్లుల తరహాలోనే రైతులకు చెల్లింపులు మరియు నివేదికల సమర్పణ వంటి నిబంధనలను పాటించాల్సి ఉంటుంది. ప్రస్తుతం దేశంలో ఉన్న 370 ఖండసారీ యూనిట్లలో 66 పెద్ద యూనిట్లు ఈ పరిధిలోకి రానున్నాయి.
కొత్త విధానం పేరు: డ్రాఫ్ట్ షుగర్కేన్ కంట్రోల్ ఆర్డర్ 2026.
మిల్లుల మధ్య కనీస దూరం: 25 కి.మీ (గతంలో 15 కి.మీ).
భారత చక్కెర వినియోగం (2025-26): 280 లక్షల టన్నులు.
నియంత్రణ పరిధిలోకి వచ్చినవి: రోజుకు 500 టన్నుల సామర్థ్యం పైబడిన ఖండసారీ యూనిట్లు.
లక్ష్యం: వనరుల సమాన పంపిణీ మరియు చక్కెర రంగంలో స్థిరత్వం.
ఏప్రిల్ 22, 2026న 'ప్రపంచ ధరిత్రి దినోత్సవం' సందర్భంగా కేంద్ర పర్యావరణ శాఖ మంత్రి భూపేందర్ యాదవ్ ఈ కీలక ప్రకటన చేశారు. అలీఘర్లో ఉన్న శేఖా జీల్ పక్షి సంరక్షణ కేంద్రానికి అంతర్జాతీయ ప్రాధాన్యత కలిగిన చిత్తడి నేలగా (Ramsar Site) గుర్తింపు లభించింది. ఈ చేరికతో భారతదేశంలోని మొత్తం రామ్సర్ సైట్ల సంఖ్య 99కి చేరుకోగా, ఒక్క ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోనే వీటి సంఖ్య 12కి పెరిగింది.
వలస పక్షుల నిలయం: శేఖా జీల్ 'సెంట్రల్ ఏషియన్ ఫ్లైవే' (Central Asian Flyway) లో భాగంగా ఉంది. ఉత్తర ప్రాంతాల నుండి శీతాకాలంలో వలస వచ్చే వేలాది పక్షులకు ఇది సురక్షితమైన ఆశ్రయాన్ని అందిస్తుంది.
ముఖ్యమైన జాతులు: ఇక్కడ బార్-హెడెడ్ గూస్ (Bar-headed Goose), పెయింటెడ్ స్టార్క్ (Painted Stork) మరియు వివిధ రకాల అరుదైన బాతు జాతులు కనిపిస్తాయి.
నీటి భద్రత: ఈ చిత్తడి నేల భూగర్భ జలాల పునరుద్ధరణకు, వరద నియంత్రణకు మరియు స్థానిక వాతావరణ సమతుల్యతను కాపాడటానికి ఎంతో కీలకం.
జీవవైవిధ్య పరిరక్షణ: అంతర్జాతీయ నిధులు మరియు శాస్త్రీయ పద్ధతుల ద్వారా ఈ చిత్తడి నేలను సంరక్షించే అవకాశం లభిస్తుంది.
పర్యాటక రంగం: ఎకో-టూరిజం అభివృద్ధి చెందడం వల్ల స్థానిక యువతకు ఉపాధి అవకాశాలు మెరుగుపడతాయి.
వాతావరణ భద్రత: కర్బన ఉద్గారాలను గ్రహించడంలో (Carbon Sequestration) చిత్తడి నేలలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
చిత్తడి నేలల సంరక్షణ కోసం 1971లో ఇరాన్లోని రామ్సర్ నగరంలో జరిగిన అంతర్జాతీయ ఒప్పందమే 'రామ్సర్ కన్వెన్షన్'. దీని కింద అంతర్జాతీయ ప్రాధాన్యత కలిగిన చిత్తడి నేలలను గుర్తించి, వాటిని సంరక్షిస్తారు. ప్రస్తుతం భారత్లో 28 రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో రామ్సర్ సైట్లు విస్తరించి ఉన్నాయి.
