ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా పలు ప్రాంతాల్లో కోవిడ్, స్వైన్ ఫ్లూ కేసులు ఎక్కువగా నమోదవుతున్నాయి. దీంతో, అప్రమత్తంగా ఉండటం చాలా మంచిది. ఇంట్లో వృద్ధులు లేదా దీర్ఘకాలిక రోగులు ఉంటే పల్స్ ఆక్సిమీటర్ ద్వారా ఆక్సిజన్ శాతాన్ని (SpO2) గమనిస్తూ ఉండండి.
ఆక్సిజన్ 94% కంటే తగ్గితే వెంటనే వైద్యుడిని సంప్రదించాలి. జలుబు, జ్వరం అని సొంతంగా స్టెరాయిడ్స్ లేదా యాంటీబయాటిక్స్ మెడికల్ షాపుల్లో కొని వాడటం అత్యంత ప్రమాదకరం.
ప్రస్తుతం స్వైన్ ఫ్లూ కేసులు వేగంగా పెరుగుతున్నాయి. మరోవైపు కోవిడ్ ఆందోళన ఉంది. దీంతో, ఒకేసారి కోవిడ్ -19, H1N1 (స్వైన్ ఫ్లూ) రెండూ సోకే అవకాశం ఉందా? అన్న సందేహం చాలా మందిలో ఉంటుంది. దీనిపై డాక్టర్ సుచిస్మిత రాజమాన్య (లీడ్ కన్సల్టెంట్ & హెచ్ఓడీ - ఇంటర్నల్ మెడిసిన్, ఆస్టర్ వైట్ఫీల్డ్ హాస్పిటల్) అవును అని సమాధానం ఇచ్చారు. ఖచ్చితంగా రెండూ ఓకేసారి సోకే అవకాశం ఉందని డాక్టర్ చెప్పారు. వైద్యపరంగా ఒకే సమయంలో ఒక వ్యక్తికి కోవిడ్-19 (SARS-CoV-2), ఇన్ఫ్లుయెంజా A(H1N1) వైరస్ రెండూ సోకవచ్చు (దీనిని వైద్య పరిభాషలో కో-ఇన్ఫెక్షన్ లేదా ఫ్లూరోనా అంటారు).
ఈ రెండు వైరస్లు వేర్వేరు. ఒక వైరస్ సోకడం వల్ల మరొక వైరస్కు రోగనిరోధక శక్తి రాదు. రెండూ శ్వాసకోశ వ్యవస్థపైనే ప్రభావం చూపుతాయి కాబట్టి, ఒకే సమయంలో రెండూ సోకినప్పుడు ఊపిరితిత్తులపై భారం పెరిగి, ముఖ్యంగా రోగనిరోధక శక్తి తక్కువగా ఉన్నవారిలో సమస్య తీవ్రమయ్యే ప్రమాదం ఉంటుంది. కాబట్టి తీవ్రమైన శ్వాసకోశ లక్షణాలు ఉన్నప్పుడు, ఒక పరీక్ష పాజిటివ్ వచ్చినంత మాత్రాన రెండోది నెగెటివ్ అని భావించకూడదు. రెండింటికీ పరీక్ష చేయడం అవసరం. ఈ పరిస్థితి ఎంత వరకు సాధారణం, రెండూ ఒకేసారి సోకినప్పుడు ఎలాంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి ఇలా పూర్తి వివరాల్ని డాక్టర్ సుచిస్మిత రాజమాన్య అందించారు. ఇలా ఒకేసారి రెండు వైరస్లు సోకడం ఎంతవరకు సాధారణం?
ఇది సంభవిస్తుందని ఆధారాలు ఉన్నప్పటికీ, అందరికీ సాధారణంగా వచ్చేది కాదు. సమాజంలో ఈ రెండు వైరస్లు ఎక్కువగా వ్యాప్తిలో ఉన్నప్పుడు (ముఖ్యంగా వర్షాకాలం, శీతాకాలం వంటి ఫ్లూ సీజన్లలో) ఇలాంటి కేసులు ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి. చాలామంది కేవలం ఏదో ఒక వైరస్ పరీక్ష మాత్రమే చేయించుకోవడం వల్ల వాస్తవంగా ఇలాంటి కేసులు ఎన్ని ఉన్నాయనేది కొన్నిసార్లు పూర్తిగా వెల్లడికాకపోవచ్చు. అందుకే ఒక ఇన్ఫెక్షన్ ఉందని తెలిసినంత మాత్రాన రెండోది లేదని నిర్ధారించలేము.
