ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రతి సంవత్సరం మే 22న 'అంతర్జాతీయ జీవవైవిధ్య దినోత్సవాన్ని' (International Day for Biological Diversity) జరుపుకుంటారు. భూమిపై ఉన్న అత్యంత క్లిష్టమైన పర్యావరణ సవాళ్లలో ఒకటైన జీవవైవిధ్య క్షీణతపై ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించేందుకు ఈ రోజును నిర్వహిస్తారు.

పర్యావరణ మార్పు అనేది మన ఇళ్లు, పాఠశాలలు, నగరాలు మరియు సామాజిక వర్గాల నుంచే ప్రారంభమవుతుందనే బలమైన సందేశాన్ని ఈ దినోత్సవం తెలియజేస్తోంది.

జీవవైవిధ్యం యొక్క ప్రాముఖ్యత, దానిని రక్షించాల్సిన అత్యవసర ఆవశ్యకతపై ప్రజల్లో అవగాహన పెంచేందుకు ప్రతి ఏటా మే 22న ఈ దినోత్సవాన్ని పాటిస్తారు.
ప్రకృతి సంరక్షణ కోసం ప్రజలకు విద్యను అందించడానికి మరియు ప్రపంచవ్యాప్త చర్యలను ప్రోత్సహించడానికి ఐక్యరాజ్యసమితి (UN) ఈ రోజును ఏర్పాటు చేసింది.
జీవవైవిధ్యం (Biodiversity) అంటే కేవలం వన్యప్రాణులు మాత్రమే కాదు. భూమిపై జీవరాశిని నిలబెట్టే మొక్కలు, జంతువులు, సూక్ష్మజీవులు, జన్యు వైవిధ్యం మరియు పర్యావరణ వ్యవస్థలన్నీ ఇందులో భాగమే.

ఈ సంవత్సరం అధికారిక థీమ్: 'యాక్టింగ్ లోకల్లీ ఫర్ గ్లోబల్ ఇంపాక్ట్'.
పర్యావరణ పరిరక్షణకు ఎల్లప్పుడూ భారీ అంతర్జాతీయ జోక్యాలే అవసరం లేదని, చిన్న స్థానిక చర్యలతోనే పెద్ద మార్పు మొదలవుతుందని ఈ థీమ్ స్పష్టం చేస్తోంది. పర్యావరణ కాలుష్యాన్ని తగ్గించడం, స్థానిక అడవులను రక్షించడం, తడి భూములను పునరుద్ధరించడం, స్థిరమైన వ్యవసాయం మరియు బాధ్యతాయుతమైన పట్టణ ప్రణాళిక వంటి స్థానిక ప్రయత్నాలు ప్రపంచస్థాయిలో అద్భుతమైన ప్రభావాన్ని చూపుతాయి.

మానవ మనుగడకు జీవవైవిధ్యమే అసలైన పునాది. మనం నిత్యం సులభంగా పొందుతున్న స్వచ్ఛమైన గాలి, నీరు, ఆహారం, మందులు, ఇంధనం మరియు నివాసం అన్నీ ఆరోగ్యకరమైన పర్యావరణ వ్యవస్థల వల్లే లభిస్తున్నాయి. జీవవైవిధ్యం లేకపోతే మానవ జీవనం అత్యంత ప్రమాదంలో పడుతుంది. వాతావరణ నియంత్రణ, పరాగసంపర్కం, మరియు నేల సారం పెరగడం వంటివి కూడా దీనిపైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి.

ప్రస్తుతం ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 10 లక్షల (1 మిలియన్) జాతులు అంతరించిపోయే ప్రమాదంలో ఉన్నాయి.
భూమిపై సుమారు 8 మిలియన్ల (80 లక్షల) జీవజాతులు ఉన్నట్లు అంచనా.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు 3 బిలియన్ల (300 కోట్ల) మందికి అవసరమైన జంతు ప్రోటీన్లలో 20 శాతానికి పైగా కేవలం చేపల ద్వారానే లభిస్తోంది.
మానవుల ఆహారంలో 80 శాతానికి పైగా మొక్కల ద్వారానే వస్తోంది.
అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లోని 80 శాతం గ్రామీణ జనాభా తమ ప్రాథమిక ఆరోగ్య సంరక్షణ కోసం ఇప్పటికీ సాంప్రదాయ, వృక్షాధారిత ఔషధాలపైనే ఆధారపడుతున్నారు.