తాజా రామ్సర్ సైట్: శేఖా జీల్ (Shekha Jheel Bird Sanctuary).
ఎన్నోవది: భారతదేశపు 99వ రామ్సర్ సైట్.
ప్రాంతం: అలీఘర్, ఉత్తరప్రదేశ్.
ప్రకటించిన తేదీ: ఏప్రిల్ 22, 2026.
భారత్ లో మొత్తం సంఖ్య: 99.
ఉత్తరప్రదేశ్ లో మొత్తం సంఖ్య: 12.
రామ్సర్ ఒప్పందం జరిగిన సంవత్సరం: 1971.
మెరైన్ ప్రొడక్ట్స్ ఎక్స్పోర్ట్ డెవలప్మెంట్ అథారిటీ (MPEDA) విడుదల చేసిన తాజా గణాంకాల ప్రకారం, భారత దేశం నుంచి సముద్ర ఉత్పత్తుల ఎగుమతులు గతంలో ఎన్నడూ లేని విధంగా ₹72,325 కోట్ల మార్కును చేరుకున్నాయి. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో నెలకొన్న సవాళ్లను అధిగమిస్తూ, నాణ్యమైన ఉత్పత్తులను సరఫరా చేయడంలో భారత్ తన ఆధిపత్యాన్ని చాటుకుంది.
గెలుపు గుర్రం - ఫ్రోజన్ ష్రింప్ (రొయ్యలు): భారత సీఫుడ్ ఎగుమతులకు 'ఫ్రోజన్ ష్రింప్' వెన్నెముకగా నిలిచింది. మొత్తం ఎగుమతి విలువలో దీని వాటా అత్యధికంగా ఉంది. ముఖ్యంగా అమెరికా, యూరప్ మరియు చైనా మార్కెట్లలో భారతీయ రొయ్యలకు విపరీతమైన డిమాండ్ ఉంది.
ఉత్పత్తుల వారీగా ప్రదర్శన: రొయ్యలతో పాటు ఫ్రోజన్ ఫిష్ (చేపలు), స్క్విడ్ (Squid), మరియు కటిల్ ఫిష్ (Cuttlefish) ఎగుమతులు కూడా గణనీయమైన వృద్ధిని కనబరిచాయి. విలువ ఆధారిత ఉత్పత్తుల (Value-added products) తయారీపై దృష్టి పెట్టడం వల్ల ఎగుమతి ఆదాయం పెరిగింది.
ప్రపంచ మార్కెట్లు - మార్పులు: సాంప్రదాయకంగా అమెరికా మనకు అతిపెద్ద మార్కెట్ అయినప్పటికీ, ఇటీవలి కాలంలో ఆగ్నేయాసియా దేశాలు మరియు మధ్యప్రాచ్య (Middle East) దేశాలు భారతీయ సముద్ర ఉత్పత్తులకు ప్రత్యామ్నాయ మరియు శక్తివంతమైన మార్కెట్లుగా అవతరించాయి.
కీలక ఓడరేవులు: ఆంధ్రప్రదేశ్లోని విశాఖపట్నం, గుజరాత్లోని ముంద్రా, మరియు కేరళలోని కొచ్చి ఓడరేవులు సీఫుడ్ ఎగుమతుల్లో అత్యంత కీలక పాత్ర పోషించాయి. దేశీయంగా ఉత్పత్తయ్యే సీఫుడ్లో మెజారిటీ వాటా ఈ రేవుల నుంచే ప్రపంచ దేశాలకు చేరుతోంది.
ఈ రికార్డు స్థాయి ఎగుమతులు దేశంలోని లక్షలాది మంది మత్స్యకారులకు మరియు ఆక్వాకల్చర్ రైతులకు మేలు చేకూర్చడమే కాకుండా, విదేశీ మారక ద్రవ్యాన్ని (Foreign Exchange) ఆర్జించడంలో దేశానికి ఎంతో సహాయపడ్డాయి. కేంద్ర ప్రభుత్వం అమలు చేస్తున్న పీఎం మత్స్య సంపద యోజన (PMMSY) వంటి పథకాలు ఈ వృద్ధికి ఊతమిచ్చాయి.
