ఒక ప్రత్యేక కార్యక్రమంలో ఉజ్బెకిస్థాన్ ప్రభుత్వం ఈ అవార్డును ప్రధాని మోదీకి ప్రదానం చేసింది.

పురస్కార ముఖ్యాంశాలు...
అత్యున్నత గౌరవం: విదేశీ ప్రముఖులకు ఉజ్బెకిస్థాన్ ప్రభుత్వం అందించే అత్యున్నత రాష్ట్ర గౌరవం ఈ 'ఒలీ దరాజలీ దోస్త్‌లిక్' ఆర్డర్.
ఎందుకు ఇచ్చారంటే?: భారత్, ఉజ్బెకిస్థాన్ దేశాల మధ్య ద్వైపాక్షిక సంబంధాలను బలోపేతం చేయడంలో, వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యాన్ని పెంపొందించడంలో ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ చేసిన విశేష కృషికి గుర్తింపుగా ఈ పురస్కారాన్ని అందజేశారు.
దేశ ప్రజలకు అంకితం: ఈ అత్యున్నత అవార్డును స్వీకరించిన అనంతరం ప్రధాని మోదీ హర్షం వ్యక్తం చేశారు. ఈ గౌరవం తన ఒక్కడిది కాదని, 140 కోట్ల మంది భారతీయులకు, ఇరు దేశాల మధ్య ఉన్న చారిత్రక బంధానికి దక్కిన గౌరవంగా ఆయన అభివర్ణించారు.
తాష్కెంట్ వేదికగా జరిగిన ఈ కార్యక్రమంలో ఇరు దేశాల ఉన్నతాధికారులు పాల్గొన్నారు. ఈ పరిణామం భారత్, ఉజ్బెకిస్థాన్ మరియు మధ్య ఆసియా దేశాల మధ్య దౌత్య సంబంధాలను మరింత దృఢంగా మార్చనుందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ప్రధాని మోదీ ఖాతాలో చేరిన పలు అంతర్జాతీయ పురస్కారాల జాబితాలో ఇప్పుడు ఈ ఉజ్బెకిస్థాన్ అవార్డు కూడా చేరింది.

వాతావరణ మార్పులు, ఎల్ నినో ప్రభావంతో పొంచి ఉన్న కరువు, కార్చిచ్చుల ముప్పును ఎదుర్కొనేందుకు లాటిన్ అమెరికా దేశం ఈక్వెడార్ దేశవ్యాప్తంగా 'రెడ్ అలర్ట్' ప్రకటించింది.

ఎమర్జెన్సీ ప్రకటనకు ప్రధాన కారణాలు...
ఆగస్టు 29, 2026న ఈక్వెడార్ విపత్తు నిర్వహణ మంత్రిత్వ శాఖ ఈ ఎమర్జెన్సీని అధికారికంగా ప్రకటించింది.
ముఖ్యంగా అమెజాన్ అటవీ ప్రాంతంలో తీవ్రమైన కరువు రావడం, అడవుల్లో మంటలు (కార్చిచ్చు) వ్యాపించే ప్రమాదం ఉన్నందున ముందుస్తు రక్షణ చర్యలు చేపట్టారు.
ఎమర్జెన్సీ ప్రకటన ద్వారా, విపత్తు సమయంలో ప్రజలను వేగంగా సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించే అధికారాలు యంత్రాంగానికి లభిస్తాయి.

లాటిన్ అమెరికా దేశాల్లో ఆందోళన...
ఎల్ నినో ముప్పు ఒక్క ఈక్వెడార్‌కే పరిమితం కాలేదు. పనామా, హోండురాస్, ఎల్ సాల్వడార్ వంటి దేశాలు కూడా వాతావరణ మార్పుల తీవ్రతకు ఇప్పటికే ఎమర్జెన్సీ ప్రకటించాయి.
మరోవైపు, పెరు దేశంలో కూడా రికార్డు స్థాయి ఉష్ణోగ్రతలు, అసాధారణ వర్షాల కారణంగా పలు నగరాల్లో అత్యవసర పరిస్థితిని విధించారు.

