వేసవి ముగిసే దశలో ఉంది. తొలకరి వర్షాలతో వ్యవసాయ సీజన్ ప్రారంభమవుతుంది. కొందరు రైతులు ఇప్పటికే బోరు నీటి కింద మొక్కజొన్న, పత్తి, వేరుశనగలు నాటేశారు.

వారి కళ్లు ఎరువుల మీదే. కానీ ఆ ఎరువులు సరైన ధరకు, సరైన సమయంలో అందకపోతే? గత ఏడాది జరిగిన కొరత ఇంకా మనసులో మెదులుతోంది. ఈ ఏడాది ముందుగానే ప్రభుత్వం మే నెలలోనే కఠిన చర్యలు చేపట్టింది. వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి అచ్చెన్నాయుడు ప్రకటించిన సంఖ్యలు ఆందోళన కలిగిస్తాయి.

మే 4 నుంచి ఇప్పటి వరకు 182 మంది ఎరువుల డీలర్లకు షోకాజ్ నోటీసులు జారీ చేశారు. 80 లైసెన్సులు సస్పెండ్, ఒకటి పూర్తిగా రద్దు. రూ.7.07 కోట్ల విలువైన 3,372 టన్నుల అమ్మకాలు నిలిపివేశారు. రూ.5 లక్షల విలువైన ఎరువులు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఇవి కేవలం గణాంకాలు కాదు. వీటి వెనుక రైతుల బాధలు, డీలర్ల అక్రమ లాభాలు, బ్లాక్ మార్కెట్ దందా ఉన్నాయి.

బ్లాక్ మార్కెట్ నిజం

ప్రభుత్వం నియంత్రించే ధరలకు ఎరువులు అందాల్సి ఉండగా, డీఏపీ బస్తా మార్కెట్లో రూ.1,800 నుంచి రూ.2,000 వరకు అమ్ముతున్నారు. సబ్సిడీ ఎరువులు ఎక్కడికి వెళ్తున్నాయి? కొందరు డీలర్లు వేసవి నుంచే బోరు పంటలకు అవసరమైన రసాయనిక ఎరువులను దాచి, అధిక ధరకు అమ్ముతున్నారు. గత ఏడాది కొరత అనుభవం నుంచి పాఠం నేర్చుకుని ఈ ఏడాది ముందస్తు చర్యలు తీసుకున్న ప్రభుత్వం ఇప్పుడు జిల్లా అధికారులను హెచ్చరిస్తోంది. "రైతులకు సకాలంలో ఎరువులు అందకపోతే ఉపేక్షించేది లేదు అని."

చిన్న ఉదాహరణ: కృష్ణా జిల్లాలో ఒక డీలర్ గోడౌన్‌లో వేలాది టన్నుల ఎరువులు దాచి ఉంచి, రైతుల అవసరం పెరిగినప్పుడు రెట్టింపు ధరకు అమ్మాలని ప్లాన్ చేశాడు. ప్రభుత్వ నిఘా బృందం అతని గోడౌన్‌పై దాడి చేసి స్వాధీనం చేసుకుంది. ఇలాంటి సంఘటనలు ఒక్కటి కాదు, ఎన్నో జరుగుతున్నాయి.

రైతు దృక్పథం

''గత ఏడాది ఎరువులు లేక మా పంటలు ఎండిపోయాయి. ఈ ఏడాది ముందుగానే కొనుక్కుందామని చూస్తే ధరలు ఆకాశానికి ఎగిరాయి. లైసెన్స్ ఉన్న డీలర్లే బ్లాక్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. ప్రభుత్వం చర్యలు తీసుకుంటోందని విన్నాం, కానీ మా పొలంలోకి ఎప్పుడు ఎరువులు వస్తాయో?" ఇది విజయవాడ సమీపంలోని ఒక చిన్న రైతు మాటలు.

ప్రభుత్వం తీసుకున్న చర్యలు సరైన దిశలో ఉన్నాయి. కానీ సమస్య పూర్తిగా పరిష్కారం కావాలంటే కేవలం శిక్షలు చాలవు. ఎరువుల సరఫరా గొలుసులో పారదర్శకత, డిజిటల్ మానిటరింగ్, రైతు సంఘాలతో సమన్వయం అవసరం. లేదంటే ప్రతి సీజన్‌లోనూ ఇదే నాటకం పునరావృతమవుతుంది.