मुंबई. Mumbai Water Metro Project: मुंबईच्या वाढत्या वाहतूक कोंडीला पर्याय म्हणून विकसित होत असलेल्या जलवाहतूक व्यवस्थेला मोठा दिलासा मिळाला आहे. मुंबई जल मेट्रो प्रकल्पासाठीची पहिली इलेक्ट्रिक हायड्रोफॉईल फेरी शहरात दाखल झाली असून, लवकरच दोन मार्गांवर प्रवासी सेवा सुरू होण्याची शक्यता आहे.
शहरातील सागरी वाहतुकीच्या विस्ताराच्या दिशेने हे एक महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे.
पहिली जल मेट्रो बोट मुंबईत दाखल
मत्स्यव्यवसाय आणि बंदर विकास मंत्री नितेश राणे यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, 27 मे रोजी 'कॅन्डेला पी-12' (Candela P-12) ही अत्याधुनिक इलेक्ट्रिक हायड्रोफॉईल फेरी मुंबईत दाखल झाली. सध्या ही बोट जवाहरलाल नेहरू पोर्ट(JNPT) येथे असून कस्टम क्लिअरन्स प्रक्रियेची प्रतीक्षा करत आहे.
ही बोट जलवाहतूक क्षेत्रात क्रांतिकारक मानल्या जाणाऱ्या तंत्रज्ञानाने सुसज्ज आहे. हायड्रोफॉईल प्रणालीमुळे बोट पाण्याच्या पृष्ठभागापेक्षा थोडी उंचावत प्रवास करते, त्यामुळे ऊर्जा वापर कमी होतो, वेग वाढतो आणि प्रवास अधिक आरामदायी ठरतो.
दोन मार्गांवर प्रथम सेवा
राज्य सरकारच्या नियोजनानुसार, जल मेट्रोची सुरुवातीची सेवा दोन महत्त्वाच्या मार्गांवर सुरू करण्याची तयारी सुरू आहे. या मार्गांमुळे मुंबई आणि उपनगरांमधील प्रवासाचा कालावधी लक्षणीयरीत्या कमी होण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
प्राथमिक टप्प्यातील मार्गांमध्ये दक्षिण मुंबई आणि नवी मुंबईला जोडणाऱ्या जलवाहतूक सेवांचा समावेश असण्याची शक्यता आहे. संबंधित पायाभूत सुविधा, जेट्टी आणि टर्मिनल उभारणीची कामेही वेगाने सुरू आहेत.
16 मार्गांचे जाळे उभारण्याचा आराखडा
मुंबई जल मेट्रो प्रकल्पांतर्गत एकूण 16 जलमार्ग विकसित करण्याचा आराखडा आहे. या मार्गांद्वारे मुंबई, नवी मुंबई, ठाणे आणि महानगर प्रदेशातील विविध किनारी भागांना जोडण्याचे उद्दिष्ट आहे. या प्रकल्पामुळे:
* रस्ते आणि रेल्वे वाहतुकीवरील ताण कमी होणार
* प्रवाशांना पर्यायी आणि जलद प्रवास सुविधा उपलब्ध होणार
* पर्यावरणपूरक वाहतुकीला चालना मिळणार
* कार्बन उत्सर्जनात घट होण्यास मदत होणार
* पर्यटन आणि सागरी अर्थव्यवस्थेला चालना मिळणार
पर्यावरणपूरक आणि आधुनिक तंत्रज्ञान
कॅन्डेला पी-12 ही पूर्णपणे इलेक्ट्रिक फेरी असल्याने पारंपरिक डिझेल बोटींच्या तुलनेत प्रदूषण अत्यल्प आहे. बॅटरीवर चालणारी ही फेरी कमी आवाजात प्रवास करते आणि समुद्री पर्यावरणावरही कमी परिणाम करते.
जागतिक स्तरावर अनेक शहरांमध्ये अशा प्रकारच्या इलेक्ट्रिक जलवाहतूक प्रणालींचा वापर वाढत असून मुंबईही त्या दिशेने पाऊल टाकत आहे.
मुंबईच्या वाहतूक व्यवस्थेत नवा अध्याय
मुंबईतील लोकल रेल्वे, मेट्रो आणि बस सेवांनंतर आता जल मेट्रो हा सार्वजनिक वाहतुकीचा नवा पर्याय ठरणार आहे. शहराच्या विस्तीर्ण किनारपट्टीचा प्रभावी वापर करून जलद, सुरक्षित आणि पर्यावरणपूरक प्रवास सुविधा उपलब्ध करून देण्याचा राज्य सरकारचा प्रयत्न आहे.
पहिली बोट मुंबईत दाखल झाल्याने जल मेट्रो प्रकल्प प्रत्यक्ष अंमलबजावणीच्या टप्प्यात पोहोचल्याचे मानले जात असून, आगामी काळात मुंबईकरांना समुद्रमार्गे आधुनिक सार्वजनिक वाहतुकीचा अनुभव मिळण्याची अपेक्षा आहे.