ఎల్ నినో అంటే ఏమిటి...?
పసిఫిక్ మహాసముద్రం తూర్పు, మధ్య భూమధ్యరేఖ ప్రాంతంలో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు అసాధారణంగా పెరగడాన్ని 'ఎల్ నినో' అంటారు.
దీనివల్ల గాలి వీచే దిశలు మారిపోయి ప్రపంచవ్యాప్తంగా వాతావరణంలో తీవ్ర అవాంతరాలు ఏర్పడతాయి. కొన్ని ప్రాంతాల్లో కరువు తాండవిస్తే, మరికొన్ని చోట్ల భారీ వర్షాలు కురుస్తాయి.
సముద్ర జలాల ఉష్ణోగ్రతలు పెరగడం వల్ల పర్యావరణ వ్యవస్థలు దెబ్బతిని, మత్స్య పరిశ్రమ, వలస పక్షుల మనుగడపై తీవ్ర ప్రతికూల ప్రభావం పడుతుంది.

భవిష్యత్తు ముప్పు ఎలా ఉండబోతోంది...?
ప్రస్తుతం ఏర్పడిన ఎల్ నినో 2026 సంవత్సరాంతానికి తన గరిష్ట స్థాయికి చేరుకుంటుందని, 2027 వాతావరణంపై కూడా దీని తీవ్ర ప్రభావం ఉంటుందని శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేస్తున్నారు. తక్షణమే నీటి ఎద్దడి సమస్యలు, పొడి వాతావరణం వల్ల అగ్ని ప్రమాదాల ముప్పు పెరిగే అవకాశం ఉండటంతో ఆయా దేశాల ప్రభుత్వాలు వాతావరణ పరిస్థితులను ఎప్పటికప్పుడు సమీక్షిస్తున్నాయి.

భారతదేశంలో ప్రామాణిక కాలాన్ని (IST) మరింత కచ్చితంగా అమలు చేసే దిశగా కేంద్ర వినియోగదారుల వ్యవహారాల శాఖ 'లీగల్ మెట్రాలజీ (ఇండియన్ స్టాండర్డ్ టైమ్) రూల్స్, 2026'ను విడుదల చేసింది. ఆగస్టు 27, 2026న జారీ అయిన ఈ కొత్త నిబంధనలు, అధికారిక గెజిట్‌లో ప్రచురించిన 180 రోజుల తర్వాత దేశవ్యాప్తంగా అమల్లోకి వస్తాయి. నిబంధనలు పూర్తిస్థాయిలో అమలయ్యేలోపు ప్రభుత్వ, వ్యాపార, వాణిజ్య సంస్థలు తమ సాంకేతిక వ్యవస్థల్లో అవసరమైన మార్పులు చేసుకునేందుకు ఈ సమయం ఉపయోగపడుతుంది.

IST రూల్స్ 2026 ఏం చెబుతున్నాయి..?
కొత్త నిబంధనల ప్రకారం, చట్టపరమైన, పరిపాలనా, వాణిజ్య మరియు అన్ని అధికారిక ప్రయోజనాల కోసం 'ఇండియన్ స్టాండర్డ్ టైమ్' ఉమ్మడి సమయ ప్రమాణంగా ఉంటుంది. డిజిటల్ రికార్డులు, బ్యాంకింగ్ లావాదేవీలు, టెలికాం వ్యవస్థలు మరియు రైల్వే షెడ్యూళ్లలో కచ్చితమైన టైమ్‌స్టాంపుల అవసరం ఉన్న ప్రస్తుత తరుణంలో ఈ నిర్ణయం అత్యంత కీలకం.

ఈ కొత్త విధానం ద్వారా కలిగే ప్రధాన ప్రయోజనాలు...
బ్యాంకింగ్, డిజిటల్ లావాదేవీల రికార్డుల్లో అత్యంత కచ్చితమైన టైమ్‌స్టాంపులను నమోదు చేయడం.
రైల్వేలు, విమానాశ్రయాలు, రవాణా వ్యవస్థల మధ్య మెరుగైన సమన్వయం సాధించడం.
టెలికమ్యూనికేషన్స్, ఇంటర్నెట్ సేవల విశ్వసనీయతను పెంచడం.
పవర్ గ్రిడ్ అప్లికేషన్లలో మైక్రో-సెకన్ల వ్యవధిని కూడా కచ్చితంగా పర్యవేక్షించడం.
చట్టపరమైన మరియు ప్రభుత్వ రికార్డుల నిర్వహణలో ఏకరూపత తీసుకురావడం.