జీవవైవిధ్య నష్టాన్ని నివారించే లక్ష్యంతో డిసెంబర్ 2022లో ఈ ప్రతిష్టాత్మక ప్రపంచ ఒప్పందాన్ని ఆమోదించారు. ఇది జీవవైవిధ్య క్షీణతను వెనక్కి తిప్పికొట్టే ఒక గ్లోబల్ యాక్షన్ ప్లాన్‌గా పనిచేస్తుంది. దీనిలో 2030 నాటికి సాధించాల్సిన 23 లక్ష్యాలు మరియు 2050 నాటికి సాధించాల్సిన 4 దీర్ఘకాలిక లక్ష్యాలు ఉన్నాయి.

ఫ్రేమ్‌వర్క్ లోని ప్రధాన లక్ష్యాలు:
క్షీణించిన పర్యావరణ వ్యవస్థల్లో 30 శాతాన్ని పునరుద్ధరించడం.
30 శాతం భూమి, నీరు మరియు సముద్ర ప్రాంతాలను సంరక్షించడం.
హానికరమైన అన్యదేశ జాతుల వ్యాప్తిని 50 శాతానికి తగ్గించడం.
జీవవైవిధ్య రక్షణ కోసం ఏటా $200 బిలియన్ల (సుమారు రూ.16.6 లక్షల కోట్లు) నిధులను సమీకరించడం.

ఈ దినోత్సవం సందర్భంగా ప్రజలు స్థానికంగా జరిగే పర్యావరణ కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనవచ్చు. ఆన్‌లైన్‌లో #BiodiversityDay హ్యాష్‌ట్యాగ్‌ని ఉపయోగించి సోషల్ మీడియాలో అవగాహన కల్పించవచ్చు. స్థానిక పర్యావరణ కార్యక్రమాలకు మద్దతు ఇవ్వడంతో పాటు, పర్యావరణ అనుకూల అలవాట్లను ప్రోత్సహించడం ద్వారా ప్రతి ఒక్కరూ ప్రకృతి పరిరక్షణలో తమ వంతు పాత్ర పోషించవచ్చు.

భారతదేశ రాజకీయ, సామాజిక మాధ్యమాల్లో (సోషల్ మీడియాలో) ప్రస్తుతం ఒకే పేరు హోరెత్తుతోంది.. అదే 'కాక్రోచ్ జనతా పార్టీ' (CJP). జాతీయ రాజకీయ పార్టీలైన బీజేపీ, కాంగ్రెస్‌లకు మించిన ఫాలోయింగ్‌తో ఆన్‌లైన్‌లో సరికొత్త సంచలనం సృష్టిస్తున్న ఈ పార్టీ వెనుక ఉన్న అసలు కారణం సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి (సీజేఐ) చేసిన కొన్ని వ్యాఖ్యలు. ఇంతకీ ఈ CJP అంటే ఏమిటి? అది ఎలా పుట్టింది? సీజేఐ అసలు ఏం మాట్లాడారు? అనే పూర్తి వివరాలు ఇక్కడ తెలుసుకుందాం.

'కాక్రోచ్ పీపుల్స్ పార్టీ' లేదా 'కాక్రోచ్ జనతా పార్టీ' (CJP) అనేది భారతదేశంలో నిరుద్యోగ యువత కేంద్రంగా పుట్టుకొచ్చిన ఒక "వ్యంగ్య రాజకీయ ఉద్యమం (Satirical Political Movement)".
దీన్ని మే 16, 2026న 'అభిజీత్ డిప్కే' అనే రాజకీయ కమ్యూనికేషన్స్ వ్యూహకర్త స్థాపించారు. (గతంలో ఇతను ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ - AAP తో కలిసి పనిచేశారు).
పార్టీ సిద్ధాంతాలు: "యువత కోసం, యువత చేత నిర్మితమైన యువత రాజకీయ వేదిక.. ఇది లౌకిక, సామ్యవాద, ప్రజాస్వామ్య మరియు బద్ధకస్తుల పార్టీ" అని ఈ పార్టీని అభివర్ణించారు.
"వాయిస్ ఆఫ్ ది లేజీ అండ్ అన్‌ఎంప్లాయిడ్" (బద్ధకస్తులు మరియు నిరుద్యోగుల గొంతుక) అనేది ఈ పార్టీ ట్యాగ్‌లైన్.
ఈ పార్టీలో చేరడానికి అర్హతలు నిరుద్యోగులై ఉండాలి, బద్ధకంగా ఉండాలి, ఎప్పుడూ ఆన్‌లైన్‌లో ఉండాలి, ప్రొఫెషనల్‌గా అసహనం వ్యక్తం చేయగలగాలి.