ఎగుమతుల విలువ (2025-26): ₹72,325 కోట్లు.
గణాంకాలు విడుదల చేసిన సంస్థ: MPEDA (Marine Products Export Development Authority).
ప్రధాన ఎగుమతి ఉత్పత్తి: ఫ్రోజన్ ష్రింప్ (Frozen Shrimp).
అతిపెద్ద మార్కెట్: అమెరికా (USA).
కీలక ఓడరేవు: విశాఖపట్నం (ఆంధ్రప్రదేశ్).
MPEDA ప్రధాన కార్యాలయం: కొచ్చి, కేరళ.
లక్ష్యం: 2030 నాటికి సీఫుడ్ ఎగుమతులను ఒక లక్ష కోట్లకు చేర్చడం.
యునెస్కో విడుదల చేసిన తాజా 'పీపుల్ అండ్ నేచర్ రిపోర్ట్ 2026' (People and Nature Report 2026) ప్రకారం, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న యునెస్కో గుర్తింపు పొందిన ప్రాంతాలలో దాదాపు 90 శాతం తీవ్రమైన పర్యావరణ ఒత్తిడిని (Environmental Stress) ఎదుర్కొంటున్నాయి. ప్రపంచ వారసత్వ ప్రాంతాలు, బయోస్పియర్ రిజర్వ్లు మరియు గ్లోబల్ జియోపార్క్లపై వాతావరణ మార్పులు, మానవ కార్యకలాపాలు పెను ముప్పుగా పరిణమించాయని ఈ నివేదిక వెల్లడించింది.
సమగ్ర విశ్లేషణ: ప్రపంచవ్యాప్తంగా 13 మిలియన్ చదరపు కిలోమీటర్ల మేర విస్తరించి ఉన్న 2,260 కంటే ఎక్కువ రక్షిత ప్రాంతాలను యునెస్కో మొదటిసారిగా సమగ్రంగా విశ్లేషించింది.
వాతావరణ మార్పుల ప్రభావం: దాదాపు 98% యునెస్కో ప్రాంతాలు వాతావరణ మార్పుల ప్రభావానికి గురవుతున్నాయి. గత దశాబ్ద కాలంలో ప్రకృతి వైపరీత్యాలు 40% మేర పెరిగాయని నివేదిక పేర్కొంది.
అడవుల విధ్వంసం: 2000 సంవత్సరం నుండి ఇప్పటివరకు సుమారు 3 లక్షల చదరపు కిలోమీటర్ల మేర అటవీ విస్తీర్ణం కనుమరుగైంది. అడవుల నాశనానికి కార్చిచ్చు (Wildfires) ప్రధాన కారణమని తేలింది.
కరిగిపోతున్న హిమానీనదాలు: 2000 సంవత్సరం నుండి హిమానీనదాలు (Glaciers) 2,500 గిగాటన్నుల మంచును కోల్పోయాయి. పర్వత ప్రాంతాల్లోని మంచు సుమారు 9% మేర కరిగిపోయింది.
యునెస్కో నివేదికలోని అత్యంత ఆందోళనకరమైన విషయం ఏమిటంటే, 2025 నాటికి సుమారు 25% యునెస్కో ప్రాంతాలు 'టిప్పింగ్ పాయింట్' (తిరుగులేని నష్టం జరిగే స్థాయి)కి చేరుకుంటాయి. దీనివల్ల పగడపు దిబ్బలు (Coral Reefs) పూర్తిగా దెబ్బతినడం, అడవులు కార్బన్ను పీల్చుకునే సామర్థ్యాన్ని కోల్పోవడం వంటి పరిణామాలు సంభవిస్తాయి.
