న్యూఢిల్లీలో నిర్వహించిన బ్రిక్స్ విదేశాంగమంత్రుల శిఖరాగ్ర సమావేశం ఎలాంటి ఏకాభిప్రాయం లేకుండానే ముగిసింది. సభ్యదేశాలైన ఇరాన్, యూఏఈ మధ్య పశ్చిమాసియా యుద్ధంపై తీవ్ర వాగ్వాదం చోటుచేసుకోవడంతో భారత్ కు తీవ్రమైన ఇబ్బందికర పరిస్థితి తలెత్తింది.

ప్రస్తుతం కొనసాగుతున్న పరిస్థితిపై న్యూఢిల్లీ నిర్మాణాత్మక పోషంచే అవకాశం ఉందని టెహ్రన్ అభిప్రాయపడింది. అయితే ఇదే సమయంలో యూఏఈలో పర్యటిస్తున్న భారత ప్రధాని మోదీ, యూఏఈ పై ఇరాన్ చేస్తున్న దాడులను తీవ్రంగా ఖండించారు.

యూఏఈకి టెహ్రన్ హెచ్చరిక...

న్యూఢిల్లీలోని భారత్ మండపంలో జరిగిన బ్రిక్స్ దేశాల విదేశాంగ మంత్రుల సమావేశం ఎలాంటి పశ్చిమాసియా ఉద్రిక్తతలపై ప్రకటన లేకుండానే ముగిసింది. ముఖ్యంగా ఇజ్రాయెల్ ప్రధాని బెంజమిన్ నెతన్యాహూ అబుధాబిలో రహస్యంగా పర్యటన జరిపాడనే వార్తల నేపథ్యంలో టెహ్రాన్ ఆ దేశానికి గట్టి హెచ్చరిక పంపింది.

ప్రస్తుతం ఈ కూటమికి భారత్ అధ్యక్షత వహిస్తున్నందున, ఈ కీలక సమావేశానికి విదేశాంగ మంత్రి ఎస్ జైశంకర్ అధ్యక్షత వహించారు. రెండు రోజుల చర్చలు ముగిసిన అనంతరం, మే 15న ఒక అధ్యక్షుడి ప్రకటన, ఫలితాల పత్రాన్ని జారీ చేశారు.

ఆ ప్రకటన ప్రకారం.. "పశ్చిమ ఆసియా ప్రాంతంలోని పరిస్థితిపై కొంతమంది సభ్యుల మధ్య భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమయ్యాయి. బ్రిక్స్ సభ్యులు తమ తమ జాతీయ వైఖరులను వ్యక్తం చేయడంతో పాటు, పలు దృక్కోణాలను పంచుకున్నారు."

"ప్రస్తుత సంక్షోభానికి త్వరితగతిన పరిష్కారం కనుగొనాల్సిన అవసరం, చర్చలు, దౌత్యం విలువ, సార్వభౌమాధికారం, ప్రాదేశిక సమగ్రతకు గౌరవం, అంతర్జాతీయ చట్టాలను పరిరక్షించడం, అంతర్జాతీయ జలమార్గాల ద్వారా సముద్ర వాణిజ్యం సురక్షితంగా, నిరాటంకంగా సాగడంపై ప్రాముఖ్యత, పౌర మౌలిక సదుపాయాలు, పౌరుల ప్రాణాలకు రక్షణ కల్పించడం వంటి అభిప్రాయాలను వారు వ్యక్తం చేశారు. ప్రపంచ ఆర్థిక పరిస్థితిపై ఇటీవలి పరిణామాల ప్రభావాన్ని చాలా మంది సభ్యులు నొక్కి చెప్పారు" అని అది పేర్కొంది.