ఈ ఆన్‌లైన్ ఉద్యమానికి ప్రధాన కారణం మే 15, 2026న భారత సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) జస్టిస్ సూర్యకాంత్ చేసిన కొన్ని మౌఖిక వ్యాఖ్యలు.
ఒక న్యాయవాది తనను సీనియర్ న్యాయవాదిగా గుర్తించాలంటూ వేసిన పిటిషన్‌పై విచారణ జరుగుతున్న సమయంలో.. నకిలీ న్యాయవాద డిగ్రీలతో చలామణి అవుతున్న వారిపై, వ్యవస్థను విమర్శించే వారిపై సీజేఐ తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తం చేశారు.
ఈ సందర్భంగా ఆయన మాట్లాడుతూ.. "సిస్టమ్‌పై దాడి చేసే పరాన్నజీవులు ఇప్పటికే సమాజంలో ఉన్నారు. ఎటువంటి ఉద్యోగం, వృత్తిగత స్థానం దొరకని బొద్దింకల్లాంటి (Cockroaches) కొందరు యువకులు ఉన్నారు. వారిలో కొందరు మీడియా, సోషల్ మీడియా, ఆర్‌టీఐ కార్యకర్తలుగా, ఇతర యాక్టివిస్టులుగా మారి ప్రతి ఒక్కరిపై దాడి చేయడం మొదలుపెడతారు" అని వ్యాఖ్యానించారు.

సీజేఐ చేసిన ఈ వ్యాఖ్యలు దేశవ్యాప్తంగా నిరుద్యోగ యువతను తీవ్రంగా కలచివేశాయి. రాజ్యాంగ రక్షకుడిగా ఉండాల్సిన స్థానంలో ఉన్న సీజేఐ, అభిప్రాయాలు వ్యక్తం చేసే తమను బొద్దింకలు, పరాన్నజీవులతో పోల్చడాన్ని నిరసిస్తూ (Gen Z) యువత ఆన్‌లైన్ వేదికగా ఉద్యమించారు. అలా పుట్టిందే ఈ 'బొద్దింకల జనతా పార్టీ'.
ఈ ఆన్‌లైన్ పార్టీ ఎంతలా వైరల్ అయిందంటే.. ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌లో ఖాతా తెరిచిన కేవలం 5 రోజుల్లోనే ఏకంగా 15 మిలియన్ల (కోటీ 50 లక్షల) ఫాలోవర్లను సంపాదించుకుంది. 8.7 మిలియన్ల ఫాలోవర్లు ఉన్న అధికార బీజేపీని, 13 మిలియన్ల ఫాలోవర్లు ఉన్న కాంగ్రెస్ ఖాతాలను సైతం ఇది దాటేసి సరికొత్త రికార్డు సృష్టించింది.

తన వ్యాఖ్యలపై దేశవ్యాప్తంగా తీవ్ర దుమారం రేగడం, నెటిజన్లు, ప్రతిపక్ష నాయకులు తీవ్ర స్థాయిలో విమర్శలు చేయడంతో సీజేఐ జస్టిస్ సూర్యకాంత్ మే 16న ఒక వివరణ ఇచ్చారు.
తాను చేసిన మౌఖిక వ్యాఖ్యలను మీడియా వక్రీకరించిందని ఆయన ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. నకిలీ, బోగస్ డిగ్రీలతో న్యాయ, మీడియా తదితర వృత్తుల్లోకి ప్రవేశించే వారిని మాత్రమే తాను ఉద్దేశించి మాట్లాడానని స్పష్టం చేశారు. తాను భారతీయ యువతను ఎప్పుడూ విమర్శించలేదని, భారతదేశ ప్రస్తుత, భవిష్యత్ యువశక్తిని చూసి తాను గర్విస్తున్నానని, నా దృష్టిలో యువతే అభివృద్ధి చెందిన భారతదేశానికి మూలస్థంభాలు అని ఆయన కుండబద్దలు కొట్టారు.

