కాంగో తూర్పు ప్రాంతం ఇటూరి ప్రావిన్స్‌లో ఎబోలా వ్యాప్తి నేపథ్యంలో అక్కడ మూడు చికిత్స కేంద్రాలు ఏర్పాటు చేయనున్నట్లు అధికారులు తెలిపారు. అరుదైన రకం వైరస్ కారణంగా ఇప్పటికే దాదాపు 120 మంది మృతి చెందడంతో ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ నిపుణుల బృందాన్ని అక్కడికి పంపుతోంది.

అంగీకరించిన టీకాలు, మందులు లేని ఈ వైరస్ బారిన పడిన వారిలో ఒకరు అమెరికన్ వైద్యుడని కాంగో అధికారులు సోమవారం వెల్లడించారు. వ్యాధి వ్యాప్తిపై ప్రభుత్వ స్పందన ఆలస్యమైందన్న వివరాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి.

అత్యవసర పరిస్థితిగా...ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ ఆదివారం ఈ ఎబోలా వ్యాప్తిని అంతర్జాతీయ ప్రజారోగ్య అత్యవసర పరిస్థితిగా ప్రకటించింది. సోమవారం నాటికి ఇటూరి, ఉత్తర కివు ప్రావిన్స్‌లలో 118కు పైగా మరణాలు, 300 అనుమానిత కేసులు నమోదయ్యాయి. పొరుగు ఉగాండాలో ఒక మరణం, ఒక అనుమానిత కేసు ఉంది. మరింత పర్యవేక్షణతో కేసులు పెరిగే అవకాశం ఉందని నిపుణులు చెప్పారు. బుండిబుగ్యో వైరస్ కొన్ని వారాల పాటు గుర్తించకుండా వ్యాపించిందని ఆరోగ్య నిపుణులు, సహాయక సంస్థల ప్రతినిధులు తెలిపారు. బునియా, గోమా, మోంగ్‌బ్వాలు, బుటెంబో, న్యాకుండే ప్రాంతాల్లో కేసులు నిర్ధారణ అయ్యాయి.అత్యంత ప్రమాదకర వైరస్‌..."ప్రారంభ పరీక్షల్లో ఎబోలా తప్పు రకాన్ని పరిశీలించడంతో తప్పుడు ఫలితాలు వచ్చాయి. స్పందనలో వారాల ఆలస్యం జరిగింది," అని జార్జ్‌టౌన్ యూనివర్సిటీ గ్లోబల్ హెల్త్ పాలసీ అండ్ పాలిటిక్స్ కేంద్ర డైరెక్టర్ మాథ్యూ ఎం. కావనాఘ్ చెప్పారు. "అత్యంత ప్రమాదకర వైరస్‌ను ఎదుర్కొంటూ ఇప్పుడు వెనుకబడిన స్థితిలో ఉన్నాం" అన్నారు.ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ నుంచి తప్పుకోవడం, విదేశీ సాయంలో భారీ కోతలు పెట్టిన ట్రంప్ ప్రభుత్వ నిర్ణయాలను ఆయన విమర్శించారు.ఆలస్యానికి తర్వాత...బునియా ప్రాంతాల్లో కేసులు పెరుగుతుండటంతో ప్రజల్లో ఆందోళన పెరిగింది."ఎబోలా పరిణామాలు నాకు తెలుసు," అని బునియా నివాసి నోయెలా లుమో చెప్పారు. గతంలో ఎబోలా బారిన పడిన బేని ప్రాంతంలో నివసించిన ఆమె, తాజా సమాచారం తెలిసిన వెంటనే చేతితో రక్షణ మాస్కులు తయారు చేయడం ప్రారంభించారు.ఏప్రిల్ 24న బునియాలో తొలి వ్యక్తి మరణించాడని, ఆ మృతదేహాన్ని మోంగ్‌బ్వాలు ఆరోగ్య ప్రాంతానికి తరలించారని కాంగో తెలిపింది. అదే వ్యాప్తిని పెంచిందని ఆరోగ్య మంత్రి శామ్యూల్ రోజర్ కాంబా చెప్పారు. ఏప్రిల్ 26న మరో వ్యక్తి అనారోగ్యానికి గురికావడంతో నమూనాలను కిన్షాసాకు పంపారు. మే 5న మోంగ్‌బ్వాలలో సుమారు 50 మరణాలపై ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థకు సమాచారం అందింది. తొలి కేసు మే 14న నిర్ధారణ అయ్యింది. మొదట బునియా నుంచి పంపిన నమూనాలను సాధారణంగా కనిపించే జైర్ రకం ఎబోలాకు పరీక్షించారు. ఫలితాలు నెగటివ్‌గా వచ్చాయని ఆరోగ్య శాఖ సంఘటనల మేనేజర్ డాక్టర్ రిచర్డ్ కిటెంగే తెలిపారు. మే 14న ఎబోలా నిర్ధారణ కాగా, మరుసటి రోజు బుండిబుగ్యో రకంగా తేలింది. "పరిస్థితి ఆందోళనకరంగా వేగంగా మారుతోంది. చాలా ఆలస్యంగా గుర్తించాం," అని మెడెసిన్ సాన్స్ ఫ్రంటియర్స్ సంస్థ ప్రతినిధి ఎస్టర్ స్టెర్క్ చెప్పారు.