వీరికి జంతర్ మంతర్, జార్ఖండ్ లో జరిగిన నిరసనలు స్పూర్తినిస్తాయని చెప్పడంలో సందేహం లేదు. ఇది త్వరలోనే పెద్ద ఎత్తున జరిగే అవకాశాలు కనిపిస్తున్నాయి.

గత రెండు రోజులుగా బీహార్ నలుమూలల నుంచి విద్యార్థులు ఈ ఆందోళనలో చేరడంతో 'ఛాత్ర న్యాయ సత్యాగ్రహం'లో పాల్గొనేవారి సంఖ్య గణనీయంగా పెరిగింది. ఈ సంఖ్య మరింత పెరిగే అవకాశం ఉంది. "ఉపాధ్యాయ ఉద్యోగాశయాలతో ప్రారంభమైన ఈ ఉద్యం, ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు ఆశించే ప్రతి ఒక్కరూ తమ సమస్యలను వినిపించడానికి ఒక ఏకీకృత వేదికగా మారింది" అని అక్కడి నిరసనకారులలో ఒకరైన దీపక్ పాండే అన్నారు.మరో నిరసనకారి సరికా కుమారి మాట్లాడుతూ, "మా భవిష్యత్తు కోసం సుదీర్ఘ పోరాటానికి మేము సిద్ధంగా ఉన్నాము. మేము నిష్పక్షపాత నియామకాలను డిమాండ్ చేస్తున్నాము. ఈసారి వెనక్కి తగ్గబోము" అని అన్నారు.
గవర్నర్ హామీ..
దిలీప్ కుమార్ నేతృత్వంలోని ఒక ప్రతినిధి బృందం శనివారం (ఆగస్టు 22) గవర్నర్ సయ్యద్ అత హస్నైన్‌ను కలిసి ఆయన జోక్యం కోరింది. వారి ఆందోళనలను ఉన్నత ప్రభుత్వ అధికారుల దృష్టికి తీసుకువెళ్తానని గవర్నర్ ఆ ప్రతినిధి బృందానికి హామీ ఇచ్చారు. అయితే, కేవలం మౌఖిక హామీ సరిపోదని వాదిస్తూ, ప్రభుత్వం తన అధికారిక వెబ్‌సైట్‌లో ఒక అధికారిక లిఖితపూర్వక ప్రకటన జారీ చేయాలని నిరసనకారులు కోరుతున్నారు.స్వయంగా పట్టభద్రుడై, బీహార్ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ (BPSC) పరీక్షలకు సిద్ధమైన దిలీప్, ఉపాధ్యాయ ఉద్యోగ ఆశావహుల మధ్య సుపరిచితమైన వ్యక్తిగా ఉన్నారు. పదేపదే పేపర్ లీక్‌లతో విసిగిపోయిన ఆయన, గత దశాబ్ద కాలంగా అనేక ప్రభుత్వ నియామక పరీక్షలలోని అవకతవకలకు వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న నిరసనలలో చురుకుగా పాల్గొంటున్నారు.
విస్తృత విద్యార్థి ఉద్యమం..
పోటీ పరీక్షల అవకతవకలు, ఇతర నియామక సంబంధిత సమస్యలపై ఆశావహులు తమ ఆందోళనను శాంతియుత ధర్నాగా ప్రారంభించారు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తమ డిమాండ్లను పరిష్కరించడంలో విఫలమైతే నిరాహార దీక్ష చేపట్టవచ్చని వారు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఢిల్లీ, రాంచీలలో ఇటీవల విద్యార్థుల నేతృత్వంలో జరిగిన ఉద్యమాలతో వారి సంకల్పం మరింత బలపడింది. ఈ ఉద్యమాలలో నిరసనకారులు తమ డిమాండ్లపై చర్యలు తీసుకోవాలని ఒత్తిడి చేయడానికి అహింసా మార్గాన్ని ఉపయోగించారు.
నాలుగు నోటిఫికేషన్లు.. అయిన ఉద్యమం..