ఎక్స్ (X) లో ఖాతా నిలిపివేత: ఈ పార్టీ ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌లో బీజేపీని దాటేసి 20 మిలియన్ల వైపు దూసుకుపోతున్న సమయంలో.. మే 21, 2026న 'ఎక్స్' (గతంలో ట్విట్టర్) ఇండియాలో సీజేపీ (CJP) అధికారిక ఖాతాను చట్టపరమైన డిమాండ్ల నేపథ్యంలో నిలిపివేశారు.
ఆఫ్‌లైన్ నిరసనలు: ఈ ఉద్యమం కేవలం ఆన్‌లైన్‌కే పరిమితం కాలేదు. కొందరు వాలంటీర్లు ఏకంగా బొద్దింకల దుస్తులు ధరించి రోడ్లపై స్వచ్ఛందంగా క్లీన్-అప్ డ్రైవ్‌లు, నిరసనలు నిర్వహిస్తూ తమ వ్యతిరేకతను వినూత్నంగా తెలియజేస్తున్నారు.
కొత్త డిమాండ్లు: న్యాయమూర్తులకు పదవీ విరమణ తర్వాత పదవులు ఇవ్వకూడదని, మహిళలకు 50% రిజర్వేషన్లు కల్పించాలని, గోదీ మీడియాపై చర్యలు తీసుకోవాలని, పార్టీ ఫిరాయింపులపై 20 ఏళ్ల నిషేధం విధించాలని ఈ పార్టీ ద్వారా సోషల్ మీడియాలో నెటిజన్లు ఒక 'మాక్ అజెండా' ద్వారా డిమాండ్ చేస్తున్నారు.
ఏది ఏమైనప్పటికీ, ఒక ఆన్‌లైన్ వ్యంగ్య ఉద్యమం దేశంలో ఈ స్థాయిలో సంచలనం సృష్టించడం.. ఆధునిక రాజకీయాల్లో, డిజిటల్ యుగంలో సోషల్ మీడియా శక్తికి మరియు నిరుద్యోగ యువత అసహనానికి నిదర్శనంగా నిలుస్తోందని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.

ఆర్థికంగా, విద్యాపరంగా ఉన్నత స్థితికి చేరిన వెనుకబడిన వర్గాల (OBC) కుటుంబాలకు రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాలను కొనసాగించడంపై సుప్రీంకోర్టు శుక్రవారం కీలక ప్రశ్నలు లేవనెత్తింది. కోటాల ద్వారా సామాజిక చైతన్యం, ఎదుగుదల సాధించిన కుటుంబాలను చివరికి రిజర్వేషన్ వ్యవస్థ నుంచి మినహాయించాల్సిందేనని న్యాయస్థానం మౌఖికంగా వ్యాఖ్యానించింది.

వెనుకబడిన వర్గాల్లోని క్రీమీలేయర్‌కు రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాలకు సంబంధించిన విచారణ సందర్భంగా జస్టిస్ బీవీ నాగరత్న, జస్టిస్ ఉజ్జల్ భుయాన్‌లతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది. తల్లిదండ్రులు ఇద్దరూ ఐఏఎస్ అధికారులుగా ఉన్న పిల్లలకు రిజర్వేషన్ల అవసరం ఏముందని ధర్మాసనం ప్రశ్నించింది.
జస్టిస్ నాగరత్న మాట్లాడుతూ, "వారిద్దరూ ఐఏఎస్ అధికారులు, ఇద్దరూ ప్రభుత్వ సర్వీసులో ఉన్నారు. వారు సమాజంలో అత్యంత ఉన్నత స్థితిలో ఉన్నారు. సామాజిక సాధికారత సాధించారు. ఇలాంటి వారిని మినహాయిస్తూ ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులు ఉన్నప్పటికీ, వారు ఆ మినహాయింపును ప్రశ్నిస్తున్నారు. ఈ విషయాన్ని మనం గమనించాలి" అని స్పష్టం చేశారు.
"విద్యా, ఆర్థిక సాధికారతతో సామాజిక చైతన్యం వస్తుంది. ఆ తర్వాత కూడా మళ్లీ వారి పిల్లలకు రిజర్వేషన్లు కోరితే, మనం ఈ రిజర్వేషన్ల వ్యవస్థ నుంచి ఎప్పటికీ బయటపడలేము. ఇది కూడా మనం ఆలోచించాల్సిన విషయమే" అని ధర్మాసనం పేర్కొంది.