నావిక్ మరియు దేశీయ టైమ్ సోర్స్ పాత్ర...
దేశీయ సంస్థలు మరియు లీగల్ మెట్రాలజీ ప్రయోగశాలల ద్వారా కచ్చితమైన భారత ప్రామాణిక కాలాన్ని ప్రసారం చేసేందుకు ప్రభుత్వం ఒక మౌలిక సదుపాయాన్ని ఏర్పాటు చేస్తోంది. ఇందులో భాగంగా విదేశీ శాటిలైట్ టైమింగ్ సిస్టమ్స్‌పై ఆధారపడటాన్ని తగ్గిస్తూ, భారతదేశ సొంత నావిగేషన్ సిస్టమ్ అయిన 'నావిక్' ని ఉపయోగించనున్నారు. దీని ద్వారా మన దేశీయ వ్యవస్థలకు విదేశీ సాంకేతికతతో పనిలేకుండా సురక్షితమైన, కచ్చితమైన సమయం అందుతుంది.

వన్ నేషన్, వన్ టైమ్ ప్రాజెక్ట్...
అత్యాధునిక టైమింగ్ టెక్నాలజీ సహాయంతో 'వన్ నేషన్, వన్ టైమ్' (ఒకే దేశం, ఒకే సమయం) ప్రాజెక్టును భారత ప్రభుత్వం అభివృద్ధి చేస్తోంది. జులై 2026లో బెంగళూరులోని రీజనల్ రిఫరెన్స్ స్టాండర్డ్ లాబొరేటరీ వద్ద 'వైట్ రాబిట్' టెక్నాలజీ ఆధారంగా 'ఇండియన్ స్టాండర్డ్ టైమ్ డిస్సెమినేషన్ డెమోన్‌స్ట్రేషన్ నెట్‌వర్క్'ను విజయవంతంగా ప్రారంభించారు. టెలికమ్యూనికేషన్స్, విద్యుత్, రవాణా, డిజిటల్ గవర్నెన్స్ వంటి రంగాలకు ఎలాంటి అంతరాయం లేకుండా కచ్చితమైన సమయాన్ని అందించడంలో ఈ సాంకేతికత కీలకంగా వ్యవహరిస్తుంది.

ఆగస్టు 29, 30 (2026) తేదీల్లో ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ చేపట్టిన రెండు రోజుల ఉజ్బెకిస్థాన్ పర్యటన మధ్య ఆసియా దేశాలతో భారతదేశ సంబంధాలను మరింత బలోపేతం చేసింది. తాష్కెంట్‌లో ఉజ్బెకిస్థాన్ అధ్యక్షుడు షవ్కత్ మీర్జియోయెవ్‌తో జరిగిన విస్తృత స్థాయి చర్చల అనంతరం, ఇరు దేశాల మధ్య పలు కీలక ఒప్పందాలు కుదిరాయి.

సమగ్ర వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం...
ఇరు దేశాల సంబంధాలను అత్యున్నతమైన 'సమగ్ర వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం' స్థాయికి తీసుకువెళ్లారు. వాణిజ్యం, ఇంధనం, రక్షణ, డిజిటల్ టెక్నాలజీ (AI), సైబర్ సెక్యూరిటీ, విద్య, ఆరోగ్య సంరక్షణ మరియు అంతరిక్ష రంగాల్లో సహకారాన్ని పెంచుకోవాలని నిర్ణయించారు.

ప్రధాని మోదీకి అత్యున్నత పురస్కారం...
భారత్-ఉజ్బెకిస్థాన్ సంబంధాలను బలోపేతం చేయడంలో ప్రధాని మోదీ చేసిన కృషికి గానూ, ఉజ్బెకిస్థాన్ ప్రభుత్వం తమ అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన 'ఆర్డర్ ఆఫ్ ఓలీ దరాజలీ దోస్త్లిక్' తో ఆయనను సత్కరించింది.

