తెలంగాణలోని కవాల్ టైగర్ రిజర్వ్ మరోసారి తన జీవవైవిధ్య సంపదను చాటుకుంది. అంతరించిపోతున్న అరుదైన పక్షిజాతుల్లో ఒకటైన ఎర్రమెడ గద్ద (రెడ్-నెక్డ్ ఫాల్కన్) తాజాగా కొత్తపేట అటవీ ప్రాంతంలో కనిపించడం ప్రకృతి ప్రేమికులను, పక్షి పరిశోధకులను ఆనందానికి గురిచేసింది.
సాధారణంగా అరుదుగా కనిపించే ఈ వేటపక్షి కవాల్ అడవిలో నమోదవడం ఉత్తర తెలంగాణ అటవీ సంపద ఎంత సమృద్ధిగా ఉందో తెలియజేస్తోంది.వన్యప్రాణి పరిశోధకుడు డాక్టర్ డాక్టర్ వెంకట్ అనగంధుల పక్షుల క్షేత్ర సర్వే నిర్వహిస్తున్న సమయంలో ఈ అరుదైన పక్షిని గుర్తించారు. పక్షిశాస్త్రంలో దీనిని ఫాల్కో చిక్వెరా ( Falco chicquera) అని పిలుస్తారు.అడవిలో పక్షుల క్షేత్ర సర్వే చేస్తుండగా ఈ అరుదైన పక్షి కనిపించిందని డాక్టర్ వెంకట్ వెల్లడించారు.
అంతరించిపోతున్న పక్షిజాతుల్లో ఒకటైన ఎర్రమెడ గద్ద కవాల్ పులుల అభయారణ్యంలో కనిపించడం విశేషమని వన్యప్రాణి పరిశోధకుడు డాక్టర్ వెంకట్ అనగంధుల 'ఫెడరల్ తెలంగాణ'కు చెప్పారు.ఈ పక్షి ప్రత్యేకత
ఎర్రమెడ డేగ ఒక మధ్యస్థ పరిమాణపు వేటాడే పక్షి. ఇది తన ప్రత్యేకమైన ఎర్ర-గోధుమ రంగు తలపైన కిరీటం, మెడ, నీలి-బూడిద రంగు పైభాగం, పదునైన పంజాలు, చురుకైన ఎగిరే సామర్థ్యానికి ప్రసిద్ధి చెందింది.ఈ పక్షి అద్భుతమైన వేట సామర్థ్యాలకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ పక్షులు ప్రధానంగా చిన్న పక్షులు, కీటకాలు, సరీసృపాలు,ఎలుకలను తింటుంటాయి ఈ జాతి సాధారణంగా బహిరంగ అటవీ ప్రాంతాలు, పొడి ఆకురాల్చే అడవులు, పొదలు, వ్యవసాయ క్షేత్రాలు, అటవీ అంచులలో కనిపిస్తుందని డాక్టర్ వెంకట్ అనగంధుల చెప్పారు.
అంతరించిపోతున్న పక్షి జాతి
ఎర్రమెడ గద్ద (ఫాల్కో చిక్వెరా) అంతరించిపోతున్న పక్షి జాతిగా అంతర్జాతీయ పక్షి శాస్త్రవేత్తలు అంచనా వేశారు. ఈ పక్షులకు ప్రధానంగా ఆవాసాల క్షీణత, పట్టణీకరణ కారణంగా ఈ జాతి మూడు తరాల్లో గరిష్ఠంగా 32శాతం చొప్పున క్షీణిస్తోందని డాక్టర్ వెంకట్ చెప్పారు. దీని జనాభా పరిమాణం తెలియకపోయినప్పటికీ, ఈ జాతి క్షీణిస్తున్నట్లు గుర్తించారు. ఈ పక్షి ఆవాసాలకు కలిగే ఆటంకాలు, కాలుష్యం వల్ల దీని మనుగడకు ముప్పు వాటిల్లుతోంది.
సర్వేలో వెలుగుచూసిన అరుదైన పక్షి
ఇందన్పల్లి అడవుల్లో కొనసాగుతున్న వన్యప్రాణులు, పక్షుల వైవిధ్య సర్వే సందర్భంగా కొత్తపేట అటవీ ప్రాంతంలో ఈ డేగ వాలినట్లు పక్షి శాస్త్రవేత్తలు గమనించారు. ఈ పరిశీలన అటవీ పర్యావరణ వ్యవస్థలో అనువైన ఆవాస పరిస్థితులు, ఆహారం సమృద్ధిగా ఉన్నట్లు సూచిస్తుంది. డేగల వంటి రాప్టర్లను ముఖ్యమైన పర్యావరణ సూచికలుగా పరిగణిస్తారు. ఎందుకంటే వాటి ఉనికి సహజ ఆవాసాల ఆరోగ్యం, స్థిరత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.
