UNO Rules: ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి (UNSC)లో తాత్కాలిక సభ్యురాలిగా ఉన్న పాకిస్తాన్ రెండేళ్ల పదవీకాలం విజయవంతంగా పూర్తయింది. ఈ నేపథ్యంలో అసలు ఐక్యరాజ్యసమితిలో శాశ్వత మరియు తాత్కాలిక సభ్య దేశాల నిబంధనలు ఎలా ఉంటాయి?

కాలపరిమితి కేవలం రెండేళ్లే ఎందుకు ఉంటుంది? ఐక్యరాజ్యసమితి అనుసరించే ప్రధాన సూత్రాలు ఏమిటనే ఆసక్తికర అంశాలు ఇక్కడ చూద్దాం.

Read Also: Financial crisis : ప్రపంచాన్ని ఆర్థిక సంక్షోభంలోకి నెడుతున్న యుద్ధాలు

UNO Rules

ఈ ఐదు దేశాలకే ‘వీటో’ సర్వాధికారాలు

ఐక్యరాజ్యసమితి (UNO)లో మొత్తం 193 సభ్య దేశాలు ఉన్నప్పటికీ, ప్రపంచ రక్షణ, శాంతిభద్రతలను పర్యవేక్షించే అత్యున్నత విభాగమైన భద్రతా మండలిలో కేవలం 15 దేశాలకు మాత్రమే చోటు ఉంటుంది. ఇందులో అమెరికా, బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్, రష్యా, చైనా అనే 5 దేశాలు శాశ్వత సభ్యదేశాలుగా కొనసాగుతున్నాయి. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో విజయం సాధించి, ఐక్యరాజ్యసమితి స్థాపనలో కీలక పాత్ర పోషించినందుకు గానూ వీటికి ఈ శాశ్వత హోదా దక్కింది. వీటికి ఎన్నటికీ ఎన్నికలు ఉండవు. ఈ ఐదు దేశాలకు అత్యంత శక్తివంతమైన ‘వీటో’ (Veto) అధికారం ఉంటుంది. భద్రతా మండలిలో ఏదైనా ఒక తీర్మానాన్ని ప్రవేశపెట్టినప్పుడు, మిగిలిన 14 దేశాలు దానికి అనుకూలంగా ఓటు వేసినప్పటికీ, ఈ ఐదు శాశ్వత దేశాలలో ఏ ఒక్క దేశమైనా ‘వీటో’ పవర్‌ను ఉపయోగిస్తే ఆ తీర్మానం అక్కడికక్కడే రద్దయిపోతుంది. చైనా, రష్యా వంటి దేశాలు చాలాసార్లు భారతదేశానికి వ్యతిరేకంగా లేదా తమకు నచ్చని అంతర్జాతీయ అంశాలపై ఈ వీటో అధికారాన్ని ప్రయోగించిన సందర్భాలు ఉన్నాయి.

UNO Rules: తాత్కాలిక సభ్యత్వ ఎన్నికలు ఎలా జరుగుతాయి?

భద్రతా మండలిలోని మిగిలిన 10 స్థానాలను తాత్కాలిక సభ్యత్వ దేశాలతో భర్తీ చేస్తారు. పాకిస్తాన్ కూడా ఈ కేటగిరీ కిందనే ఎన్నికైంది. ఈ తాత్కాలిక స్థానాల కోసం ప్రాంతాల వారీగా సీట్లను కేటాయించారు:

• ఆఫ్రికా, ఆసియా దేశాలకు: 5 సీట్లు
• లాటిన్ అమెరికా దేశాలకు: 2 సీట్లు
• పశ్చిమ ఐరోపా దేశాలకు: 2 సీట్లు
• తూర్పు ఐరోపా దేశాలకు: 1 సీటు

ప్రతీ ఏడాది జూన్ నెలలో ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రధాన కార్యాలయంలో ఈ స్థానాల కోసం అంతర్జాతీయ ఎన్నికలు (ఓటింగ్) జరుగుతాయి. పోటీలో ఉన్న దేశం విజయం సాధించాలంటే మొత్తం సభ్యదేశాలలో మూడింట రెండు వంతుల (2/3) మెజారిటీ, అంటే కనీసం 129 దేశాల మద్దతు పొందడం తప్పనిసరి.

రెండేళ్ల కాలపరిమితి రూల్ ఎందుకు?

ప్రపంచంలోని చిన్న దేశాలన్నింటికీ సమాన అవకాశం కల్పించేందుకే తాత్కాలిక సభ్యత్వానికి రెండేళ్ల కాలపరిమితిని నిర్ణయించారు. ఒకవేళ కాలపరిమితి ఎక్కువగా ఉంటే చిన్న దేశాలకు అసలు అవకాశమే రాదు. ఈ రొటేషన్ పద్ధతి వల్ల ప్రతి ఏడాది 5 పాత దేశాలు తప్పుకుని, వాటి స్థానంలో 5 కొత్త దేశాలు వస్తుంటాయి. దీనివల్ల ఏ ఒక్క దేశం కూడా భద్రతా మండలిలో సుదీర్ఘకాలం ఉండి, తన సొంత రాజకీయ స్వార్థం కోసం అంతర్జాతీయ నిర్ణయాలను ప్రభావితం చేయకుండా నిలువరించవచ్చు.