ఈ కేసులో వాదనలు వినిపించిన న్యాయవాది శశాంక్ రత్నూ మాట్లాడుతూ, సంబంధిత వ్యక్తులను వారి హోదాను బట్టి కాకుండా జీతం ఆధారంగా మినహాయించలేదని, దీనిపై మరింత లోతైన పరిశీలన జరగాలని కోరారు. ఆర్థికంగా వెనుకబడిన వర్గాలకు (EWS), క్రీమీలేయర్‌కు మధ్య స్పష్టమైన వ్యత్యాసం ఉండాలని ఆయన వాదించారు.
దీనికి స్పందించిన జస్టిస్ నాగరత్న, EWS కేటగిరీలో కేవలం ఆర్థిక వెనుకబాటుతనం మాత్రమే ఉంటుందని, సామాజిక వెనుకబాటుతనం ఉండదని గుర్తుచేశారు. EWS తో పోలిస్తే క్రీమీలేయర్ ప్రమాణాలు మరింత సరళంగా ఉండాలని, రెండింటినీ ఒకేలా పరిగణిస్తే వాటి మధ్య వ్యత్యాసమే ఉండదని రత్నూ కోర్టు దృష్టికి తీసుకువచ్చారు.
దీనిపై జస్టిస్ నాగరత్న స్పందిస్తూ, రిజర్వేషన్ల అమలులో కొంత సమతుల్యత ఉండాలని అభిప్రాయపడ్డారు. ఒక వ్యక్తి సామాజికంగా, విద్యాపరంగా వెనుకబడి ఉండవచ్చు కానీ, రిజర్వేషన్ల ద్వారా ప్రయోజనం పొంది తల్లిదండ్రులు ఒక నిర్దిష్ట ఉన్నత స్థాయికి చేరుకున్న తర్వాత వారి సామాజిక స్థానం మారుతుందని ఆమె స్పష్టం చేశారు. వాదనలు విన్న అనంతరం ధర్మాసనం, ఈ వ్యవహారంపై స్పందించాలని సంబంధిత పక్షాలకు నోటీసులు జారీ చేసింది.

వెనుకబడిన వర్గాల్లోని క్రీమీలేయర్‌కు రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాలు కోరుతూ దాఖలైన పలు పిటిషన్లను సుప్రీంకోర్టు ప్రస్తుతం పరిశీలిస్తోంది. కుల ఆధారిత సామాజిక వెనుకబాటుతనాన్ని ఆర్థిక స్థితిగతులు అధిగమించగలవా అనే పాత ప్రశ్నను ఇది మళ్లీ తెరపైకి తెచ్చింది.
మండల్ కేసు (1992): ఇంద్రా సాహ్ని చారిత్రాత్మక తీర్పులో, ఓబీసీలకు 27 శాతం రిజర్వేషన్లను సమర్థించిన సుప్రీంకోర్టు, వారిలో 'క్రీమీలేయర్' (ఆర్థికంగా, సామాజికంగా అభివృద్ధి చెందిన వర్గం) ను కోటా నుంచి మినహాయించాలని తీర్పునిచ్చింది.
ప్రస్తుత ప్రమాణాలు: ప్రభుత్వం కాలానుగుణంగా క్రీమీలేయర్ కుటుంబాలను గుర్తించడానికి ఆదాయ పరిమితిని నిర్ణయిస్తుంది. ప్రస్తుతం వార్షికాదాయం రూ. 8 లక్షల కంటే ఎక్కువ ఉన్న ఓబీసీ కుటుంబాలను సాధారణంగా క్రీమీలేయర్‌గా వర్గీకరిస్తున్నారు.
హోదా ఆధారిత మినహాయింపు: ఆదాయంతో సంబంధం లేకుండా.. ఉన్నత స్థాయి రాజ్యాంగ పదవులు, సీనియర్ బ్యూరోక్రాట్లు (IAS/IPS వంటివి) లేదా అగ్రశ్రేణి మిలిటరీ అధికారుల పిల్లలను క్రీమీలేయర్ పరిధిలోకి తెచ్చి కోటా నుంచి మినహాయించే అవకాశం ఉంది.
మార్చి 2026 తీర్పు: ఈ ఏడాది మార్చి నెలలో ఇచ్చిన ఒక కీలక తీర్పులో, ఓబీసీ కోటా నుంచి ఒక అభ్యర్థిని క్రీమీలేయర్ కింద మినహాయించడానికి కేవలం 'తల్లిదండ్రుల ఆదాయం (జీతం)' మాత్రమే ఏకైక ప్రాతిపదిక కాకూడదని సుప్రీంకోర్టు తీర్పునిచ్చింది. తల్లిదండ్రుల ఉద్యోగాల హోదా మరియు ఆ ఉద్యోగాల కేటగిరీని కూడా తప్పనిసరిగా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలని కోర్టు ఆ తీర్పులో నొక్కిచెప్పింది.

ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) మాజీ చీఫ్ సైంటిస్ట్, ఐసీఎంఆర్ (ICMR) మాజీ డైరెక్టర్ జనరల్ డాక్టర్ సౌమ్యా స్వామినాథన్ ప్రపంచంలోనే అత్యంత ప్రతిష్టాత్మకమైన సైన్స్ గౌరవాలలో ఒకటైన 'రాయల్ సొసైటీ ఫెలో'గా ఎన్నికయ్యారు. దశాబ్దాలుగా ప్రజారోగ్యం, అంటువ్యాధుల పరిశోధన, మరియు అంతర్జాతీయ హెల్త్‌కేర్ నాయకత్వంలో ఆమె అందించిన విశేష సేవలకు గాను ఈ అత్యున్నత గుర్తింపు దక్కింది.

ఈ గౌరవం కేవలం ఆమె వ్యక్తిగత విజయం మాత్రమే కాదు, భారతీయ సైన్స్ రంగానికే ఒక ముఖ్యమైన మైలురాయి. దీనికి ప్రధానంగా రెండు చారిత్రక కారణాలు ఉన్నాయి.
అరుదైన తండ్రీకూతుళ్ల జోడీ: డాక్టర్ సౌమ్యా స్వామినాథన్ మరియు ఆమె తండ్రి, హరిత విప్లవ పితామహుడు, భారతరత్న ప్రొఫెసర్ ఎం.ఎస్. స్వామినాథన్ ఇద్దరూ రాయల్ సొసైటీ ఫెలోలుగా ఎన్నికయ్యారు. ఇలా తండ్రీకూతుళ్లు ఇద్దరూ ఈ ఘనత సాధించడం భారతీయ సైన్స్ చరిత్రలో ఇదే తొలిసారి.
రెండవ భారతీయ మహిళ: రాయల్ సొసైటీ యొక్క సుదీర్ఘ చరిత్రలో ఈ ఫెలోగా ఎన్నికైన రెండవ భారతీయ మహిళా శాస్త్రవేత్తగా డాక్టర్ సౌమ్యా స్వామినాథన్ నిలిచారు. (మొదటి మహిళా శాస్త్రవేత్త ప్రొఫెసర్ గగన్‌దీప్ కాంగ్). సైన్స్ మరియు వైద్య పరిశోధనలలో మహిళల ప్రాతినిధ్యం తక్కువగా ఉన్న తరుణంలో ఈ విజయం అత్యంత స్ఫూర్తిదాయకం.

భారతదేశంలో అత్యంత గౌరవనీయమైన పబ్లిక్ హెల్త్ (ప్రజారోగ్య) శాస్త్రవేత్తలలో డాక్టర్ సౌమ్యా ఒకరు. జాతీయ, అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ఆరోగ్య సంరక్షణ వ్యవస్థల్లో ఆమె కీలక పాత్ర పోషించారు.
కీలక పదవులు: ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) చీఫ్ సైంటిస్ట్‌గా, ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ మెడికల్ రీసెర్చ్ (ICMR) డైరెక్టర్ జనరల్‌గా ఆమె విశేష సేవలందించారు.
ప్రపంచ ప్రజారోగ్యానికి కృషి: క్షయ (TB), హెచ్ఐవీ/ఎయిడ్స్ (HIV/AIDS), మాతాశిశు ఆరోగ్యం వంటి ప్రధాన సవాళ్లపై ఆమె విస్తృతంగా పనిచేశారు. కోవిడ్-19 (COVID-19) మహమ్మారి సమయంలో, ప్రపంచవ్యాప్తంగా సరైన శాస్త్రీయ మార్గదర్శకత్వం, ఆధారాలతో కూడిన ఆరోగ్య వ్యూహాలను అందించడంలో డబ్ల్యూహెచ్ఓ తరఫున ఆమె కీలక వాయిస్‌గా నిలిచారు.