రెండూ ఒకేసారి సోకినప్పుడు ఎలాంటి లక్షణాలు కనిపిస్తాయి?
కోవిడ్, H1N1 రెండింటి లక్షణాలు చాలావరకు ఒకేలా ఉంటాయి. రెండు వైరస్లు కలిసినప్పుడు ప్రత్యేకంగా కనిపించే వేరే లక్షణాలు ఏమీ ఉండవు.
- సాధారణ లక్షణాలు: జ్వరం, తీవ్రమైన దగ్గు, గొంతు నొప్పి, ముక్కు కారడం లేదా ముక్కు దిబ్బడ, తలనొప్పి, తీవ్రమైన నీరసం/అలసట, ఒళ్లు నొప్పులు.
- తీవ్రమైన లక్షణాలు: వైరస్ ఊపిరితిత్తులపై ప్రభావం చూపినప్పుడు శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది లేదా ఆయాసం రావచ్చు.
- లక్షణాలు స్వల్పంగా ఉండటం నుంచి మొదలుకొని న్యుమోనియా, ఆక్సిజన్ స్థాయిలు పడిపోవడం వంటి తీవ్రమైన స్థాయికి దారితీయొచ్చు. కేవలం లక్షణాల ఆధారంగా మాత్రమే ఒక వైరసా లేక రెండా అని చెప్పడం అసాధ్యం.
ఎవరికి ఎక్కువ ప్రమాదం?
తీవ్రమైన కోవిడ్ వచ్చే ప్రమాదం ఉన్నవారికే ఫ్లూ వల్ల కూడా ఎక్కువ ముప్పు ఉంటుంది.
- వృద్ధులు, చిన్న పిల్లలు
- గర్భిణీ స్త్రీలు
- దీర్ఘకాలిక సమస్యలు ఉన్నవారు (డయాబెటిస్, గుండె జబ్బులు, ఆస్తమా/శ్వాసకోశ సమస్యలు, కిడ్నీ వ్యాధులు, ఊబకాయం)
- క్యాన్సర్ చికిత్స లేదా ఇతర కారణాల వల్ల రోగనిరోధక శక్తి బలహీనపడినవారు.
- వీరికి వ్యాధి ప్రారంభ దశలోనే సరైన వైద్య పరీక్షలు, యాంటీవైరల్ మందులు అందిస్తే ప్రమాదాన్ని తగ్గించవచ్చు.
లక్షణాలు ఒకేలా ఉంటే కోవిడ్, ఫ్లూ మధ్య తేడాను ఎలా గుర్తించాలి?
- కేవలం లక్షణాల ఆధారంగా వైద్యులు కూడా వీటి మధ్య తేడాను ఖచ్చితంగా చెప్పలేరు.
- నిర్ధారణ కోసం ల్యాబ్ పరీక్షలు తప్పనిసరి.
- RT-PCR పరీక్షలు: కోవిడ్, ఇన్ఫ్లుయెంజాను ఖచ్చితంగా గుర్తించగలవు.
- మల్టీప్లెక్స్ పీసీఆర్ (Multiplex PCR): ఈ ఆధునిక పరీక్ష ద్వారా ఒకే శాంపిల్తో కోవిడ్, H1N1, ఇతర శ్వాసకోశ వైరస్లను ఒకేసారి పరీక్షించవచ్చు.
- ర్యాపిడ్ యాంటిజెన్ పరీక్షలు అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ, పీసీఆర్ పరీక్షలే అత్యంత నమ్మకమైనవి.
రెండు వైరస్లు పాజిటివ్ వస్తే చికిత్స ఎలా ఉంటుంది?
- ఈ రెండు వైరస్ల్ని ఒకేసారి నయం చేసే ఒక్క మందు లేదు. రెండింటికీ విడివిడిగా చికిత్స అందించాలి.
- H1N1 కోసం: తీవ్రతను బట్టి 'ఒసెల్టామివిర్' (Oseltamivir) వంటి ఫ్లూ యాంటీవైరల్ మందులు సూచిస్తారు.