యురేనియం, క్రిటికల్ మినరల్స్ పై కీలక ఒప్పందాలు...
భారత్‌లో పెరుగుతున్న అణు విద్యుత్ ఉత్పత్తి అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని, దీర్ఘకాలిక యురేనియం సరఫరా కోసం ఉజ్బెకిస్థాన్‌తో కీలక ఒప్పందం దిశగా అడుగులు పడ్డాయి. భవిష్యత్ టెక్నాలజీలకు అత్యంత అవసరమైన 'క్రిటికల్ మినరల్స్' అన్వేషణ, మైనింగ్ రంగాల్లోనూ ఇరు దేశాలు కలిసి పనిచేయనున్నాయి.

వాణిజ్యం, ఏఐ మరియు ఫార్మా...
ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యంలో ఉన్న అడ్డంకులను తొలిగించి ఆటోమొబైల్స్, ఎలక్ట్రికల్ ఉత్పత్తుల ఎగుమతులను పెంచనున్నారు. ఐటీ పార్కులు, స్టార్టప్‌లు, ముఖ్యంగా ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) మరియు ఫార్మాస్యూటికల్ తయారీ రంగాల్లో ఉమ్మడి భాగస్వామ్యానికి శ్రీకారం చుట్టారు.

బౌద్ధ వారసత్వ పరిరక్షణ, పర్యావరణం...
ఆరల్ సముద్ర ప్రాంత పర్యావరణ పునరుద్ధరణ కోసం భారత్ 1 మిలియన్ డాలర్ల ఆర్థిక సాయం ప్రకటించింది. ఈ కార్యక్రమాన్ని భారతీయ "ఏక్ పేడ్ మా కే నామ్", ఉజ్బెకిస్థాన్ "యాషిల్ మకోన్" క్యాంపెయిన్లకు అనుసంధానం చేశారు. ఫయాజ్ టెపే, కరాటెపాలోని పురాతన బౌద్ధ దేవాలయాల పరిరక్షణకు కూడా ఒప్పందం కుదిరింది.

విద్య మరియు సాంస్కృతిక సహకారం...
ఉజ్బెకిస్థాన్ విద్యార్థులకు హిందీ భాషా అధ్యయనం కోసం కొత్తగా 'లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి స్కాలర్‌షిప్'ను ప్రకటించారు. టూరిజం కో-ఆపరేషన్ ప్రోగ్రామ్ (2026-2028), యోగా, ఆయుష్ విభాగాల్లో పరస్పర సహకారం కొనసాగనుంది.

రక్షణ రంగం మరియు UNSC మద్దతు...
ఇరు దేశాల సైన్యాల మధ్య జరిగే ఉమ్మడి సైనిక విన్యాసాలు 'డస్ట్‌లిక్' యధావిధిగా కొనసాగుతాయి. ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి (UNSC)లో భారత్‌కు శాశ్వత సభ్యత్వం కల్పించాలన్న డిమాండ్‌కు ఉజ్బెకిస్థాన్ మరోసారి తన పూర్తి మద్దతును ప్రకటించింది.

భారత వాయుసేన రక్షణ రంగంలో 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' (స్వయం సమృద్ధి) దిశగా మరో భారీ అడుగు వేసింది. గ్లోబల్ సప్లై చైన్ సమస్యల వల్ల ఎదురయ్యే ఆటంకాలను అధిగమించేందుకు, యుద్ధ విమానాల నిర్వహణ కోసం ఏఐ, 3డీ ప్రింటింగ్ లాంటి అత్యాధునిక సాంకేతికతలతో పాటు దేశీయ విడిభాగాలను వినియోగిస్తోంది. ఇందుకోసం ఏకంగా 930 భారతీయ కంపెనీలతో ఒక అతిపెద్ద నెట్‌వర్క్‌ను వాయుసేన ఏర్పాటు చేసింది.
ఈ స్వదేశీ నెట్‌వర్క్ మరియు నూతన సాంకేతికతల ద్వారా వాయుసేన సాధించిన ముఖ్యమైన విజయాలు కింద ఇవ్వబడ్డాయి.,