గత వారం విద్యార్థులు నిరసన ప్రారంభించిన నాలుగు గంటల్లోపే బీహార్ ప్రభుత్వం టీచర్ రిక్రూట్‌మెంట్ ఎగ్జామినేషన్ (టీఆర్ఈ) 4 నోటిఫికేషన్‌ను జారీ చేసింది. రాజకీయేతర సంస్థ అయిన 'బీహార్ స్టూడెంట్ యూనియన్' (బీఎస్‌యూ) ఆధ్వర్యంలో 'సత్యాగ్రహం' చేస్తున్న విద్యార్థులు తమ ఆందోళనను విరమించుకోవడానికి మొండిగా నిరాకరిస్తున్నారు.24 గంటల్లోగా TRE 4 నోటిఫికేషన్ లేదా షెడ్యూల్ జారీ చేయకపోతే, బీహార్ విద్యాశాఖ మంత్రి మిథిలేష్ తివారీ అధికారిక నివాసాన్ని ముట్టడిస్తామని హెచ్చరించిన నిరసన విద్యార్థుల ప్రధాన డిమాండ్లలో ఇది ఒకటి. ముఖ్య విషయం ఏమిటంటే, సుమారు 15 లక్షల మంది ఉపాధ్యాయ అభ్యర్థులు దానిని విడుదల చేయాలని పదేపదే డిమాండ్ చేస్తున్నప్పటికీ, TRE 4 నోటిఫికేషన్ దాదాపు రెండేళ్లుగా పెండింగ్‌లో ఉంది. అయితే గర్దెనీబాగ్ లో నిరసన ప్రారంభమైన కొన్ని గంటల్లోనే ప్రభుత్వం నోటిఫికేషన్ జారీ చేసింది. దీంతో, పెద్ద ఎత్తున ఆందోళన జరిగే అవకాశం ఉందని గ్రహించిన తర్వాతే ప్రభుత్వం చర్యలు తీసుకుందని నిరసనకారులు ఆరోపించారు."TRE 4 కోసం ఏళ్లుగా కళ్లు కాయలు కాచేలా చూశాం. ఇప్పుడు అది ముగిసింది. TRE 2, TRE 3 లాగానే ఈ నియామక ప్రక్రియను కూడా ప్రభుత్వం సక్రమంగా నిర్వహిస్తుందని మేము ఆశిస్తున్నాము" అని నిరసనకారుడు షాబాజ్ అన్సారీ అన్నారు. TRE 4 డిమాండ్‌కు అతీతంగా నోటిఫికేషన్ వెలువడినప్పటికీ, TRE 4లో ఏకస్థాయి పరీక్ష, పెండింగ్‌లో ఉన్న, బ్యాక్‌లాగ్ రిక్రూట్‌మెంట్ ఖాళీలన్నింటికీ పరీక్షల నోటిఫికేషన్, బీహార్ స్టాఫ్ సెలక్షన్ కమిషన్ రిక్రూట్‌మెంట్లలో పారదర్శకత, ఇటీవలి సంవత్సరాలలో జరిగిన అన్ని పరీక్ష పేపర్ లీక్‌లపై నిష్పాక్షిక విచారణ, పరీక్ష మాఫియాలపై చర్యలతో సహా తమ డిమాండ్లన్నింటినీ నెరవేర్చాలని విద్యార్థులు ప్రభుత్వానికి స్పష్టం చేశారు."మొదట్లో, TRE 4 నోటిఫికేషన్ జారీ చేయాలని ప్రభుత్వాన్ని డిమాండ్ చేస్తూ విద్యార్థుల నిరసనలు ప్రారంభమయ్యాయి. కానీ త్వరలోనే ఇది డిమాండ్ల పరిధిని విస్తరించి, ఉపాధ్యాయులు, పోలీస్ కానిస్టేబుళ్లు, సబ్-ఇన్‌స్పెక్టర్లు, లైబ్రేరియన్ల నుంచి BPSC, BSSC వరకు చాలా మంది ప్రభుత్వ ఉద్యోగార్థుల అనేక ఇతర డిమాండ్లను పరిష్కరించడానికి బహుశా ఒక పెద్ద నిరసనగా రూపుదిద్దుకుంది," అని పాట్నాకు చెందిన రాజకీయ విశ్లేషకుడు డి.ఎం. దివాకర్ అన్నారు.BPSC నిర్వహించే TRE 4 పరీక్షకు నోటిఫికేషన్ జారీ చేయడం మాత్రమే తమ లక్ష్యం కాదని, దీని ద్వారా 32,000 మంది పాఠశాల ఉపాధ్యాయులను నియమించనున్నారని, ప్రభుత్వం 'ఒక అభ్యర్థికి ఒక పోస్టు' అనే నిబంధనను అమలు చేయాలని, అలాగే TRE 4కు నెగటివ్ మార్కింగ్‌ను కూడా రద్దు చేయాలని దిలీప్ అన్నారు."మిగిలి ఉన్న ఇతర ఖాళీలకు నోటిఫికేషన్, నియామక ప్రక్రియలో పారదర్శకత, స్థానికులకు ప్రయోజనం చేకూర్చేందుకు ఇతర రాష్ట్రాల మాదిరిగా బీహార్‌లో కూడా డొమిసైల్ విధానాన్ని అమలు చేయడం మా ప్రధాన డిమాండ్లు" అని ఆయన తెలిపారు.
