దేశంలో అత్యున్నత న్యాయస్థానమైన సుప్రీంకోర్టు రిజర్వేషన్ల వ్యవస్థపై అత్యంత కీలకమైన, సంచలన వ్యాఖ్యలు చేసింది. ఒక నిర్దిష్టమైన కేసు విచారణ సందర్భంగా దేశంలో అమలవుతున్న కోటా విధానం, దాని ప్రయోజనాల లబ్ధిదారుల తీరుపై సుప్రీంకోర్టు తీవ్రమైన ప్రశ్నలు లేవనెత్తింది.

ముఖ్యంగా వెనుకబడిన తరగతుల్లో సామాజికంగా, ఆర్థికంగా, మరియు విద్యాపరంగా ఇప్పటికే ఉన్నత స్థాయికి చేరుకున్న కుటుంబాలకు ఇంకా రిజర్వేషన్లు ఎందుకు కొనసాగించాలనే కోణంలో ధర్మాసనం ఘాటుగా స్పందించింది. ఈ విచారణ సందర్భంగా సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం ప్రధానంగా ఒక ఉదాహరణను ప్రస్తావించింది. తల్లిదండ్రులిద్దరూ ఐఏఎస్ (IAS) అధికారులుగా ఉన్న కుటుంబాల పిల్లలకు కూడా ఇంకా రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాలు కల్పించాల్సిన అవసరం ఏముందని సర్వోన్నత న్యాయస్థానం నేరుగా ప్రశ్నించింది. సామాజికంగా, ఆర్థికంగా పూర్తి స్థాయిలో అభివృద్ధి చెంది, సమాజంలో అత్యున్నత హోదాల్లో ఉన్న కుటుంబాలు పదే పదే కోటా ప్రయోజనాలను పొందడం ఎంతవరకు సమంజసమని న్యాయమూర్తులు జస్టిస్ బీవీ నాగరత్న, జస్టిస్ ఉజ్జల్ భుయాన్లతో కూడిన ధర్మాసనం ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది.

రిజర్వేషన్ల ప్రధాన ఉద్దేశం వెనుకబడిన వర్గాలకు సామాజిక స్థితిలో మార్పు తీసుకురావడం, వారిని ఆర్థికంగా, విద్యాపరంగా బలోపేతం చేయడమేనని న్యాయస్థానం గుర్తు చేసింది. విద్యా, ఆర్థిక సాధికారతతో ఒక స్థాయికి చేరుకున్న తర్వాత కూడా, మళ్లీ తమ పిల్లల కోసం రిజర్వేషన్లు కోరుకుంటూనే ఉంటే ఈ వ్యవస్థ నుండి మనం ఎప్పటికీ బయటపడలేమని కోర్టు అభిప్రాయపడింది. సామాజికంగా, ఆర్థికంగా ముందంజ వేసిన కుటుంబాలు స్వచ్ఛందంగా లేదా చట్టబద్ధంగా రిజర్వేషన్ల వ్యవస్థ నుండి బయటకు రావాల్సిన సమయం ఆసన్నమైందని స్పష్టం చేసింది. ఒకసారి రిజర్వేషన్ ద్వారా ఉన్నత సామాజిక స్థితిని సాధించిన తర్వాత, ఆ కుటుంబాలు కోటా పరిధి నుండి తప్పుకుంటేనే నిజమైన వెనుకబడిన వారికి న్యాయం జరుగుతుందని పేర్కొంది.

ఈ విచారణ సందర్భంగా కోర్టు మరో కీలకమైన చట్టపరమైన తేడాను కూడా ప్రస్తావించింది. ఆర్థికంగా వెనుకబడిన వర్గాల (EWS) కోటాకు, అలాగే ఓబీసీ (OBC) క్రిమిలేయర్ వ్యవస్థకు మధ్య స్పష్టమైన తేడా ఉండాలని ధర్మాసనం అభిప్రాయపడింది. అందరూ ఒకే తరహాలో రిజర్వేషన్లలో కొనసాగితే ఈ రెండింటి మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసానికి అర్థమే ఉండదని వ్యాఖ్యానించింది. గతంలో 1992 నాటి చారిత్రాత్మక ఇంద్రా సాహ్నీ కేసులో సుప్రీంకోర్టు రిజర్వేషన్లకు సంబంధించి గరిష్టంగా 50 శాతం పరిమితిని విధించిన సంగతి తెలిసిందే. ఆ పరిమితులకు లోబడి, ఎంపిరికల్ డేటా ఆధారంగా రిజర్వేషన్లు కల్పించాలని కోర్టు ఎప్పటికప్పుడు స్పష్టం చేస్తూనే ఉంది. తాజాగా ఓబీసీ క్రిమిలేయర్, రిజర్వేషన్ల వర్తింపుపై దాఖలైన పిటిషన్లపై విచారణ జరుపుతూ సుప్రీంకోర్టు చేసిన ఈ వ్యాఖ్యలు దేశవ్యాప్తంగా సరికొత్త సామాజిక, రాజకీయ చర్చకు తెరలేపాయి.