- కోవిడ్-19 కోసం: రోగి పరిస్థితి, ఇతర ఆరోగ్య సమస్యలు, మందుల పరస్పర చర్యలను గమనించి తగిన కోవిడ్ యాంటీవైరల్స్ ఇస్తారు.
- సహాయక చికిత్స: శరీరంలో నీటిశాతం తగ్గకుండా చూసుకోవడం (హైడ్రేషన్), జ్వరానికి మందులు, ఆక్సిజన్ స్థాయిలను నిరంతరం గమనించడం ముఖ్యం.
- గమనిక: ఇవి వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్లు కాబట్టి వైద్యుల సలహా లేకుండా యాంటీబయాటిక్స్ (Antibiotics) వాడకూడదు. బ్యాక్టీరియల్ ఇన్ఫెక్షన్ ఉన్నట్లు నిర్ధారణ అయితేనే యాంటీబయాటిక్స్ వాడతారు.
ఎలాంటి అత్యవసర పరిస్థితుల్లో వెంటనే ఆసుపత్రికి వెళ్ళాలి?
కింది ప్రమాదకర సంకేతాలు కనిపిస్తే ఏమాత్రం ఆలస్యం చేయకుండా ఆసుపత్రి అత్యవసర విభాగాన్ని (Emergency) సంప్రదించాలి.
- శ్వాస తీసుకోవడంలో తీవ్రమైన ఇబ్బంది లేదా ఆయాసం
- ఛాతీలో నిరంతర నొప్పి లేదా ఒత్తిడి
- పెదాలు, గోళ్లు లేదా ముఖం నీలిరంగు/బూడిద రంగులోకి మారడం (ఆక్సిజన్ లోపం సంకేతం)
- అపస్మారక స్థితి, మగత, గందరగోళం లేదా స్పృహ తప్పడం
- తీవ్రమైన బలహీనత, లేవలేని పరిస్థితి
- చిన్నపిల్లల్లో: సరిగ్గా పాలు/ఆహారం తీసుకోకపోవడం, నిద్రమత్తులోనే ఉండటం, శ్వాస వేగంగా తీసుకోవడం, డీహైడ్రేషన్ లక్షణాలు.
ఈ రెండు వైరస్ల నుంచి రక్షణ పొందడానికి తీసుకోవాల్సిన జాగ్రత్తలు
- రెండు వైరస్లు తుంపర్ల ద్వారా గాలిలోనే వ్యాపిస్తాయి కాబట్టి, సాధారణ నివారణ చర్యలు రెండింటికీ ఉపయోగపడతాయి.
- వ్యాక్సినేషన్: కోవిడ్ వ్యాక్సిన్తో పాటు ప్రతి ఏటా తీసుకునే 'ఫ్లూ వ్యాక్సిన్' (ఇన్ఫ్లుయెంజా టీకా) తీసుకోవడం చాలా ముఖ్యం (ముఖ్యంగా హై-రిస్క్ ఉన్నవారు).
- చేతుల పరిశుభ్రత: చేతుల్ని తరచుగా సబ్బుతో లేదా శానిటైజర్తో శుభ్రం చేసుకోవాలి.
- మాస్క్ ధరించడం: రద్దీగా ఉండే ప్రదేశాలు, గాలి వెలుతురు తక్కువగా ఉండే చోట్ల నాణ్యమైన మాస్క్ ధరించాలి.
- దూరం పాటించడం: దగ్గు, జలుబు లక్షణాలు ఉన్నప్పుడు ఇతరులకు దూరంగా ఉండటం, దగ్గినప్పుడు/తుమ్మినప్పుడు ముక్కు, నోటికి రుమాలు అడ్డుపెట్టుకోవడం.
- లక్షణాలు కనిపించిన వెంటనే ఇంట్లోనే ఉంటూ స్వయంగా వైద్యం చేసుకోకుండా, వైద్యుల్ని సంప్రదించి అవసరమైన పరీక్షలు చేయించుకోవాలి.
సమయం తెలుగు సంప్రదించిన వైద్య నిపుణులు
డాక్టర్ సుచిస్మిత రాజమాన్య
లీడ్ కన్సల్టెంట్ & హెచ్ఓడీ - ఇంటర్నల్ మెడిసిన్,
ఆస్టర్ వైట్ఫీల్డ్ హాస్పిటల్.