కరోనా మహమ్మారి ముగిసిందనే ఊరటలో ప్రపంచ దేశాలు ఉన్నప్పటికీ, భవిష్యత్తులో మరింత ప్రమాదకరమైన ఆరోగ్య సంక్షోభాలు ఎదురయ్యే అవకాశాలపై అంతర్జాతీయ సంస్థలు తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి.
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO), వరల్డ్ బ్యాంక్ మద్దతుతో పనిచేస్తున్న గ్లోబల్ ప్రిపేర్డ్నెస్ మానిటరింగ్ బోర్డ్ విడుదల చేసిన తాజా నివేదిక ప్రపంచ దేశాలకు హెచ్చరికల గంటలు మోగిస్తోంది.
'ఎ వరల్డ్ ఆన్ ది ఎడ్జ్' పేరుతో విడుదలైన ఈ నివేదికలో కరోనా తర్వాత ప్రపంచ ఆరోగ్య వ్యవస్థలు మరింత బలపడాల్సిన చోట, అనేక దేశాల్లో పరిస్థితులు బలహీనంగా మారాయని పేర్కొన్నారు. ముఖ్యంగా అంతర్జాతీయ సహకారం తగ్గిపోవడం, వ్యాక్సిన్ పంపిణీలో అసమానతలు పెరగడం, పేద దేశాల్లో వైద్య సదుపాయాలు ఇంకా బలహీనంగా ఉండటం ఆందోళనకర అంశాలుగా గుర్తించారు.
ఇప్పటికే కొన్ని వైరస్లు మళ్లీ ప్రపంచాన్ని కలవరపెడుతున్నాయి. మధ్య ఆఫ్రికా దేశాల్లో ఎబోలా వైరస్ కొత్త రూపంలో వ్యాపిస్తుండగా, ఎంపాక్స్ కేసులు కూడా పలు ప్రాంతాల్లో నమోదవుతున్నాయి. అదేవిధంగా బర్డ్ ఫ్లూ, హంటావైరస్ వంటి వైరస్లు జంతువుల నుంచి మనుషులకు వ్యాపించే అవకాశాలు పెరుగుతున్నాయని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
వాతావరణ మార్పులు, అడవుల నరికివేత, వేగంగా పెరుగుతున్న పట్టణీకరణ కూడా కొత్త వైరస్ల వ్యాప్తికి కారణమవుతున్నాయని నివేదిక పేర్కొంది. అడవుల్లో ఉండే వన్యప్రాణులు మానవ నివాస ప్రాంతాలకు చేరువ కావడంతో వైరస్లు జంతువుల నుంచి మనుషుల్లోకి సోకే ప్రమాదం అధికమవుతోందని తెలిపారు. అంతేకాకుండా అంతర్జాతీయ విమాన ప్రయాణాలు పెరగడంతో ఒక ప్రాంతంలో ప్రారంభమైన వైరస్ కొద్ది గంటల్లోనే ప్రపంచవ్యాప్తంగా వ్యాపించే పరిస్థితి ఏర్పడిందని వివరించారు.
కరోనా సమయంలో వ్యాక్సిన్ల విషయంలో కనిపించిన అసమానతలు ఇప్పటికీ కొనసాగుతున్నాయని నివేదిక స్పష్టం చేసింది. ధనిక దేశాలు ముందుగానే భారీగా వ్యాక్సిన్లు నిల్వ చేసుకోగా, పేద దేశాలు నెలల తరబడి వేచి చూడాల్సి వచ్చిందని పేర్కొంది. ఇదే పరిస్థితి ఎంపాక్స్ వ్యాక్సిన్ పంపిణీలో కూడా కనిపించిందని తెలిపింది.
భవిష్యత్తులో వచ్చే మహమ్మారులు కేవలం ఆరోగ్య రంగానికే పరిమితం కావని, ఆర్థిక వ్యవస్థలు, రాజకీయ పరిస్థితులు, సామాజిక స్థిరత్వంపై కూడా తీవ్ర ప్రభావం చూపవచ్చని నిపుణులు చెబుతున్నారు. కరోనా సమయంలో సోషల్ మీడియాలో తప్పుడు ప్రచారాలు ఎలా గందరగోళం సృష్టించాయో ప్రపంచం ఇప్పటికే చూసిందని గుర్తు చేశారు.
భారత్ వంటి అధిక జనాభా కలిగిన దేశాలకు ఈ హెచ్చరికలు మరింత కీలకమని ఆరోగ్య నిపుణులు భావిస్తున్నారు. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వైద్య సిబ్బంది కొరత, అత్యవసర వైద్య వసతుల లోపం, వ్యాధుల పర్యవేక్షణ వ్యవస్థల్లో బలహీనతలు ఇంకా సవాళ్లుగానే ఉన్నాయని అంటున్నారు.
ఇక ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ కూడా భవిష్యత్ మహమ్మారుల నియంత్రణలో కీలక పాత్ర పోషించే అవకాశం ఉందని నివేదిక తెలిపింది. ఆస్పత్రుల డేటా, సోషల్ మీడియా సమాచారం, ప్రయాణాల వివరాలను విశ్లేషించి వైరస్ వ్యాప్తిని ముందుగానే గుర్తించే సామర్థ్యం AIకు ఉందని పేర్కొన్నారు. అయితే ఇదే టెక్నాలజీ ద్వారా తప్పుడు సమాచారం కూడా వేగంగా వ్యాపించే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరించారు.
ప్రపంచ దేశాలు ఇప్పటికైనా అప్రమత్తమై ఆరోగ్య రంగంలో పెట్టుబడులు పెంచాలని, అంతర్జాతీయ సహకారాన్ని బలోపేతం చేయాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. లేకపోతే భవిష్యత్తులో కరోనా కంటే తీవ్ర ప్రభావం చూపే మహమ్మారులను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుందని ఈ నివేదిక స్పష్టం చేస్తోంది.

