Cumulonimbus Clouds : క్యుములోనింబస్ (Cumulonimbus) మేఘాలు ప్రకృతిలో అత్యంత భారీగా, నిలువుగా విస్తరించే ఉరుములు, మెరుపులు, భారీ వర్షాలకు కారణమయ్యే మేఘాలు.
ఇవి సాధారణంగా వేడి, తేమ ఎక్కువగా ఉన్న వాతావరణంలో ఏర్పడతాయి. భూమి ఉపరితలం సూర్యరశ్మి వల్ల బాగా వేడెక్కినప్పుడు, అక్కడి గాలి కూడా వేడిగా మారి తేలికపడుతుంది. ఈ వేడి గాలి తేమను వెంట తీసుకుని వేగంగా పైకి ఎగసిపోతుంది.
గాలిలోని నీటి ఆవిరి చల్లబడి చిన్న నీటి బిందువులుగా :
ఎత్తుకు వెళ్లే కొద్దీ వాతావరణ ఉష్ణోగ్రత తగ్గుతుంది. దీంతో గాలిలోని నీటి ఆవిరి చల్లబడి చిన్న నీటి బిందువులుగా లేదా మంచు స్ఫటికాలుగా మారుతుంది. ఈ ప్రక్రియను ఘనీభవనం అంటారు. మొదట చిన్న క్యుములస్ మేఘాలు ఏర్పడతాయి. అయితే గాలి పైకి ఎగసే శక్తి ఎక్కువగా ఉంటే, ఆ మేఘాలు మరింత ఎత్తుకు పెరిగి క్యుములోనింబస్ మేఘాలుగా అభివృద్ధి చెందుతాయి.
ఈ మేఘాలు సాధారణంగా 10 నుంచి 18 కిలోమీటర్ల ఎత్తు వరకు విస్తరించగలవు. పైభాగంలో మంచు స్ఫటికాలు ఏర్పడటంతో అవి గొడుగు లేదా దాగలి ఆకారాన్ని సంతరించుకుంటాయి. ఈ మేఘాల్లో బలమైన పైకి, కిందికి కదిలే గాలుల కారణంగా విద్యుత్ ఆవేశాలు ఏర్పడి మెరుపులు, ఉరుములు సంభవిస్తాయి.
క్యుములోనింబస్ మేఘాల వల్ల భారీ వర్షాలు, ఈదురుగాలులు, వడగళ్ల వాన, కొన్నిసార్లు సుడిగాలులు కూడా ఏర్పడవచ్చు. అందువల్ల ఇవి వ్యవసాయం, రవాణా, విమానయానంపై గణనీయమైన ప్రభావం చూపుతాయి. వాతావరణ శాఖలు రాడార్, ఉపగ్రహ చిత్రాల సహాయంతో ఈ మేఘాల కదలికలను నిరంతరం పరిశీలించి ముందస్తు హెచ్చరికలు జారీ చేస్తాయి. ప్రజలు అలాంటి హెచ్చరికలను పాటించడం ద్వారా ప్రాణ, ఆస్తి నష్టాలను గణనీయంగా తగ్గించుకోవచ్చు. ప్రకృతిలో నీటి చక్రం, ఉష్ణోగ్రత మార్పులు, గాలి ప్రవాహాలు కలిసి పనిచేసినప్పుడు ఈ అద్భుతమైన కానీ శక్తివంతమైన మేఘాలు ఏర్పడతాయి.