Share With Friends
ಭಾರತೀಯ ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ (Passport) ಅನ್ನು ದೇಶದ ಪೌರತ್ವದ (Citizenship) ಅಂತಿಮ ಅಥವಾ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ (MEA) ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ವಿದೇಶ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವವರ ಗುರುತನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುವುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಚಿವಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಈ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣದ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆ ಯಾವುದು ಎಂಬ ಕುರಿತು ಮತ್ತೆ ಚರ್ಚೆ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ದೃಢೀಕರಿಸುವ ಏಕೈಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಾಖಲೆ ಇಲ್ಲ.
ಈ ಹಿಂದೆ, 2025ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು, ಪೌರತ್ವದ ಪುರಾವೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇದೇ ರೀತಿ, ಪ್ಯಾನ್ ಕಾರ್ಡ್ ಹಾಗೂ ಮತದಾರರ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯೂ (Voter ID) ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಈಗಾಗಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
✶ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೌರತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಅವಕಾಶ :
ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನವು ಇಡೀ ದೇಶಕ್ಕೆ ಏಕ ಪೌರತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. ಪೌರತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳು ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ-2ರ (ಲೇಖನ 5ರಿಂದ 11ರವರೆಗೆ) ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಆದರೆ ಶಾಶ್ವತ ಹಾಗೂ ವಿವರವಾದ ಪೌರತ್ವ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆ, 1955 (Citizenship Act, 1955) ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
✶ ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವ ಪಡೆಯುವ ಐದು ಮಾರ್ಗಗಳು :
ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆ, 1955ರ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಹುದು:
ಜನನದ ಮೂಲಕ (By Birth)
ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯದ ಮೂಲಕ (By Descent)
ನೋಂದಣಿ ಮೂಲಕ (By Registration)
ಸ್ವಾಭಾವಿಕೀಕರಣದ ಮೂಲಕ (By Naturalisation)
ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದಾಗ (By Acquisition of Territory)
ಪೌರತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂರು ವಿಧಾನಗಳು
✶ ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆ, 1955ರ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಈ ಮೂರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು:
1.ಪೌರತ್ವ ತ್ಯಜಿಸುವುದು (Renunciation):
ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶದ ಪೌರತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವ ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ, ಅವರ ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
2.ಪೌರತ್ವ ರದ್ದು (Termination):
ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಬೇರೆ ದೇಶದ ಪೌರತ್ವ ಪಡೆದರೆ, ಅವರ ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
3.ಪೌರತ್ವ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು (Deprivation):
ವಂಚನೆ ಮೂಲಕ ಪೌರತ್ವ ಪಡೆದಿರುವುದು, ಸಂವಿಧಾನದ ವಿರುದ್ಧ ನಿಷ್ಠೆ ತೋರಿರುವುದು, ಯುದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶತ್ರು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿರುವುದು, ಗಂಭೀರ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿರುವುದು ಅಥವಾ ನಿರಂತರ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತದಿಂದ ಹೊರಗಡೆ ವಾಸಿಸಿರುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಈ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.