అమెరికన్ వైద్యుడికి పాజిటివ్...ఇటూరి రాజధాని బునియాలో పనిచేస్తున్న అమెరికన్ వైద్యుడికి వైరస్ నిర్ధారణ అయ్యిందని బయోమెడికల్ పరిశోధన జాతీయ సంస్థ వైద్య సంచాలకుడు జీన్ జాక్ ముయెంబే తెలిపారు. డాక్టర్ పీటర్ స్టాఫర్డ్ అక్కడి ఆసుపత్రిలో రోగులను చికిత్స చేస్తూ లక్షణాలు కనిపించాయని ఆయన పనిచేస్తున్న 'సెర్జ్' సంస్థ తెలిపింది. అతని భార్య సహా మరికొందరు అదే ఆసుపత్రిలో ఉన్నప్పటికీ వారికి లక్షణాలు లేవని పేర్కొన్నారు. పాజిటివ్ వచ్చిన వ్యక్తితో పాటు ఏడుగురు అమెరికన్లను జర్మనీకి తరలించి పర్యవేక్షణలో ఉంచుతున్నట్లు అమెరికా సీడీసీ వైద్యుడు సతీష్ పిళ్ళై తెలిపారు. అమెరికన్లకు ప్రమాదం తక్కువేనని తెలిపిన సీడీసీ, కాంగో, ఉగాండాకు వెళ్లే వారు జ్వరం, కండరాల నొప్పి, చర్మంపై మచ్చలు ఉన్నవారిని దూరంగా ఉండాలని సూచించింది. గత మూడు వారాల్లో కాంగో, ఉగాండా, దక్షిణ సూడాన్ సందర్శించిన విదేశీయుల ప్రవేశంపై అమెరికా 30 రోజుల నిషేధం విధించనున్నట్లు తెలిపింది.అరుదైన ఎబోలా రకం...ఎబోలా రక్తం, వాంతులు, శరీర ద్రవాల ద్వారా వేగంగా వ్యాపిస్తుంది. వ్యాధి తీవ్రమై ప్రాణాపాయం కలిగిస్తుంది. "రోగులను చూసుకునే వారికి ఈ వ్యాధి ఎక్కువగా సోకుతుంది," అని బ్రౌన్ యూనివర్సిటీ ప్రజారోగ్య పాఠశాల అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్ క్రెగ్ స్పెన్సర్ చెప్పారు. "పర్యవేక్షణ పెరిగేకొద్దీ కేసులు మరింతగా బయటపడతాయి" అన్నారు. 1976 నుంచి కాంగో, ఉగాండాలో 20కి పైగా ఎబోలా వ్యాప్తులు నమోదయ్యాయి. బుండిబుగ్యో రకం మాత్రం ఇది మూడోసారి మాత్రమే.ఈ వైరస్ జ్వరం, తలనొప్పి, కండరాల నొప్పి, బలహీనత, విరేచనాలు, వాంతులు, కడుపునొప్పి, రక్తస్రావం వంటి లక్షణాలు కలిగిస్తుందని సీడీసీ తెలిపింది.2007-08లో ఉగాండాలోని బుండిబుగ్యో జిల్లాలో ఈ వైరస్ మొదట గుర్తించారు. అప్పుడు 149 మంది బాధితులు, 37 మరణాలు నమోదయ్యాయి. 2012లో కాంగోలోని ఇసిరోలో 57 కేసులు, 29 మరణాలు చోటుచేసుకున్నాయి. ఆఫ్రికా సీడీసీ అధిపతి జీన్ కసేయా మందులు, టీకాల లేమితో ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. కొన్ని చికిత్స పద్ధతులు త్వరలో అందుబాటులోకి వచ్చే అవకాశం ఉందని తెలిపారు.మానవతా సంక్షోభం మధ్య వ్యాప్తి...ఇటూరిలోని మోంగ్‌బ్వాలు దూర ప్రాంతం. రాజధాని కిన్షాసా నుంచి వెయ్యి కిలోమీటర్లకు పైగా దూరం. రహదారులు దయనీయంగా ఉన్నాయి. తూర్పు కాంగోలో గత ఏడాది సాయుధ గుంపుల హింసతో వేలాది మంది నిరాశ్రయులయ్యారు. ఐక్యరాజ్యసమితి సిబ్బంది ఇంటి నుంచి పనిచేయాలని, జనసమ్మర్థ ప్రాంతాలకు వెళ్లొద్దని సూచించారు. ఇటూరిలో 2.73 లక్షలకుపైగా నిరాశ్రయులు ఉన్నారని ఐక్యరాజ్యసమితి తెలిపింది.రువాండా భూసరిహద్దును మూసివేసింది. ఉగాండా తన సరిహద్దు వద్ద పర్యవేక్షణ పెంచింది.