930 స్వదేశీ కంపెనీలతో భాగస్వామ్యం: మెకానికల్, ఎలక్ట్రికల్, ఎలక్ట్రానిక్స్, మరియు రబ్బర్ విడిభాగాల అవసరాలను తీర్చడానికి వాయుసేన 930 స్థానిక పరిశ్రమలతో నెట్‌వర్క్ ఏర్పాటు చేసింది. ఈ చొరవతో ఇప్పటికే 62,300కు పైగా విడిభాగాలను స్వదేశంలోనే తయారు చేశారు. అత్యవసర ఆపరేషన్లలో వాడే విడిభాగాల్లో 97 శాతం, అలాగే ఓవర్‌హాల్ విడిభాగాల్లో 93 శాతం దేశీయంగానే ఉత్పత్తవుతుండటం గమనార్హం.

ఏఐ, డిజిటల్ ట్విన్స్ తో ముందస్తు నిర్వహణ: విమాన పరికరాలు లేదా స్పేర్ పార్ట్స్ ఎప్పుడు పాడవుతాయో ముందుగానే పసిగట్టేందుకు వాయుసేన 'డిజిటల్ ట్విన్స్', 'ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI)' సాంకేతికతను వాడుతోంది. దీని ద్వారా విమాన వ్యవస్థల పరిస్థితిని ట్రాక్ చేసి, హార్డ్‌వేర్ లోపాలను ముందే గుర్తించగలుగుతున్నారు. సమస్య వచ్చిన తర్వాత రిపేర్ చేయడం కాకుండా, ముందే అంచనా వేసి నిర్వహణ చర్యలు చేపట్టడం వల్ల సామగ్రి సంసిద్ధత పెరుగుతుంది.

అత్యవసరాల కోసం 3డీ ప్రింటింగ్: 2022లో ప్రత్యేకంగా ఏర్పాటు చేసిన '3డీ అడిటివ్ మాన్యుఫాక్చరింగ్ సెంటర్' ద్వారా అత్యవసర విడిభాగాలను వాయుసేన సొంతంగా ఉత్పత్తి చేస్తోంది. అల్యూమినియం, స్టీల్, టైటానియం అల్లాయ్ లను ఉపయోగించి ఎయిర్‌బోర్న్ నాన్-క్రిటికల్ స్పేర్స్, గ్రౌండ్ ఎక్విప్‌మెంట్ భాగాలను తయారు చేస్తున్నారు. దీంతో విదేశీ తయారీదారుల (OEMs)పై ఆధారపడటం భారీగా తగ్గింది.

ఎంఎస్‌ఎంఈలు, స్టార్టప్‌లకు పెద్దపీట: వాయుసేన తమ ఎకోసిస్టమ్‌లో సరికొత్త ఆవిష్కరణలను ప్రోత్సహిస్తోంది. మేక్ (Make), ఐడెక్స్ (iDEX), టెక్నాలజీ డెవలప్‌మెంట్ ఫండ్ ప్రోగ్రామ్‌ల కింద స్టార్టప్‌లు, MSMEలకు సంబంధించిన దాదాపు 180 ప్రాజెక్టులు ప్రస్తుతం పరిశీలనలో ఉన్నాయి.

₹17,000 కోట్ల వ్యాపార అవకాశాలు: ఈ సరికొత్త ప్రాజెక్టుల ద్వారా దేశీయ రక్షణ తయారీ రంగంలో సుమారు ₹17,000 కోట్ల మేర వ్యాపార అవకాశాలు సృష్టించబడ్డాయి. అంతేకాకుండా, నూతన సాంకేతికత అభివృద్ధి కోసం IITలు, IISc, DIAT, MILIT వంటి ప్రతిష్టాత్మక విద్యాసంస్థలతో వాయుసేన భాగస్వామ్య ఒప్పందాలు చేసుకుంది.