ఇది యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ (UK) కు చెందిన జాతీయ సైన్స్ అకాడమీ.
1660వ సంవత్సరంలో స్థాపించబడిన ఈ సంస్థ, ప్రపంచంలోనే అత్యంత పురాతనమైన, నిరంతరంగా కొనసాగుతున్న శాస్త్రీయ సంస్థల్లో ఒకటి.
సైన్స్, వైద్యం, మరియు పరిశోధనల ద్వారా మానవాళికి అసాధారణమైన సహకారం అందించిన వ్యక్తులకే ఇందులో 'ఫెలో'గా అవకాశం కల్పిస్తారు.
చారిత్రక ఫెలోలు: ఐజాక్ న్యూటన్, చార్లెస్ డార్విన్, ఆల్బర్ట్ ఐన్‌స్టీన్, మరియు స్టీఫెన్ హాకింగ్ వంటి ప్రపంచ ప్రఖ్యాత శాస్త్రవేత్తలు ఈ సంస్థలో ఫెలోలుగా పనిచేశారు.

భారతదేశ డిజిటల్ చెల్లింపుల వ్యవస్థలో విప్లవాత్మక మార్పులు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. దేశంలో డెబిట్ కార్డుల వినియోగం భారీగా క్షీణించగా, అదే సమయంలో క్రెడిట్ కార్డులు, యూపీఐ & డిజిటల్ వాలెట్ల వినియోగం ఊహించని స్థాయిలో పెరిగినట్లు భారత రిజర్వ్ బ్యాంక్ తాజా నివేదిక వెల్లడించింది. 2021 నుంచి 2025 మధ్య కాలంలో క్రెడిట్ కార్డు లావాదేవీలు ఏకంగా 2.6 రెట్లు పెరగడం గమనార్హం.

రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా విడుదల చేసిన 'పేమెంట్ సిస్టమ్ రిపోర్ట్' ప్రకారం, గత నాలుగేళ్లలో క్రెడిట్ కార్డుల వినియోగం గణనీయమైన వృద్ధిని నమోదు చేసింది.
లావాదేవీల పరిమాణం : 2021లో 216 కోట్లుగా ఉన్న క్రెడిట్ కార్డు లావాదేవీల సంఖ్య, 2025 నాటికి 570 కోట్లకు పెరిగింది. ఇది 2.6 రెట్లకు పైగా వృద్ధిని సూచిస్తోంది.
లావాదేవీల విలువ : 2021లో ₹8.9 లక్షల కోట్లుగా ఉన్న లావాదేవీల మొత్తం విలువ, 2025 నాటికి ₹23.2 లక్షల కోట్లకు చేరింది. ఇది దాదాపు 27% సగటు వార్షిక వృద్ధి రేటును ప్రదర్శిస్తోంది.

డిజిటల్ వినియోగం: ఈ-కామర్స్ షాపింగ్, సబ్‌స్క్రిప్షన్ సేవలు, ట్రావెల్ బుకింగ్స్ మరియు యాప్ ఆధారిత చెల్లింపుల కోసం వినియోగదారులు ఎక్కువగా క్రెడిట్ కార్డులను ఎంచుకుంటున్నారు.
రివార్డులు & క్యాష్‌బ్యాక్ సంస్కృతి: బ్యాంకులు అందిస్తున్న ఆకర్షణీయమైన క్యాష్‌బ్యాక్ ఆఫర్లు, రివార్డ్ పాయింట్లు, సులభమైన ఈఎంఐ (EMI) కన్వర్షన్లు, ఎయిర్‌పోర్ట్ లాంజ్ యాక్సెస్ మరియు షాపింగ్ డిస్కౌంట్ల వల్ల వినియోగదారులు ఆకర్షితులవుతున్నారు.
డిజిటల్ ఇంటిగ్రేషన్: క్రెడిట్ కార్డులు ప్రస్తుతం యూపీఐ, మొబైల్ వాలెట్లతో అనుసంధానం కావడం వల్ల చెల్లింపులు మరింత సులభతరమయ్యాయి.