ఇన్ని ముప్పులు ఉన్నప్పటికీ, యునెస్కో ప్రాంతాలు ప్రపంచ జీవవైవిధ్యానికి ప్రధాన కేంద్రాలుగా ఉన్నాయి.
ప్రపంచంలోని గుర్తింపు పొందిన జీవజాతులలో 60% ఇక్కడే ఆశ్రయం పొందుతున్నాయి.
ఏనుగులు, పులులు మరియు పాండాల వంటి అరుదైన జంతువుల జనాభా ఈ ప్రాంతాల్లో స్థిరంగా ఉంది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా 1970 నుంచి వన్యప్రాణుల సంఖ్య 73% తగ్గినప్పటికీ, యునెస్కో రక్షిత ప్రాంతాల్లో మాత్రం ఈ తగ్గుదల తక్కువగా ఉండటం విశేషం.
నివేదిక పేరు: పీపుల్ అండ్ నేచర్ రిపోర్ట్ 2026.
సంస్థ: యునెస్కో (UNESCO).
ప్రమాదంలో ఉన్న ప్రాంతాలు: 90%.
వాతావరణ ప్రభావం: 98% ప్రాంతాలపై ప్రభావం.
ముఖ్యమైన ముప్పు: వాతావరణ మార్పులు మరియు కార్చిచ్చు (Wildfires).
టిప్పింగ్ పాయింట్ అంచనా: 2050 నాటికి 25% ప్రాంతాలు.
జీవవైవిధ్యం: ప్రపంచ జాతులలో 60% యునెస్కో సైట్లలోనే ఉన్నాయి.
దేశంలోని కీలక ప్రాంతాలను నిరంతరం పర్యవేక్షించేందుకు మరియు ఉగ్రవాద వ్యతిరేక చర్యలను సమర్థవంతంగా ఎదుర్కోవడానికి డీఆర్డీఓ అభివృద్ధి చేసిన 'ప్రజ్ఞ' (Prajna) శాటిలైట్ ఇమేజింగ్ వ్యవస్థను కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖకు (MHA) అప్పగించారు. న్యూఢిల్లీలో జరిగిన అధికారిక కార్యక్రమంలో డీఆర్డీఓ ఛైర్మన్ సమీర్ వి. కామత్ ఈ వ్యవస్థను హోం సెక్రటరీ గోవింద్ మోహన్కు అందజేశారు.
AI ఆధారిత పర్యవేక్షణ: ఇది ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ సహాయంతో పనిచేసే శాటిలైట్ ఇమేజింగ్ ప్లాట్ఫామ్. ఇది రియల్ టైమ్ (వెంటకవెంటనే) దృశ్యాలను విశ్లేషించి భద్రతా దళాలకు సమాచారాన్ని అందిస్తుంది.
అభివృద్ధి: దీనిని బెంగళూరులోని డీఆర్డీఓ అనుబంధ సంస్థ అయిన సెంటర్ ఫర్ ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ అండ్ రోబోటిక్స్ (CAIR) రూపొందించింది.
నిర్ణయాధికారం: అనుమానాస్పద కదలికలను గుర్తించడం, క్లిష్ట ప్రాంతాలను పర్యవేక్షించడం ద్వారా రక్షణ రంగ నిర్ణేతలు వేగంగా మరియు కచ్చితత్వంతో స్పందించడానికి ఇది తోడ్పడుతుంది.
ఆధునిక భద్రత: సంప్రదాయ పర్యవేక్షణ పద్ధతుల నుండి భారత్ సాంకేతిక ఆధారిత భద్రతా వ్యవస్థల వైపు మళ్లడంలో ఇది ఒక కీలక అడుగు.
ప్రజ్ఞతో పాటు, భారత నౌకాదళం కోసం డీఆర్డీఓ అభివృద్ధి చేసిన ADC-150 (Air Droppable Container) కూడా వార్తల్లో నిలిచింది.
సామర్థ్యం: ఇది 150 కిలోల బరువున్న అత్యవసర సామాగ్రిని (మందులు, పరికరాలు, నిత్యావసరాలు) మోసుకెళ్లగలదు.