శ్రీలంక క్రికెట్ బోర్డు వ్యవహారాల్లో ప్రభుత్వ జోక్యం మితిమీరడంతో 2027లో జరగాల్సిన తొలి 'ఐసీసీ మహిళల ఛాంపియన్స్ ట్రోఫీ' ఆతిథ్య హక్కులను ఆ దేశం కోల్పోయింది. ఫిబ్రవరి 14 నుంచి 28, 2027 వరకు ఆరు జట్లతో జరగాల్సిన ఈ మెగా టోర్నీని ఐసీసీ (ICC) వేరే దేశానికి తరలించాలని నిర్ణయించింది.

ఆతిథ్య హక్కుల రద్దుకు ప్రధాన కారణాలు...
రాజకీయ జోక్యం: శ్రీలంక క్రికెట్ నిర్వహణలో రాజకీయ జోక్యం, అవినీతి ఆరోపణల కారణంగా ఐసీసీ ఈ కఠిన నిర్ణయం తీసుకుంది. 2023-24లో కూడా ఇదే కారణంతో శ్రీలంక బోర్డుపై ఐసీసీ కొన్ని నెలల పాటు నిషేధం విధించింది.
ట్రాన్స్‌ఫర్మేషన్ కమిటీ: ఏప్రిల్ 2026లో శ్రీలంక ప్రభుత్వం క్రికెట్ బోర్డును తాత్కాలికంగా తన ఆధీనంలోకి తీసుకుని, వివాదాలను పరిష్కరించేందుకు ఒక 'ట్రాన్స్‌ఫర్మేషన్ కమిటీ'ని ఏర్పాటు చేసింది.
ఐసీసీ నిబంధనల ఉల్లంఘన: క్రికెట్ బోర్డులు ఎలాంటి ప్రభుత్వ ప్రమేయం లేకుండా స్వతంత్రంగా, ప్రజాస్వామ్యబద్ధంగా పనిచేయాలని ఐసీసీ డిమాండ్ చేస్తోంది. ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలో నడుస్తున్న ఈ ట్రాన్స్‌ఫర్మేషన్ కమిటీ సభ్యులను ఐసీసీ తన బోర్డు సమావేశాలకు హాజరుకాకుండా ఇప్పటికే నిషేధించింది.
గత అనుభవాలు: అస్థిర పరిణామాల కారణంగా శ్రీలంక గతంలో 2024 పురుషుల అండర్-19 వరల్డ్ కప్ ఆతిథ్య హక్కులను కూడా కోల్పోయింది. ఆ తర్వాత ఆ టోర్నీని దక్షిణాఫ్రికాలో నిర్వహించారు.

తదుపరి పరిణామాలు...
త్వరలో జరగనున్న ఐసీసీ బోర్డు సమావేశంలో ఈ టోర్నీకి ఆతిథ్యం ఇచ్చే కొత్త దేశం పేరును అధికారికంగా ప్రకటించనున్నారు.
ఈ పరిణామం శ్రీలంక జట్టు ఛాంపియన్స్ ట్రోఫీకి అర్హత సాధించే అవకాశాలపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపవచ్చు. సాధారణంగా ఆతిథ్య దేశానికి టోర్నీలో నేరుగా ఆడే అవకాశం లభిస్తుంది. ప్రస్తుతం అంతర్జాతీయ ర్యాంకింగ్స్‌లో శ్రీలంక 6వ స్థానంలో కొనసాగుతోంది.

ఐక్యరాజ్యసమితి ఆధ్వర్యంలో ఎడారీకరణ, భూసార క్షీణతను అరికట్టేందుకు ఉద్దేశించిన 'యూఎన్ కన్వెన్షన్ టు కంబాట్ డెసర్టిఫికేషన్' (UNCCD) 17వ కాన్ఫరెన్స్ ఆఫ్ పార్టీస్ (COP17) సదస్సు మంగోలియా రాజధాని ఉలాన్‌బాటర్‌లో ఆగస్టు 17 నుంచి 28, 2026 వరకు విజయవంతంగా ముగిసింది. యూపీఎస్సీ, గ్రూప్స్ వంటి పోటీ పరీక్షలకు ప్రిపేర్ అవుతున్న అభ్యర్థులకు ఈ సదస్సులోని ముఖ్యాంశాలు అత్యంత కీలకం.