క్రెడిట్ కార్డుల వినియోగం పెరుగుతుంటే, డెబిట్ కార్డుల వాడకం మాత్రం తిరోగమనంలో పయనిస్తోంది.
డెబిట్ కార్డుల లావాదేవీల పరిమాణం 2021లో 408.7 కోట్లు ఉండగా, 2025 నాటికి అది 133.6 కోట్లకు పడిపోయింది.
అలాగే వీటి లావాదేవీల విలువ కూడా ₹7.4 లక్షల కోట్ల నుంచి ₹4.5 లక్షల కోట్లకు క్షీణించింది.
యూపీఐ దెబ్బ: డెబిట్ కార్డుల పతనానికి ప్రధాన కారణం యూపీఐ సాంకేతికత. దుకాణాల్లో కార్డులను స్వైప్ చేయడానికి బదులుగా, స్మార్ట్‌ఫోన్‌ల ద్వారా నేరుగా బ్యాంక్-టు-బ్యాంక్ (UPI) నగదు బదిలీ చేయడానికి, క్యూఆర్ కోడ్ స్కాన్ చేయడానికి ప్రజలు ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు.

క్రెడిట్ కార్డుల మార్కెట్లో ప్రైవేట్ బ్యాంకులు తమ ఆధిక్యాన్ని మరింత బలోపేతం చేసుకున్నాయని ఆర్‌బీఐ నివేదిక స్పష్టం చేసింది.
ప్రైవేట్ బ్యాంకులు: మార్కెట్ వాటా 2021లో ఉన్న 67.7% నుండి 2025 నాటికి 71.1%కి పెరిగింది.
ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులు : వీటి వాటా 23.5% నుంచి స్వల్పంగా 23.9%కి చేరింది.
విదేశీ బ్యాంకులు: వీటి వాటా 9.3% నుంచి 3.8%కి పడిపోయింది.

మార్కెట్లో వ్యాపారుల డిజిటలైజేషన్ వేగంగా విస్తరిస్తోంది. యూపీఐ క్యూఆర్ కోడ్‌ల సంఖ్య 2025 జూన్‌లో 6,782 లక్షలు ఉండగా, 2025 డిసెంబర్ నాటికి అది 7,313 లక్షలకు పెరిగింది. కాగా, సాంప్రదాయ మౌలిక వసతులైన ఏటీఎంలు (ATMs), పీఓఎస్ (PoS) టెర్మినల్స్, భారత్ క్యూఆర్ వంటి వాటి వృద్ధి రేటు కొంత మందగించింది.

భారత్, దక్షిణ కొరియా దేశాల మధ్య వ్యూహాత్మక సంబంధాలు మరింత బలోపేతమయ్యాయి. దక్షిణ కొరియా పర్యటనలో ఉన్న భారత రక్షణ శాఖ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్, అక్కడ నూతనంగా నిర్మించిన 'ఇండియన్ వార్ మెమోరియల్' (భారత యుద్ధ స్మారక చిహ్నం)ను లాంఛనంగా ప్రారంభించారు. 1950-53 మధ్య జరిగిన కొరియన్ యుద్ధంలో సేవలందించిన భారతీయ సైనికులను, విశేషంగా మానవతా మరియు శాంతి పరిరక్షణ బాధ్యతలు నిర్వర్తించిన వీరులను గౌరవిస్తూ ఈ స్మారకాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.

దక్షిణ కొరియాలోని ఇంజింగాక్ పీస్ పార్క్‌ లో ఏర్పాటు చేసిన ఈ స్మారక చిహ్నాన్ని, దక్షిణ కొరియా దేశభక్తులు మరియు మాజీ సైనికుల వ్యవహారాల మంత్రి క్వాన్ ఓహ్-యూల్ తో కలిసి రాజ్‌నాథ్ సింగ్ సంయుక్తంగా ప్రారంభించారు.

ఈ కార్యక్రమం ద్వారా కొరియన్ యుద్ధంలో అత్యంత కీలక పాత్ర పోషించిన భారత సైనిక సిబ్బందికి ఘనంగా సత్కారం లభించింది.
రాజ్‌నాథ్ సింగ్ స్మారకం వద్ద పూలమాలలు వేసి, రెండు నిమిషాల పాటు మౌనం పాటించి భారత సైనికులకు నివాళులర్పించారు. మిలిటరీ చరిత్రలో వారి సేవలు ఒక సువర్ణ అధ్యాయంగా నిలిచిపోతాయని ఆయన కొనియాడారు.
ఈ ఘట్టం భారత్ - దక్షిణ కొరియా సంబంధాలలో ఒక చారిత్రక, వ్యూహాత్మక మైలురాయిగా నిలిచిందని అధికారులు అభివర్ణించారు.