ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రతి ఏటా కోట్లాది మందిని ప్రాణాంతక వ్యాధులతో వణికించే డెంగీ, జికా, చికెన్గున్యా వంటి వైరస్లను అరికట్టేందుకు సైన్స్ ఇప్పుడు ఒక అద్భుతమైన మార్గాన్ని ఎంచుకుంది.
సాధారణంగా దోమలను చంపడానికి ప్రయత్నించే మనం.. ఇప్పుడు దోమలను పెంచే "దోమల ఫ్యాక్టరీ" గురించి వింటే ఆశ్చర్యపోక మానము. అమెరికా వ్యాపార దిగ్గజం, దాతృత్వవేత్త బిల్ గేట్స్ మద్దతుతో కొలంబియాలోని మెడెలిన్ నగరంలో ఏర్పాటు చేసిన ఒక ప్రత్యేక కర్మాగారం ఇప్పుడు ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షిస్తోంది. ఇక్కడ ప్రతి వారం సుమారు 3 కోట్ల దోమలను ఉత్పత్తి చేసి పర్యావరణంలోకి వదులుతున్నారు. వినడానికి వింతగా ఉన్నా మానవాళిని భయంకరమైన వ్యాధుల నుంచి రక్షించే అతిపెద్ద జీవశాస్త్ర ప్రయోగం ఇది.
వోల్బాచియా.. వైరస్లకు అడ్డుకట్ట వేసే మంత్రదండం
ఈ ప్రయోగం వెనుక ఉన్న అసలు రహస్యం "వోల్బాచియా" అనే ఒక సహజ సిద్ధమైన బ్యాక్టీరియా. ఇది ప్రపంచంలోని దాదాపు 60% కీటకాల్లో సహజంగానే ఉంటుంది.. కానీ డెంగీని వ్యాప్తి చేసే ఎడిస్ ఈజిప్టీ దోమల్లో ఇది ఉండదు. శాస్త్రవేత్తలు ఈ బ్యాక్టీరియాను ప్రయోగశాలలో దోమల శరీరంలోకి ప్రవేశపెడుతున్నారు. ఒకసారి వోల్బాచియా దోమ శరీరంలోకి చేరితే అది అద్భుతాలు చేస్తుంది. డెంగీ, జికా, చికెన్గున్యా వంటి వైరస్లు దోమ శరీరంలో పెరగకుండా ఈ బ్యాక్టీరియా అడ్డుకుంటుంది. వోల్బాచియా ఉన్న దోమ మనిషిని కుట్టినా, దాని లాలాజలం ద్వారా వైరస్ మనిషి శరీరంలోకి ప్రవేశించదు. అంటే దోమ ఉన్నా అది వ్యాధిని కలిగించలేదు.
తరతరాలకు వ్యాపించే రక్షణ కవచం
ఈ ప్రాజెక్ట్ యొక్క అత్యంత ప్రభావవంతమైన అంశం దాని వ్యాప్తి విధానం. వోల్బాచియా కలిగిన దోమలను ప్రకృతిలోకి విడుదల చేసినప్పుడు.. అవి అక్కడి స్థానిక దోమలతో సంభోగం చేస్తాయి. దీనివల్ల పుట్టే తదుపరి తరం దోమలకు కూడా ఈ బ్యాక్టీరియా సహజంగానే సంక్రమిస్తుంది. అలా కాలక్రమేణా ఒక నిర్దిష్ట ప్రాంతంలోని దోమల జనాభా మొత్తం వైరస్ను వ్యాప్తి చేయలేని "సురక్షితమైన దోమలు"గా మారిపోతాయి.
పర్యావరణానికి మేలు చేసే పరిష్కారం
సాధారణంగా మనం దోమల నివారణకు రసాయన మందులు లేదా ఫాగింగ్ వంటి పద్ధతులను ఉపయోగిస్తాం. ఇవి పర్యావరణానికి హాని కలిగించడమే కాకుండా కాలక్రమేణా దోమలు ఈ రసాయనాలకు తట్టుకునే శక్తిని పెంచుకుంటున్నాయి. కానీ ఈ "దోమల ఫ్యాక్టరీ" పద్ధతి పూర్తి పర్యావరణ హితమైనది. ఇది ప్రకృతిలోని జీవ వైవిధ్యాన్ని దెబ్బతీయకుండా కేవలం వైరస్ వ్యాప్తిని మాత్రమే అడ్డుకుంటుంది.
అంతర్జాతీయంగా లభిస్తున్న ఫలితాలు
ప్రస్తుతం ఈ వరల్డ్ మాస్కిటో ప్రోగ్రామ్ కొలంబియాతో పాటు బ్రెజిల్, ఇండోనేషియా, వియత్నాం, ఆస్ట్రేలియా వంటి దేశాల్లో విజయవంతంగా కొనసాగుతోంది. ఇండోనేషియాలో యోగ్యకర్త నగరంలో నిర్వహించిన ప్రయోగాల్లో డెంగీ కేసుల్లో ఏకంగా 77% తగ్గుదల కనిపించడం విశేషం. ముఖ్యంగా రోగనిరోధక శక్తి తక్కువగా ఉండే పిల్లలు, వృద్ధులను ఈ ప్రాణాంతక వ్యాధుల నుంచి కాపాడటంలో ఈ పద్ధతి అద్భుత ఫలితాలను ఇస్తోంది.
ఆందోళనలు.. శాస్త్రవేత్తల వివరణ
అయితే లక్షలాది దోమలను బయటకు వదలడంపై కొందరు పర్యావరణవేత్తలు, ప్రజల్లో సహజంగానే కొన్ని సందేహాలు ఉన్నాయి. ప్రకృతి సమతుల్యత దెబ్బతింటుందని కొందరు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. కానీ శాస్త్రవేత్తలు దీనిపై స్పష్టతనిచ్చారు. వోల్బాచియా అనేది వందల ఏళ్లుగా ప్రకృతిలో ఉన్న బ్యాక్టీరియా అని, దీనివల్ల మనుషులకు గానీ, పెంపుడు జంతువులకు గానీ ఎలాంటి ప్రమాదం లేదని వారు ధ్రువీకరించారు. ఇవి కొత్త వ్యాధులను సృష్టించవని, కేవలం ప్రస్తుతం ఉన్న వైరస్ల గొలుసును మాత్రమే తెంచుతాయని స్పష్టం చేశారు.
ఆరోగ్య రంగంలో ఈ "దోమల ఫ్యాక్టరీ" ఒక విప్లవాత్మక అడుగు. వ్యాధులను వ్యాప్తి చేసే దోమలనే, ఆ వ్యాధులను అరికట్టే ఆయుధాలుగా మార్చడం అనేది మానవ మేధస్సుకు నిదర్శనం. భవిష్యత్తులో ఈ సాంకేతికత మరింత విస్తరిస్తే ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఏటా సంభవిస్తున్న లక్షలాది మరణాలను అరికట్టడం సాధ్యమవుతుంది. ప్రకృతినే ఒక పరిష్కారంగా మార్చుకున్న ఈ వినూత్న ప్రయోగం, రేపటి ఆరోగ్యవంతమైన ప్రపంచానికి బలమైన పునాది వేస్తోంది.