సదస్సు ముఖ్య ఉద్దేశం మరియు థీమ్...
ఈ ఏడాది కాప్-17 సదస్సును "భూమి పునరుద్ధరణ - ఆశల పునరుద్ధరణ" (Restoring Land. Restoring Hope) అనే థీమ్‌తో నిర్వహించారు. భూసార క్షీణత, ఎడారీకరణ, కరువును తట్టుకునే సామర్థ్యం మరియు బీడు/గడ్డి భూముల సుస్థిర నిర్వహణ అనే అంశాలపై ప్రపంచ దేశాలు విస్తృతంగా చర్చించాయి.

భారత్ అత్యంత కీలక ముందడుగు...
ఈ సదస్సులో భారతదేశం మొట్టమొదటిసారిగా "గైడ్ టు గ్రాస్‌లాండ్స్ అండ్ అదర్ ఓపెన్ నేచురల్ ఎకోసిస్టమ్స్" అనే ప్రత్యేక మార్గదర్శక పత్రాన్ని (ఆగస్టు 17న) విడుదల చేసింది.
పర్యావరణ పరిరక్షణ అంటే కేవలం అడవులను కాపాడటమే కాదని, గడ్డి భూములు, సవాన్నాలు, ఎడారుల వంటి 'ఓపెన్ ఎకోసిస్టమ్స్' కూడా ఎంతో కీలకమని భారత్ స్పష్టం చేసింది.
దేశంలోని పశువుల కాపరులు, వన్యప్రాణులు, మరియు జీవవైవిధ్యం మనుగడ సాగించడానికి ఈ గడ్డి భూములు అత్యంత అవసరమని ఈ గైడ్‌లో పేర్కొన్నారు.

సదస్సులోని ఇతర ముఖ్యాంశాలు...
అంతర్జాతీయ సంవత్సరం (2026): ఐక్యరాజ్యసమితి 2026 సంవత్సరాన్ని 'ఇంటర్నేషనల్ ఇయర్ ఆఫ్ రేంజ్ లాండ్స్ అండ్ పాస్టోరలిస్ట్స్' గా ప్రకటించింది. దీనికి అనుగుణంగానే ఈ సదస్సులో గడ్డి భూములు, పశువుల పెంపకందారుల జీవనోపాధిపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించారు.
భూమిపై 50% గడ్డి భూములే: ప్రపంచంలోని మొత్తం భూభాగంలో సగానికి పైగా ఇవే ఉన్నాయి. ఆహార ఉత్పత్తి, కార్బన్ సీక్వెస్ట్రేషన్, నీటి నియంత్రణలో ఇవి ముఖ్య పాత్ర పోషిస్తాయి. అయితే, వాతావరణ మార్పుల వల్ల వీటిలో 50 శాతం ఇప్పటికే నాశనమయ్యాయని సదస్సులో ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.
కరువుపై పోరాటం: విపత్తు వచ్చిన తర్వాత స్పందించడం కంటే, ముందుగానే కరువును పసిగట్టే ఎర్లీ వార్నింగ్ సిస్టమ్స్, వినూత్న ఆర్థిక సహాయం, శాస్త్రీయ పర్యవేక్షణ వంటి ముందస్తు చర్యలపై ద్రుష్టి పెట్టాలని UNCCD సూచించింది.

కాంపిటీటివ్ ఎగ్జామ్స్ పాయింటర్: UNCCD అంటే ఏమిటి..?
ఎడారీకరణ, భూసార క్షీణత, కరువును నివారించే లక్ష్యంతో 1994లో ఏర్పాటైన న్యాయబద్ధమైన అంతర్జాతీయ ఒప్పందమే UNCCD. వాతావరణ మార్పుల ఫ్రేమ్‌వర్క్ (UNFCCC), జీవవైవిధ్య ఒప్పందం (CBD) తరహాలోనే ఇది కూడా ప్రతిష్టాత్మక 'రియో కన్వెన్షన్స్' లో ఒకటి.

