ఈ నేపథ్యంలో వెలిగొండ ప్రాజెక్టు ప్రయాణం, ప్రభుత్వం చెబుతున్న వివరాలు ఇప్పుడు ఆసక్తికరంగా మారాయి.

ప్రభుత్వం తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, వెలిగొండ ప్రాజెక్టుకు 1996 మార్చి 5న అప్పటి ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు మార్కాపురం సమీపంలోని గొట్టిపడియ వద్ద శంకుస్థాపన చేశారు. అనంతరం ప్రాజెక్టు పురోగతి మందగించినప్పటికీ, 2014లో టీడీపీ ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత పనులు వేగం పుంజుకున్నాయని పేర్కొంటోంది. టన్నెల్ల నిర్మాణానికి అమెరికా, జర్మనీ నుంచి టన్నెల్ బోరింగ్ మెషీన్లను తీసుకువచ్చి పనులు చేపట్టినట్లు అధికారులు గుర్తు చేస్తున్నారు.

2019లో ప్రభుత్వం మారే సమయానికి మొదటి టన్నెల్‌లో 18.8 కిలోమీటర్లలో 16.16 కిలోమీటర్లు, రెండో టన్నెల్‌లో 18.8 కిలోమీటర్లలో 10.70 కిలోమీటర్ల పనులు పూర్తయ్యాయని ప్రభుత్వం చెబుతోంది. అయితే 2019 తర్వాత ప్రాజెక్టు పనుల వేగం గణనీయంగా తగ్గిందని కూటమి ప్రభుత్వం ఆరోపిస్తోంది. ఆ కాలంలో మొత్తం ప్రాజెక్టులో కేవలం 5 శాతం పనులు మాత్రమే పూర్తయ్యాయని, దాదాపు రూ.700 కోట్ల మేర మాత్రమే ఖర్చు చేసినట్లు పేర్కొంటోంది.

వైసీపీ ప్రభుత్వ హయాంలో వెలిగొండ ప్రాజెక్టు పూర్తి చేసే గడువులను పలుమార్లు ప్రకటించినప్పటికీ అవి అమలు కాలేదని ప్రభుత్వం విమర్శిస్తోంది. 2020, 2022, 2023 సంవత్సరాల్లో పలుమార్లు పూర్తి తేదీలు ప్రకటించి, చివరకు 2024 ఎన్నికలకు ముందు "జాతికి అంకితం" పేరుతో ప్రారంభోత్సవం నిర్వహించినా, పూర్తిస్థాయిలో నీటి సరఫరా ప్రారంభించలేదని ఆరోపిస్తోంది.

ప్రాజెక్టులో పలు కీలక పనులు పెండింగ్‌లోనే ఉన్నాయని ప్రభుత్వం చెబుతోంది. టన్నెల్ హెడ్ రెగ్యులేటర్ నిర్మాణం, రెండో టన్నెల్‌లో లైనింగ్ పనులు, టన్నెల్‌లో చిక్కుకున్న టన్నెల్ బోరింగ్ మెషీన్ తొలగింపు, ఫీడర్ కాల్వల లైనింగ్, రిటైనింగ్ వాల్స్, వంతెనల నిర్మాణం వంటి పనులు పూర్తికాలేదని పేర్కొంటోంది. నిర్వాసితుల పునరావాసం, పరిహారం చెల్లింపులు కూడా ఆశించిన స్థాయిలో జరగలేదని ఆరోపిస్తోంది.

టన్నెల్ నిర్మాణంలో ఆధునిక యంత్రాల వినియోగాన్ని పక్కనబెట్టి కొంత మేర మాన్యువల్ పద్ధతిలో పనులు చేపట్టడం వల్ల భవిష్యత్తులో భద్రతాపరమైన సమస్యలు తలెత్తే అవకాశముందని ప్రభుత్వం పేర్కొంటోంది. టన్నెల్ లైనింగ్, సెగ్మెంట్ నిర్మాణంలో సాంకేతిక ప్రమాణాలు పూర్తిగా పాటించలేదని కూడా విమర్శిస్తోంది.

2024లో కూటమి ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత పెండింగ్ బిల్లులు విడుదల చేసి, టన్నెల్లు, హెడ్ రెగ్యులేటర్లు, ఫీడర్ కాల్వలు, లైనింగ్, పునరావాసం, భూసేకరణ తదితర పనులను లక్ష్యంగా పెట్టుకుని వేగవంతం చేసినట్లు ప్రభుత్వం వెల్లడించింది. ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు తొలి అసెంబ్లీ సమావేశంలో ఇచ్చిన హామీ మేరకు 2026 ఖరీఫ్ నాటికి తొలి దశ పూర్తి చేసే లక్ష్యాన్ని సాధించామని పేర్కొంది.

ప్రభుత్వం ప్రకారం, వెలిగొండ ప్రాజెక్టు ద్వారా మొత్తం 4.47 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు, సుమారు 23 లక్షల మందికి తాగునీటి సౌకర్యం కల్పించనున్నారు. ప్రకాశం, మార్కాపురం, నెల్లూరు, కడప జిల్లాల్లోని 30 మండలాలకు ఈ ప్రాజెక్టు ప్రయోజనం చేకూరనుంది. సాగునీటితో పాటు భూగర్భ జలాల పునరుద్ధరణ, వలసల తగ్గుదల, వ్యవసాయ ఆధారిత పరిశ్రమల అభివృద్ధికి కూడా ఇది దోహదపడుతుందని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది.

దాదాపు మూడు దశాబ్దాల క్రితం శంకుస్థాపన చేసిన వెలిగొండ ప్రాజెక్టు తొలి దశను అదే నాయకత్వంలో ప్రారంభించడం విశేషంగా మారింది. ఆగస్టు 31న ప్రారంభం కానున్న తొలి దశతో మార్కాపురం ప్రాంతం సహా కరవు ప్రభావిత ప్రాంతాలకు కొత్త ఆశలు మొదలవుతాయని ప్రభుత్వం చెబుతోంది.