వినియోగం: సముద్రం మధ్యలో ఉన్న యుద్ధ నౌకలకు విమానాల ద్వారా అత్యవసర సామాగ్రిని గాలిలోనే జారవిడచడానికి (Air-drop) దీనిని ఉపయోగిస్తారు. దీనివల్ల అత్యవసర సమయాల్లో నౌకలు తీరానికి రాకుండానే సాయం పొందవచ్చు.
వ్యవస్థ పేరు: ప్రజ్ఞ (Prajna).
సాంకేతికత: AI-ఆధారిత శాటిలైట్ ఇమేజింగ్.
రూపొందించిన వారు: DRDO (CAIR విభాగం).
ఎవరికి అప్పగించారు: కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ (MHA).
ముఖ్య ఉద్దేశ్యం: అంతర్గత భద్రత మరియు ఉగ్రవాద వ్యతిరేక కార్యకలాపాల పర్యవేక్షణ.
అదనపు పరికరం: ADC-150 (నౌకాదళం కోసం ఎయిర్ డ్రాపబుల్ కంటైనర్).
ఉక్రెయిన్ మీదుగా హంగేరి మరియు స్లోవేకియా దేశాలకు రష్యా చమురును చేరవేసే 'ధ్రుజ్బా' (Druzhba) పైప్లైన్ మరమ్మతులు పూర్తయ్యాయని, త్వరలోనే సరఫరా పునఃప్రారంభమవుతుందని ఉక్రెయిన్ అధ్యక్షుడు ఇటీవల ప్రకటించారు. గత కొన్ని నెలలుగా కీవ్ (ఉక్రెయిన్) మరియు బుడాపెస్ట్ (హంగేరి) మధ్య నెలకొన్న ప్రతిష్టంభన ఈ నిర్ణయంతో ముగిసింది.
మరో పేరు: దీనిని 'ఫ్రెండ్షిప్ పైప్లైన్' (Friendship Pipeline) అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది ప్రపంచంలోని అతిపెద్ద ముడి చమురు పైప్లైన్ నెట్వర్క్లలో ఒకటి.
చరిత్ర: దీనిని 1960వ దశకంలో అప్పటి సోవియట్ యూనియన్ (USSR) నుంచి ఐరోపా దేశాలకు చమురు సరఫరా చేయడానికి నిర్మించారు.
ప్రస్తుత ప్రాముఖ్యత: రష్యా మరియు కజకిస్తాన్ నుండి ఐరోపాకు చమురును తరలించే ప్రధాన మార్గంగా ఇది కొనసాగుతోంది.
పొడవు: అన్ని శాఖలతో కలిపి ఈ పైప్లైన్ వ్యవస్థ మొత్తం పొడవు సుమారు 5,500 కిలోమీటర్లు.
ప్రారంభం: ఈ నెట్వర్క్ రష్యాలోని అల్మెత్యేవ్స్క్ (Almetyevsk) వద్ద ప్రారంభమవుతుంది. ఇక్కడే సైబీరియా, యురల్స్ మరియు కాస్పియన్ సముద్రం నుండి వచ్చే చమురు పైప్లైన్లు కలుస్తాయి.
విభజన: బెలారస్లోని మోజిర్ (Mozyr) వద్ద ఇది ఉత్తర మరియు దక్షిణ శాఖలుగా విడిపోతుంది.
ఉత్తర శాఖ: బెలారస్ మరియు పోలాండ్ మీదుగా జర్మనీకి చేరుకుంటుంది.
దక్షిణ శాఖ: ఉక్రెయిన్ మీదుగా ప్రవహిస్తూ ఉజ్గోరోడ్ వద్ద మళ్లీ 'ధ్రుజ్బా 1' (స్లోవేకియా, చెక్ రిపబ్లిక్, హంగేరి) మరియు 'ధ్రుజ్బా 2' (హంగేరి) గా విడిపోతుంది.
తాజా వార్త: ఉక్రెయిన్ - హంగేరి మధ్య వివాదం ముగిసి, పైప్లైన్ పునఃప్రారంభం.
