Schedule H1 Cough Syrups: దేశవ్యాప్తంగా లభ్యమయ్యే కొన్ని రకాల దగ్గు మందులు (Cough Syrups), టానిక్లు మరియు ఇతర ద్రవరూప ఔషధాల దుర్వినియోగాన్ని అరికట్టేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది.
అధిక మోతాదులో ఆల్కహాల్ కంటెంట్ ఉన్న మౌఖిక ఔషధాలను (Oral Formulations) నియంత్రిత జాబితా అయిన ‘షెడ్యూల్ హెచ్1’ (Schedule H1) పరిధిలోకి తీసుకొస్తూ కేంద్ర ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ కొత్త నిబంధనలను జారీ చేసింది. ఈ మేరకు భారత గెజిట్లో అధికారిక నోటిఫికేషన్ కూడా విడుదలైంది. తాజా మార్పుల ప్రకారం.. ప్రజలు ఇకపై మెడికల్ షాపులకు వెళ్లి నేరుగా ఇష్టానుసారంగా ఈ మందులను కొనుగోలు చేయడానికి వీలుండదు.
కొత్త నిబంధనల పరిధిలోకి వచ్చే మందులు ఇవే
కేంద్రం విడుదల చేసిన నోటిఫికేషన్ ప్రకారం.. నిర్దేశిత పరిమాణం దాటిన ద్రవరూప మందులపై ఈ నిబంధనలు వర్తిస్తాయి:
- ఆల్కహాల్ శాతం:12 శాతం కంటే ఎక్కువ ఇథైల్ ఆల్కహాల్ (Ethyl Alcohol) కలిగి ఉన్న మందులు.
- ప్యాకింగ్ సైజ్:30 మిల్లీలీటర్ల (30 ml) కన్నా పెద్ద సైజ్ ప్యాక్లలో విక్రయించే అన్ని రకాల ద్రవరూప ఔషధాలు.
- కఠిన నిబంధన: ఈ కేటగిరీ కిందకు వచ్చే మందులను కొనుగోలు చేయాలంటే గుర్తింపు పొందిన వైద్యుడి (Registered Medical Practitioner) సంతకంతో కూడిన ప్రిస్క్రిప్షన్ ఖచ్చితంగా సమర్పించాల్సి ఉంటుంది.
నిబంధనలను కఠినతరం చేయడానికి గల కారణం
సాధారణంగా మందుల తయారీలో క్రియాశీల పదార్థాలు స్థిరంగా ఉండేందుకు, ఔషధం పాడవకుండా ఎక్కువ కాలం నిల్వ ఉండేందుకు ఇథైల్ ఆల్కహాల్ను ద్రావణిగా (Solvent) లేదా నిల్వ ఉంచే పదార్థంగా (Preservative) ఉపయోగిస్తారు.
- మత్తు కోసం వాడకం: అయితే, అధిక మోతాదులో ఆల్కహాల్ ఉండే కొన్ని సిరప్లను, ముఖ్యంగా కొన్ని రకాల దగ్గు మందులను కొందరు యువకులు, ఇతరులు మత్తు కోసం (సాధారణ ఆల్కహాల్కు ప్రత్యామ్నాయంగా) దుర్వినియోగం చేస్తున్నట్లు ప్రభుత్వ దృష్టికి వచ్చింది.
- కమిటీల సిఫార్సులు: ఈ ప్రమాదకర ధోరణిని గమనించిన డ్రగ్స్ కన్సల్టేటివ్ కమిటీ, డ్రగ్స్ టెక్నికల్ అడ్వైజరీ బోర్డు వంటి అత్యున్నత నియంత్రణ సంస్థల సిఫార్సుల మేరకు ప్రభుత్వం ఈ రక్షణ చర్యలు చేపట్టింది.
Schedule H1 Cough Syrups: అసలు ‘షెడ్యూల్ హెచ్1’ అంటే ఏమిటి? ఫార్మసీల బాధ్యతలు
సాధారణ ప్రిస్క్రిప్షన్ మందుల (షెడ్యూల్ హెచ్) కంటే మరింత కఠినమైన నిఘా అవసరమైన యాంటీబయాటిక్స్, లూప్ హోల్స్ ఉన్న డ్రగ్స్, అలవాటుగా మారే కొన్ని ప్రత్యేక ఔషధాలను నియంత్రించేందుకు ప్రభుత్వం 2013లో ఈ ‘షెడ్యూల్ హెచ్1’ విధానాన్ని తెచ్చింది.
- ప్రత్యేక రిజిస్టర్: ఈ షెడ్యూల్ కిందకు వచ్చే మందులను విక్రయించేటప్పుడు ఫార్మసీలు ఒక ప్రత్యేక రిజిస్టర్లో రోగి పేరు, డాక్టర్ వివరాలు, అమ్మిన మందు పరిమాణాన్ని నమోదు చేయాలి.
- మూడేళ్ల రికార్డు: డ్రగ్ ఇన్సపెక్టర్ల తనిఖీల కోసం ఆయా ప్రిస్క్రిప్షన్లను, సేల్స్ రికార్డులను మెడికల్ షాపుల వారు కనీసం మూడేళ్లపాటు భద్రపరచాల్సి ఉంటుంది.
- హెచ్చరిక ముద్రణ: సదరు ఔషధం ప్యాకింగ్ బాక్స్ లేదా సీసాపై ‘షెడ్యూల్ హెచ్1’ కు సంబంధించిన స్పష్టమైన ఎరుపు రంగు హెచ్చరికను (Warning Label) ముద్రించడం తప్పనిసరి.
ఈ మార్పుల వల్ల రోగులపై పెద్దగా ఆర్థిక భారం పడనప్పటికీ, సాధారణ దగ్గు, జలుబు సిరప్ల కోసం కూడా ఇకపై డాక్టర్ను సంప్రదించాల్సి ఉంటుంది. ఇది మందులను నిషేధించడం కాదని, కేవలం ప్రజల ప్రాణాల రక్షణ కోసం వాటి వాడకాన్ని హేతుబద్ధీకరించడం మాత్రమేనని డ్రగ్ కంట్రోల్ అధికారులు స్పష్టం చేశారు.