యూఏఈ, సౌదీ మధ్య సంబంధాలు లేవు: టెహ్రాన్

న్యూఢిల్లీలో జరిగిన బ్రిక్స్ విదేశాంగ మంత్రుల సమావేశంలో, ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి అబ్బాస్ అరాఘ్చి యూఏఈ పై తీవ్రంగా విమర్శలు గుప్పించారు. "మా దేశంపై జరిగిన దురాక్రమణలో యూఏఈ ప్రత్యక్షంగా పాలుపంచుకుంది" అని స్పష్టంగా ఆరోపించారు. యూఏఈ, సౌదీ అరేబియాలు కీలకమైన అమెరికా సైనిక మౌలిక సదుపాయాలకు ఆతిథ్యం ఇస్తున్నందున, ఇరాన్‌పై జరిగిన తొలి అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ దాడులను ఖండించడంలో విఫలమైనందున, టెహ్రాన్ వాటిని తటస్థ పొరుగు దేశాలుగా కాకుండా "శత్రు స్థావరాలుగా" పరిగణిస్తుందని పేర్కొన్నారు.

మే 14న జరిగిన మొదటి రోజు చర్చల సందర్భంగా అరఘ్చి మాట్లాడారు."ఇరాన్‌పై అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ చేస్తున్న చట్టవిరుద్ధమైన దురాక్రమణలతో సహా, అంతర్జాతీయ చట్టాల ఉల్లంఘనలను స్పష్టంగా ఖండించాలి. అంతర్జాతీయ సంస్థల రాజకీయీకరణను నిరోధించాలి.

యుద్ధోన్మాదాన్ని అరికట్టడానికి, ఐక్యరాజ్యసమితి చార్టర్‌ను ఉల్లంఘించే వారికి లభించే శిక్షారాహిత్యానికి ముగింపు పలకడానికి నిర్దిష్ట చర్యలు తీసుకోవాలి" "మరింత న్యాయమైన, సమతుల్యమైన, మానవతా దృక్పథంతో కూడిన ప్రపంచ వ్యవస్థను రూపొందించడంలో బ్రిక్స్ ఒక ప్రధాన స్తంభంగా మారగలదని, తప్పక మారాలని, మేము విశ్వసిస్తున్నాము. అటువంటి వ్యవస్థలో బలం ఎప్పటికీ హక్కును నిర్ణయించలేదు," అని ఆయన అంతర్జాతీయ సమాజానికి, బ్రిక్స్ దేశాలకు పిలుపునిచ్చారు.

మే 15న జరిగిన బ్రిక్స్ సమావేశంలో మరోసారి మాట్లాడిన ఆయన "ఆ దురాచారాలు చరిత్ర చెత్తబుట్టలో పడవేయాలని స్పష్టం చేయడానికి మనమందరం కలిసికట్టుగా ముందుకు వచ్చి కృషి చేయాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది" అని నొక్కి చెప్పారు. ఇరాన్ ఆరోపణలను యూఏఈ తిరస్కరించింది.

యూఏఈ తిరస్కరణ..

బ్రిక్స్ సమావేశానికి హాజరైన యూఏఈ విదేశాంగ శాఖ సహాయ మంత్రి ఖలీఫా బిన్ షహీన్ అల్ మరార్, ఇరాన్ చేసిన ఆరోపణలను తిరస్కరించారు. పౌర మౌలిక సదుపాయాలపై జరిగిన "అన్యాయమైన దాడులను" ఖండించారు. ఇరాన్‌తో ప్రత్యక్ష ఘర్షణకు దారితీసి, చివరికి ఉమ్మడి బ్రిక్స్ ఏకాభిప్రాయ ప్రకటనను నిరోధించిన నేపథ్యంలో, అల్ మరార్ తన జాతీయ ప్రకటనలో యూఏఈ సార్వభౌమత్వాన్ని సమర్థించారు.

"అనేక అంతర్జాతీయ, ప్రాంతీయ తీర్మానాలు, ఖండనలు ఉన్నప్పటికీ, ఇరాన్ అంతర్జాతీయ ఏకాభిప్రాయాన్ని స్పష్టంగా ధిక్కరిస్తూ యూఏఈ ఈ ప్రాంతంలోని ఇతర దేశాలపై తన ఉగ్రవాద దాడులను కొనసాగిస్తోంది" అని ఆయన ఘాటుగా విమర్శించారు.