సమాంతర నిరసన..
గర్దెనీబాగ్‌లో జరుగుతున్న నిరసనకు కేవలం కొన్ని మీటర్ల దూరంలో, కళాశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాలకు చెందిన డజన్ల కొద్దీ పీహెచ్‌డీ పరిశోధకులు, అతిథి అధ్యాపకుల బృందం కూడా రెండు వారాలకు పైగా వాటర్‌ప్రూఫ్ టెంట్ కింద నిరసన తెలుపుతోంది. నిరసనకారులలో ఒకరైన కుముద్ పటేల్ గత 17 రోజులుగా నిరవధిక నిరాహార దీక్ష చేస్తున్నారు. "ప్రభుత్వం మా డిమాండ్లను నెరవేర్చే వరకు మేము ఒట్టి చేతులతో తిరిగి వెళ్లము, నిరసనను విరమించము" అని నిరసన నాయకులలో ఒకరైన కుందన్ సింగ్ అన్నారు. అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్ల నియామకాల కోసం యూజీసీ రెగ్యులేషన్ 2018ను అమలు చేయాలని నిరసనకారులు డిమాండ్ చేస్తున్నారు.
ఆర్జేడీ నాయకుడు తేజస్వీ యాదవ్ దీని వెనక ఉన్నారా?
ఈ నిరసనకు ఇప్పటికే బీహార్ అసెంబ్లీ ప్రతిపక్ష నాయకుడు తేజస్వి యాదవ్, సీపీఐ జాతీయ కార్యదర్శి గిరీష్ శర్మ, సీపీఐ (ఎంఎల్) ప్రధాన కార్యదర్శి దీపాంకర్ భట్టాచార్యల మద్దతు లభించింది. వీరు నిరసన ప్రదేశాన్ని సందర్శించి, ప్రదర్శనకారులను కలిశారు.గత నెల జంతర్ మంతర్ వద్ద 'కాక్రోచ్ జనతా పార్టీ' (సీజేపీ) నిరసనకు నాయకత్వం వహించిన ఆల్ ఇండియా స్టూడెంట్స్ అసోసియేషన్ (ఏఐఎస్ఏ) కూడా చురుకుగా ఉంది. జూలైలో సివాన్‌లో జరిగిన విద్యార్థుల నిరసన సందర్భంగా ఏకే-47 కాల్పులు జరిగాయని ఆరోపణలు, విపరీతమైన నిరుద్యోగానికి నిరసనగా ఆర్జేడీ నాయకుడు తేజస్వి ఆగస్టు 19 (బుధవారం)న పార్టీ లోక్ భవన్ మార్చ్ సందర్భంగా వీధుల్లోకి వచ్చారు.11 ఏళ్లలో ఆర్జేడీ నిర్వహించిన తొలి లోక్‌భవన్‌ మార్చ్‌, ఐదేళ్లలో తేజస్వి చేపట్టిన తొలి వీధి నిరసన ఇది. విద్యార్థులకు, వారి డిమాండ్లకు పార్టీ ఇస్తున్న రాజకీయ ప్రాముఖ్యతను ఇది స్పష్టం చేసింది. ఈ మార్చ్ సందర్భంగా, తేజస్వితో పాటు పలువురు పార్టీ నాయకులను, కార్యకర్తలను పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకుని, తర్వాత విడుదల చేశారు. సివాన్‌లో విద్యార్థుల ఆందోళన సందర్భంగా పోలీసులు కాల్పులు జరిపారన్న ఆరోపణలకు నిరసనగా, పలువురు ఆర్జేడీ కార్యకర్తలు చెక్కతో చేసిన ఏకే-47 నమూనాలను పట్టుకుని కనిపించగా, మరికొందరు ఏకే-47లను పోలిన బొమ్మ తుపాకులను ప్రదర్శించారు. హిందీ, ఆంగ్ల భాషలలోని పోస్టర్లపై, "నిరాయుధ విద్యార్థులపై ఏకే-47లతో కాల్పులు ఆపండి", "మేము ఉగ్రవాదులం లేదా భయంకరమైన నేరగాళ్లం కాదు, విద్యార్థులపై ఏకే-47ల వాడకాన్ని ఆపండి" వంటి నినాదాలు ఉన్నాయి.