సామర్థ్యం: రోజుకు 1.2 నుంచి 1.4 మిలియన్ బ్యారెళ్లు (గరిష్టంగా 2 మిలియన్ల వరకు పెంచవచ్చు).
ప్రధాన దేశాలు: రష్యా, బెలారస్, ఉక్రెయిన్, పోలాండ్, జర్మనీ, హంగేరి, స్లోవేకియా, చెక్ రిపబ్లిక్.
పొడవు: 5,500 కి.మీ.
పెరూలోని ఆస్పరో (Áspero) పురావస్తు ప్రాంతంలో శాస్త్రవేత్తలు ఇటీవల ఒక వినూత్నమైన నిర్మాణాన్ని కనుగొన్నారు. ఇది ప్రాచీన కాలంలో ఆకాశాన్ని, నక్షత్రాలను పరిశీలించడానికి (Astronomical Observation) ఉపయోగించినట్లు పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు. అమెరికా ఖండంలోని తొలి తరం ప్రజలు విజ్ఞానశాస్త్రం మరియు పర్యావరణ మార్పులను అంచనా వేయడంలో ఎంతటి అధునాతన జ్ఞానాన్ని కలిగి ఉన్నారో ఈ ఆవిష్కరణ నిరూపిస్తోంది.
నాగరికత: ఇది అమెరికాలోని అత్యంత పురాతనమైన నార్టే చికో (Norte Chico) లేదా కారల్-సూపే నాగరికతకు చెందిన ప్రాంతం.
ప్రాంతం: పెరూలోని సూపే నది కుడి గట్టున, పసిఫిక్ మహాసముద్రానికి కేవలం 500 మీటర్ల దూరంలో ఇది ఉంది.
కాలం: క్రీస్తుపూర్వం 3000 నుంచి 1800 మధ్య కాలంలో (Late Archaic period) ఈ ప్రాంతం విలసిల్లింది.
ప్రాధాన్యత: ఒకప్పుడు ఇది కారల్ నగరానికి ప్రధాన మత్స్య సంపద సరఫరా కేంద్రంగా ఉండేది. ఇక్కడ సుమారు 25 భారీ నిర్మాణ సముదాయాలు ఉన్నాయి.
ఖగోళ జ్ఞానం: ఇక్కడ నిర్వహించిన ఖగోళ పరిశీలనలు అప్పట్లో పర్యావరణ మార్పులను అంచనా వేయడానికి మరియు వ్యవసాయ ప్రణాళికలకు ఉపయోగపడేవని పరిశోధకులు గుర్తించారు.
నిర్మాణ శైలి: ఇక్కడ భారీ ప్లాట్ఫారమ్ మౌండ్లు మరియు భూగర్భ వృత్తాకార ప్లాజాలు ఉన్నాయి. ఇవి వాణిజ్యం, మతం మరియు సామాజిక కార్యకలాపాలకు నిలయంగా ఉండేవి.
ముఖ్యమైన సమాధులు: ఇక్కడ జరిపిన తవ్వకాల్లో 'లేడీ ఆఫ్ ది ఫోర్ తుపుస్' (Lady of the Four Tupus), ఎలైట్ మేల్ మరియు ఇటీవల ఒక ఉన్నత స్థాయి బాలిక సమాధి వంటి ముఖ్యమైన ఆధారాలు లభించాయి. ఇవి ఆ కాలంలోని సంక్లిష్ట సామాజిక వ్యవస్థను సూచిస్తున్నాయి.
ఆర్థిక వ్యవస్థ: సముద్ర వనరులపై ఆధారపడటంతో పాటు, కొండ ప్రాంతాలు మరియు అడవుల్లో నివసించే ప్రజలతో వీరు వాణిజ్య సంబంధాలు కలిగి ఉండేవారు.
తాజా వార్త: పెరూలోని ఆస్పరోలో ఖగోళ పరిశీలన నిర్మాణం గుర్తింపు.