భారత్ పెద్దన్న పాత్ర పోషించాలి: అరాగ్చి..

న్యూఢిల్లీ నుంచి బయలుదేరే ముందు, ఇరాన్ విదేశాంగ మంత్రి జైశంకర్‌తో ద్వైపాక్షిక సమావేశం నిర్వహించారు. ఇందులో ఇరుపక్షాలు హార్ముజ్ జలసంధి వద్ద నెలకొన్న "సంక్లిష్ట పరిస్థితి"పై చర్చలు జరిపాయలని అరఘ్చి ఒక మీడియా సమావేశంలో తెలిపారు.

''నా కౌంటర్ పార్ట్ తో జరిగిన ఫలవంతమైన సమావేశంలో, నేను ప్రాంతీయ పరిణామాలపై చర్చించాను. హార్ముజ్‌లో భద్రతా సంరక్షకుడిగా ఇరాన్ తన చారిత్రక కర్తవ్యాన్ని ఎల్లప్పుడూ నిర్వర్తిస్తుందని స్పష్టం చేశాను. ఇరాన్ అన్ని మిత్ర దేశాలకు నమ్మకమైన భాగస్వామి, వాణిజ్య భద్రత విషయంలో వారు దానిపై ఆధారపడవచ్చు" అని ఆయన ఒక సోషల్ మీడియా పోస్ట్‌లో పేర్కొన్నారు.

గల్ఫ్ ప్రాంతం అంతటా ఉన్న తన "మంచి పేరు" కారణంగా పశ్చిమ ఆసియా సంక్షోభాన్ని పరిష్కరించడంలో న్యూఢిల్లీ "నిర్మాణాత్మక పాత్ర" పోషించాలని అరాఘ్చీ అభిప్రాయపడ్డారు. న్యూఢిల్లీలోని ఇరాన్ రాయబార కార్యాలయంలో జరిగిన ఒక ప్రత్యేక విలేకరుల సమావేశంలో మంత్రి ఈ విషయం చెప్పారు.

చాబహార్ పోర్ట్ ప్రాజెక్ట్‌పై ఇరాన్ ఆసక్తి..

మధ్య ఆసియా, యూరోపియన్ మార్కెట్లను చేరుకోవడానికి భారతదేశానికి ఇది ఒక "స్వర్ణ మార్గం"గా ఉపయోగపడుతుంది కాబట్టి, వ్యూహాత్మక చాబహార్ పోర్ట్ ప్రాజెక్ట్‌ను భారతదేశం అభివృద్ధి చేయడం పట్ల ఇరాన్ ఆసక్తిగా ఉందని ఆయన అన్నారు. పోర్ట్ ప్రాజెక్ట్‌పై పనిచేయడానికి, 2025లో పొందిన ఆంక్షల మినహాయింపును పొడిగించడం కోసం భారత్ ప్రస్తుతం యునైటెడ్ స్టేట్స్‌తో చర్చలు జరుపుతోంది. ఇరాన్ చాబహార్ పోర్ట్ ప్రాజెక్ట్‌కు అమెరికా ఇచ్చిన షరతులతో కూడిన ఆంక్షల మినహాయింపు అధికారికంగా ఏప్రిల్ 26, 2026న ముగిసింది.

డొనాల్డ్ ట్రంప్ పరిపాలన 'ఆపరేషన్ ఎకనామిక్ ఫ్యూరీ'ని విస్తృతంగా అమలు చేయడం, టెహ్రాన్‌పై ప్రాంతీయ సైనిక ఉద్రిక్తతను పెంచడం నేపథ్యంలో ఈ గడువు ముగిసింది. ఇరాన్ ఫ్రీడమ్ అండ్ కౌంటర్-ప్రొలిఫరేషన్ యాక్ట్ (IFCA) కింద భారతదేశానికి 2018లో ఇచ్చిన అసలు ఆంక్షల మినహాయింపును అమెరికా విదేశాంగ శాఖ రద్దు చేసింది.