ఫ్యాటీ లివర్ రెండు రకాలు. ఒకప్పుడు మద్యం తాగేవారిలో ఇది ఎక్కువగా కనిపించేది. దీనిని ఆల్కహాలిక్ ఫ్యాటీ లివర్ డిసీజ్ అంటారు. అయితే, ఇప్పుడు మద్యం తాగనివారిలో కూడా ఈ సమస్య ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది.
ఈ పరిస్థితిని నాన్-ఆల్కహాలిక్ ఫ్యాటీ లివర్ డిసీజ్ అంటారు. ఫ్యాటీ లివర్ అంటే కాలేయంలో కొవ్వు పేరుకుపోవడం. ఈ పరిస్థితిని నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. ప్రతి నలుగురిలో ఒకరు ఈ వ్యాధితో బాధపడుతున్నారు.
ఈ రోజుల్లో ఫ్యాటీ లివర్ సమస్య వేగంగా పెరుగుతోంది. మారుతున్న లైఫ్స్టైల్, సరైన ఆహారం తీసుకోకపోవడం వల్ల ఈ సమస్య బారిన పడుతున్నారు. మనకు ఏదైనా వ్యాధి లేదా సమస్య వచ్చినప్పుడు, మన శరీరం దాని లక్షణాల్ని చూపించడం ప్రారంభిస్తుంది. అయితే, ఫ్యాటీ లివర్ (కాలేయంలో కొవ్వు చేరడం) అనే సమస్యను తరచుగా "సైలెంట్ డిసీజ్" (లక్షణాలు బయటకు కనిపించని వ్యాధి) అని పిలుస్తారు. ఎందుకంటే ప్రారంభ దశల్లో చాలామందిలో ఎలాంటి స్పష్టమైన లక్షణాలు కనిపించవు.
అయితే, కాలేయ పనితీరు క్షీణించినా లేదా ఫ్యాటీ లివర్ వాపు, తీవ్రమైన కాలేయ దెబ్బతినడానికి దారితీసినా కొన్ని మార్పులు ముఖం, చర్మంపై స్పష్టంగా కనిపించడం ప్రారంభిస్తాయి. ఫ్యాటీ లివర్ ఉన్నప్పుడు ముఖం, చర్మంపై ఎలాంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయో డాక్టర్ వినయ్ కుమార్ బి.ఆర్. (కన్సల్టెంట్ - హెపటాలజీ, ఫోర్టిస్ హాస్పిటల్, బన్నర్ఘట్ట రోడ్, బెంగళూరు)వివరించారు. ఆ పూర్తి వివరాలు ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.ముఖంపై కనిపించే లక్షణాలు
- ముఖంలో మార్పులు, వాపు: ముఖం బాగా అలసిపోయినట్లుగా లేదా ఉబ్బినట్లుగా కనిపించడం ఇందులో ఒక సాధారణ మార్పు. ముఖ్యంగా కళ్ల చుట్టూ వాపు రావచ్చు. శరీరంలో ద్రవాల అసమతుల్యత, నిద్రలేమి, శరీరంలో వాపు లేదా ఇతర మెటబాలిక్ సమస్యల వల్ల ఇది జరుగుతుంది.
- చర్మం కాంతిహీనంగా మారడం: కొంతమందిలో చర్మం జీవం లేకుండా, గ్లో కోల్పోయినట్లు మారుతుంది. కాలేయ వ్యాధి వల్ల జీవక్రియల్లో లోపాలు, పోషకాహార లోపాలు ఏర్పడటమే దీనికి కారణం.
- ముదిరిన కాలేయ సమస్యల్లో లక్షణాలు: వ్యాధి తీవ్రమైనప్పుడు చర్మం, కళ్ళు పసుపు రంగులోకి మారతాయి. దీనినే కామెర్లు (Jaundice) అంటారు. శరీరంలో 'బిలిరుబిన్' అనే పదార్థం ఎక్కువగా చేరిపోవడం వల్ల ఇది జరుగుతుంది.
ఇతర చర్మ లక్షణాలు
- కళ్ల కింద నల్లటి వలయాలు, ముఖంపై నల్లటి మచ్చలు
- చర్మం పొడిబారడం, దురద
- ముఖంపై సన్నటి రక్తనాళాలు పైకి కనిపించడం వంటివి కూడా కొందరిలో చూడవచ్చు.
- ఇన్సులిన్ నిరోధకత (Insulin Resistance): ఫ్యాటీ లివర్ ఉన్నవారిలో ఊబకాయం, ఇన్సులిన్ రెసిస్టెన్స్ సాధారణంగా కనిపిస్తాయి. దీనివల్ల మెడ, ముఖం చుట్టూ చర్మం నల్లగా మారే అవకాశం ఉంది.
ముఖ్యమైన గమనిక
కేవలం ముఖంలో వచ్చే మార్పుల ఆధారంగానే ఫ్యాటీ లివర్ ఉందో లేదో నిర్ధారించలేం. ఎందుకంటే ఈ లక్షణాలు ఇతర ఆరోగ్య సమస్యల వల్ల కూడా రావచ్చు. తీవ్రమైన అలసట, కడుపులో అసౌకర్యం, బరువు పెరగడం లేదా 'లివర్ ఫంక్షన్ టెస్ట్' (LFT) రిపోర్టుల్లో తేడాలు వచ్చినప్పుడు మాత్రమే ఫ్యాటీ లివర్ ఉందేమోనని అనుమానించాలి. ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం, క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం, బరువు నియంత్రణ, ఎప్పటికప్పుడు హెల్త్ చెకప్లు చేయించుకోవడం ద్వారా ఈ సమస్య తీవ్రం కాకుండా అడ్డుకోవచ్చు.
నిర్లక్ష్యం చేయకూడని ఇతర లక్షణాలు
- పొత్తికడుపు కుడి వైపు ఎగువ భాగంలో తేలికపాటి నొప్పి లేదా బరువుగా ఉన్నట్లు అనిపించడం.
- రోజంతా విపరీతమైన నీరసం, శక్తి లేకపోవడం.
- ఆకలి మందగించడం, వికారం.
- మానసిక గందరగోళం
- సులభంగా గాయాలు కావడం
- ముదురు రంగు మూత్రం, పాలిపోయిన మలం
ఫ్యాటీ లివర్ నివారణకు పాటించాల్సిన చిట్కాలు
- ఆహారం: మైదా, చక్కెర, జంక్ ఫుడ్, వేయించిన ఆహారాల్ని పూర్తిగా తగ్గించాలి. పీచు పదార్థాలు (ఫైబర్), పచ్చని ఆకుకూరలు, గింజలు ఎక్కువగా తీసుకోవాలి.
- వ్యాయామం: వారానికి కనీసం 150 నిమిషాల పాటు నడక, యోగా లేదా ఇతర వ్యాయామాలు చేయడం వల్ల కాలేయంలోని కొవ్వు త్వరగా కరుగుతుంది.
- సమయానుకూల పరీక్షలు: డయాబెటిస్ లేదా అధిక బరువు ఉన్నవారు ఏడాదికి ఒకసారైనా 'లివర్ స్కాన్' లేదా 'LFT' బ్లడ్ టెస్ట్ చేయించుకోవడం మంచిది.
సమయం తెలుగు సంప్రదించిన వైద్య నిపుణులు
డాక్టర్ వినయ్ కుమార్ బి.ఆర్.
కన్సల్టెంట్ - హెపటాలజీ,
ఫోర్టిస్ హాస్పిటల్, బన్నర్ఘట్ట రోడ్, బెంగళూరు.