కవాల్ అడవి విశిష్ఠత
కవాల్ అటవీ ప్రాంతంలో పక్షులు, వన్యప్రాణులపై నిరంతర శాస్త్రీయ డాక్యుమెంటేషన్, ఆవాస వినియోగం,పరిరక్షణ ప్రాధాన్యతలను అర్థం చేసుకోవడంలో సహాయపడుతుంది. ఈ అడవిలో డేగ కనిపించడం మరింత ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. కవాల్ టైగర్ రిజర్వ్ తెలంగాణలోని ముఖ్యమైన జీవవైవిధ్య సమృద్ధమైన అటవీ ప్రాంతాలలో ఒకటిగా ఆవిర్భవించింది.
కవాల్ టైగర్ రిజర్వ్ పులులు, చిరుతపులులు, ఎలుగుబంట్లు, శాకాహారులు, సరీసృపాలు, ఇంకా అనేక స్థానిక వలస పక్షి జాతులతో సహా విస్తృత శ్రేణి వృక్ష, జంతుజాలానికి ఆశ్రయం కల్పిస్తోంది.ఎర్రమెడ డేగ వంటి వేటాడే పక్షుల రికార్డులు దీర్ఘకాలిక జీవవైవిధ్య డేటాబేస్లకు ,పరిరక్షణ ప్రణాళికకు విలువైనవని వన్యప్రాణి పరిశోధకులు పేర్కొంటున్నారు. ఆవాసాల క్షీణత, అటవీ నిర్మూలన, పురుగుమందుల వాడకంగూళ్ళు కట్టుకునే ప్రాంతాల్లో ఆటంకాలు భారతదేశవ్యాప్తంగా అనేక వేటాడే పక్షి జాతులు ఎదుర్కొంటున్న ప్రధాన ముప్పులో కొన్ని. అందువల్ల వేటాడే పక్షుల ఆరోగ్యకరమైన జనాభాను నిలబెట్టడానికి అటవీ ఆవాసాలను, చుట్టుపక్కల పర్యావరణ వ్యవస్థలను రక్షించడం చాలా అవసరం అని డాక్టర్ వెంకట్ చెప్పారు.
క్షేత్ర సర్వేలు
వన్యప్రాణుల సంరక్షణ కోసం క్రమం తప్పని క్షేత్ర సర్వేలు, శాస్త్రీయ పరిశీలనలు సమాజ అవగాహన యొక్క ప్రాముఖ్యతను డాక్టర్ వెంకట్ అనగంధుల నొక్కి చెప్పారు. కవాల్ అటవీ ప్రాంతానికి సంబంధించిన అడవులు, చిత్తడి నేలలు. నీటి వనరులు విభిన్న పక్షి జాతులకు ముఖ్యమైన ఆవాసాలుగా నిరంతరం పనిచేస్తున్నాయని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఇటువంటి పరిశీలనలు యువ పరిశోధకులను, పక్షి పరిశీలకులను స్థానిక సమాజాలను జీవవైవిధ్య పరిరక్షణ కార్యక్రమాల్లో పాల్గొనేలా ప్రోత్సహిస్తాయి.
కొత్తపేట అటవీ ప్రాంతంలో రెడ్-నెక్డ్ ఫాల్కన్ (ఎర్ర మెడ డేగ) ఉనికిని నమోదు చేయడాన్ని పర్యావరణవేత్తలు, పక్షి ప్రేమికులు స్వాగతించారు. ఇది కవాల్ టైగర్ రిజర్వ్ యొక్క పరిరక్షణ విలువకు ఒక ప్రోత్సాహకరమైన సంకేతమని వారు అభివర్ణించారు. ఈ నమోదు తెలంగాణలో కొనసాగుతున్న వన్యప్రాణుల పరిశోధన ప్రయత్నాలకు మరింత ప్రాముఖ్యతను జోడిస్తుంది ఈ అటవీ ప్రాంతమంతటా పక్షుల ఆవాసాల రక్షణను, పర్యావరణ పర్యవేక్షణను బలోపేతం చేయవలసిన అవసరాన్ని నొక్కి చెబుతుంది.