ఆర్జేడీ.. జెన్ జీ శైలి..
యువ ఓటర్లకు, విద్యార్థులకు జెన్ జెడ్ శైలిలో బలమైన రాజకీయ సందేశాన్ని పంపే లక్ష్యంతో, ఆర్జేడీ ఈ మార్చ్ సందర్భంగా తన సాంప్రదాయ ఆకుపచ్చ జెండాల స్థానంలో జాతీయ త్రివర్ణ పతాకాన్ని ఎగురవేసింది. "జాతీయ జెండాలు పట్టుకున్న వారిపై పోలీసులు లాఠీఛార్జ్ చేయకుండా నిరుత్సాహపరిచేందుకు మేము పార్టీ జెండాలకు బదులుగా జాతీయ జెండాలను ప్రదర్శించాము. కానీ మమ్మల్ని ఆపడానికి పోలీసులు మొదటిసారిగా వాటర్ కెనాన్లను ఉపయోగించి, వెదురు బారికేడ్లతో ప్రధాన రహదారిని దిగ్బంధించారు," అని ఆర్జేడీ అధికార ప్రతినిధి ఇజాజ్ అహ్మద్ అన్నారు.నిరసన చేస్తున్న విద్యార్థులపై ఏకే-47 ఉపయోగించారన్న విషయాన్ని బీహార్ ప్రభుత్వం మొదట ఖండించింది. అయితే, ఆధారాలు బయటపడిన తర్వాత, ప్రభుత్వం ఈ ఘటనను అంగీకరించింది. జూలై 25న సివాన్‌లో నిరసనకారుల గుంపులో చిక్కుకున్న ఒక కానిస్టేబుల్ తన ఏకే-47తో గాలిలోకి నాలుగు రౌండ్లు కాల్పులు జరిపాడని బీహార్ పోలీసులు తర్వాత సుప్రీంకోర్టుకు అఫిడవిట్‌లో తెలిపారు.అయితే, నిరసనకారులకు తగిలిన గాయాలు ఏకే-47 కాల్పుల వల్ల సంభవించలేదని, అలాగే గాయపడిన వ్యక్తులు కానిస్టేబుల్ ఆయుధం కాల్చిన ప్రదేశంలో లేరని పోలీసులు వాదించారు. ఈ ఘటనపై విస్తృతంగా ప్రచారంలో ఉన్న కథనాలకు భిన్నంగా ఉండటంతో ఈ వాదన సరిగా లేదని విశ్లేషకులు అంటున్నారు.పాట్నా సచివాలయం, శాసనసభకు అతి సమీపంలో ఉన్న గర్దెనీబాగ్‌ను కేంద్రంగా చేసుకున్న ఈ ఆందోళన ఒక కీలక పరీక్షను ఎదుర్కొంటోంది. ఇది దీర్ఘకాలిక ఊపును అందుకుంటుందా లేక గత నిరసనల వలె నీరుగారిపోతుందా? విద్యార్థుల ప్రదర్శనలు తీవ్రమవుతున్న కొద్దీ,ఈ రాజకీయ, సామాజిక ప్రతిష్టంభన రాష్ట్రంలో బీజేపీకి చెందిన తొలి ముఖ్యమంత్రి అయిన సమ్రాట్ చౌదరికి తక్షణ సవాలును విసురుతోంది.