హిమాచల్ ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి సుఖ్విందర్ సింగ్ సుఖు కాంగ్రా జిల్లాలోని డెహ్రాలో రాష్ట్రంలోనే మొట్టమొదటి 'ఓజోన్ ఆధారిత తాగునీటి ప్రాజెక్టు'ను ప్రారంభించారు. ప్రజలకు స్వచ్ఛమైన, రుచికరమైన తాగునీటిని అందించాలనే లక్ష్యంతో రూ. 46 కోట్ల వ్యయంతో ప్రభుత్వం ఈ ప్రాజెక్టును చేపట్టింది. డెహ్రా నియోజకవర్గ పరిధిలోని బద్దల్ థోర్ లో ఈ ప్రాజెక్టును ప్రారంభించిన సీఎం, భవిష్యత్తులో ఈ తరహా విధానాన్ని రాష్ట్రవ్యాప్తంగా అమలు చేస్తామని వెల్లడించారు.

ఓజోన్ వాటర్ ప్రాజెక్ట్ ఎలా పనిచేస్తుంది..?
నీటిని క్రిమిరహితం చేసి, అత్యంత శుభ్రంగా మార్చేందుకు ఈ ప్రాజెక్టులో 'ఓజోన్ వాయువు'ను ఉపయోగిస్తారు. సాధారణ విధానాలతో పోలిస్తే ఓజోన్ ట్రీట్‌మెంట్ ద్వారా నీటి నాణ్యత, రుచి గణనీయంగా మెరుగుపడతాయి. తాగునీటి మౌలిక సదుపాయాలను ఆధునికీకరించడంలో భాగంగా చేపట్టిన ఈ పైలట్ ప్రాజెక్ట్ డెహ్రాలో విజయవంతమైన తర్వాత, రాష్ట్రంలోని మిగతా ప్రాంతాలకు కూడా దీనిని విస్తరించనున్నారు.

ముఖ్యమంత్రి ప్రకటించిన ఇతర కీలక పథకాలు...
ముఖ్యమంత్రి కా అప్నా పరివార్ సుఖీ పరివార్ యోజన: అక్టోబర్ 2 నుంచి ఈ పథకాన్ని రాష్ట్రంలో అధికారికంగా ప్రారంభించనున్నారు. ఆర్థికంగా వెనుకబడిన కుటుంబాలకు చేయూతనివ్వడంతో పాటు 300 యూనిట్ల ఉచిత విద్యుత్‌ను అందించడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశం. ఇందుకు సంబంధించి ఇప్పటికే గ్రామ పంచాయతీల్లో సర్వేలు జరుగుతున్నాయి.
రాజీవ్ గాంధీ వన సంవర్ధన్ యోజన: పర్యావరణ పరిరక్షణ, అడవుల పెంపకంలో యువత, మహిళలను భాగస్వాములను చేసేందుకు ఈ పథకాన్ని తీసుకొచ్చారు. మొక్కలు నాటి సంరక్షించే స్వయం సహాయక సంఘాలకు ప్రోత్సాహకాలతో కలిపి రూ. 1.20 లక్షల ఆర్థిక సాయం అందుతుంది.

డెహ్రా అభివృద్ధికి ప్రత్యేక చర్యలు...
స్థానిక అభివృద్ధి, విద్య, మౌలిక సదుపాయాలపై ప్రభుత్వం ప్రత్యేక దృష్టి సారించినట్లు సీఎం సుఖు స్పష్టం చేశారు. మెరుగైన విద్యను అందించేందుకు రాష్ట్రంలో సీబీఎస్ఈ స్కూళ్లను ప్రవేశపెట్టామని, మున్ముందు మరిన్ని పాఠశాలలు ఏర్పాటు చేస్తామని తెలిపారు. పశువుల సంరక్షణ కోసం బద్దల్ థోర్‌లో కొత్తగా ఒక పశువైద్యశాలను ఏర్పాటు చేశారు. డెహ్రా నియోజకవర్గ సమగ్ర అభివృద్ధికి నిధుల కొరత రానివ్వబోమని ఆయన స్థానికులకు భరోసా ఇచ్చారు.

For TGPSC,APPSC ONLINE CLASSES :sakshi education app(click here)

☛Follow our YouTube Channel (Click Here)

☛ Follow our Facebook Page (Click Here)

☛ Follow our Instagram Page (Click Here)