నాగరికత: కారల్ / నార్టే చికో నాగరికత (అమెరికాలోనే అత్యంత పురాతనమైనది).
ప్రదేశం: సూపే నది తీరం, పెరూ.
ముఖ్య ఉద్దేశ్యం: చేపల వేట మరియు శాస్త్రీయ/ఖగోళ పరిశోధనలు.
కాలం: క్రీ.పూ. 3000 - 1800.
ఐక్యరాజ్యసమితికి చెందిన ఎకనామిక్ అండ్ సోషల్ కమిషన్ ఫర్ ఆసియా అండ్ ది పసిఫిక్ (ESCAP) తన తాజా నివేదికలో ఆందోళనకరమైన విషయాలను వెల్లడించింది. ఈ ప్రాంతంలోని అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో ద్రవ్యోల్బణం (Inflation) 2025లో ఉన్న 3.5 శాతం నుండి 2026 నాటికి 4.6 శాతానికి పెరుగుతుందని అంచనా వేసింది. దీనివల్ల నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు పెరిగి సామాన్యులపై భారం పడే అవకాశం ఉందని నివేదిక హెచ్చరించింది.
నేపథ్యం: ఇది ఆసియా-పసిఫిక్ ప్రాంతంలోని దేశాల మధ్య సహకారాన్ని పెంపొందించే అత్యంత సమగ్రమైన అంతర్-ప్రభుత్వ వేదిక.
స్థాపన: దీనిని 1947లో స్థాపించారు. ఇది ఐక్యరాజ్యసమితికి చెందిన ఐదు ప్రాంతీయ కమిషన్లలో ఒకటి.
లక్ష్యం: సభ్య దేశాల మధ్య ఆర్థిక మరియు సామాజిక సహకారాన్ని ప్రోత్సహించడం ద్వారా సుస్థిర అభివృద్ధి సవాళ్లకు పరిష్కారాలను కనుగొనడం.
సభ్యత్వం: ఇందులో 53 సభ్య దేశాలు మరియు 9 అసోసియేట్ సభ్యులు ఉన్నారు.
ప్రాంతీయ సహకారం మరియు ఏకీకరణ ద్వారా ఆర్థికాభివృద్ధిని పెంపొందించడం. ప్రధానంగా కింది రంగాలపై ఇది దృష్టి సారిస్తుంది.
స్థూల ఆర్థిక విధానం మరియు అభివృద్ధి.
వాణిజ్యం, పెట్టుబడులు మరియు ఆవిష్కరణలు.
రవాణా మరియు ఇంధన రంగం.
సమాజ అభివృద్ధి మరియు పర్యావరణ పరిరక్షణ.
విపత్తు నిర్వహణ.
ప్రధాన కార్యాలయం: బ్యాంకాక్, థాయిలాండ్.
తాజా నివేదిక: 2026లో ఆసియా-పసిఫిక్ ద్రవ్యోల్బణం అంచనా 4.6%.
సంస్థ పేరు: UNESCAP.
స్థాపించిన సంవత్సరం: 1947.
ప్రధాన కార్యాలయం: బ్యాంకాక్ (థాయిలాండ్).
సభ్య దేశాలు: 53.
ప్రాధాన్యత: ఐక్యరాజ్యసమితి యొక్క ఐదు ప్రాంతీయ కమిషన్లలో ఒకటి.
అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(14.04.2026) తెలుగులో..
అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(15.04.2026) తెలుగులో..
అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(16.04.2026) తెలుగులో..
అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(17.04.2026) తెలుగులో..
అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(18.04.2026) తెలుగులో..
అన్ని పోటీ పరీక్షలకు కరెంట్ అఫైర్స్(20.04.2026) తెలుగులో..
☛Follow our YouTube Channel (Click Here)
☛ Follow our Facebook Page (Click Here)
☛ Follow our Instagram Page (Click Here)
☛ Join our WhatsApp Channel (Click Here)
☛ Join our Telegram Channel (Click Here)

